Jak skutecznie złożyć wniosek o wstrzymanie zapłaty podatku

Jeśli organ podatkowy zakwestionuje prawidłowość rozliczenia podatkowego, w szczególności gdy doprowadziło ono do uszczuplenia należności budżetowej, wyda decyzję, w wyniku której podatnik będzie musiał uregulować podatek. Podatnik, który nie zgadza się z treścią decyzji, może odwołać się do dyrektora izby skarbowej, jeśli sprawa dotyczy decyzji naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celnego, albo do samorządowego kolegium odwoławczego, jeśli decyzję wydał wójt, burmistrz (prezydent miasta).

Jednak samo złożenie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji (nie powoduje zawieszenia obowiązku zapłaty podatku). Również w razie zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu podatnik nie uzyskuje automatycznie uprawnienia w postaci braku obowiązku zapłaty podatku wynikającego z decyzji. Przepisy Ordynacji podatkowej oraz prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują jednak sytuacje, których zaistnienie może spowodować, że wykonanie decyzji zostanie wstrzymane, co będzie korzystne dla podatnika. Postanowienie sądu ma jednak charakter uznaniowy. [Przykład 1]

Zasadą postępowania podatkowego jest to, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Złożenie skargi do sądu umożliwia wszczęcie procedury wstrzymującej wykonanie decyzji. Może się to odbyć w dwóch trybach - na wniosek podatnika oraz z urzędu.

Wniosek podatnika

W pierwszym przypadku organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu - do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Warunkiem jest jednak przyjęcie zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Zapłata podatku może być wstrzymana w granicach zabezpieczenia i na czas jego trwania.

Zabezpieczenie wykonania zobowiązania może być złożone w formie:

wgwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej;

wporęczenia banku;

wweksla z poręczeniem wekslowym banku;

wczeku potwierdzonego przez krajowy bank wystawcy czeku;

wzastawu rejestrowego na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub NBP - według ich wartości nominalnej;

wuznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego;

wpisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej.

Podatnik może dowolnie wybrać formę lub formy zabezpieczenia. W przypadku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podanie powinno spełniać wymogi formalne, w szczególności dotyczące wskazania treści żądania, a także osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu. Pisemny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej powinien więc zawierać w pierwszej kolejności dane identyfikujące podatnika oraz organ, który wydał decyzję. Należy zatem wskazać: imię i nazwisko (ewentualnie nazwę firmy), adres zamieszkania (siedziby lub miejsca prowadzenia działalności) z kodem pocztowym oraz PESEL lub NIP, adresata (np. naczelnik urzędu skarbowego). W dalszej kolejności należy określić zakres żądania, w tym - wskazać decyzję, której dotyczy, jak również formy zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, wraz z odsetkami. Na końcu wniosku należy złożyć podpis. Brak podpisu będzie skutkować wezwaniem podatnika do uzupełnienia braków formalnych, co wydłuży załatwienie całej sprawy.

Wniosek może być złożony w formie papierowej - tj. pisma złożonego w siedzibie urzędu skarbowego lub za pośrednictwem Poczty Polskiej albo dokumentu elektronicznego, uwierzytelnionego przy użyciu kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP (epuap.gov.pl). Wniosek można złożyć w tym samym czasie co skargę do sądu albo w terminie późniejszym, jednak do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

Organ powinien załatwić wniosek podatnika bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Organ podatkowy załatwia sprawę, wydając postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, lub w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji. Na postanowienie organu służy zażalenie. Na przykład zażalenie na postanowienie wydane przez naczelnika urzędu skarbowego składa się do właściwego dyrektora izby skarbowej za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Jednocześnie gdy wniosek nie zostanie rozpoznany w ustawowym terminie 14 dni, następuje wstrzymanie wykonania decyzji do czasu doręczenia postanowienia w sprawie przyjęcia zabezpieczenia, chyba że przyczyny niezałatwienia wniosku w terminie zostały spowodowane przez stronę.

Wstrzymanie z urzędu

Wstrzymanie wykonania decyzji z urzędu następuje po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę. W tym przypadku również wstrzymanie wykonania decyzji jest realizowane do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej może dotyczyć tych podatników, którzy wnieśli skargę do sądu na decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego, ustalające wysokość zobowiązania podatkowego, orzekające o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej albo spadkobiercy. [Przykład 2]

Wniosek do sądu

Podatnikowi, któremu organ odmówił wstrzymania wykonania decyzji, przysługuje jeszcze prawo złożenia wniosku do sądu o wstrzymanie wykonania decyzji. Na wniosek skarżącego sąd, do którego podatnik wniesie skargę, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji w całości lub w części. Istotne jest, że podatnik musi jednak wykazać okoliczności to uzasadniające, np. możliwość wyrządzenia wykonaniem decyzji znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na rodzaje okoliczności, które będą skutkować wstrzymaniem wykonania decyzji, wskazują sądy w wydawanych orzeczeniach. [Przykład 3]

Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może jednak zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Takie postanowienia sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji

Stefan KowalskiLublin, dnia 30 lipca 2012 r.

ul. Warszawska 16

20-205 Lublin

PESEL 78010178617

Naczelnik Urzędu Skarbowego

ul. 1 Sierpnia 2

20-205 Lublin

Wniosek

o wstrzymanie wykonania decyzji

Zgodnie z art. 239f par. 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), wnoszę o wstrzymanie decyzji ostatecznej nr AB/XYZ-1234/12 z dnia 1 czerwca 2012 r., którą Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lublinie określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2008 r. w kwocie 20 tys. zł.

Pragnę podkreślić, że od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego złożyłem odwołanie w dniu 11 czerwca 2012 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, który decyzją nr CD/XYZ-5678/12 z 10 lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W dniu 27 lipca 2012 r. wniosłem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sąd nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia.

Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dołączam zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, w formie gwarancji bankowej wystawionej przez Bank ABC oddział w Lublinie w dniu 20 lipca 2012 r.

Z poważaniem

Stefan Kowalski

PRZYKŁADY

1 Czy wstrzymanie wykonania decyzji zależy od woli składu orzekającego

Postanowienie sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma zawsze charakter wyjątkowy. Jest to odstępstwo od reguły, w myśl której samo wniesienie skargi i odpowiednio - skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

Wniosek nie zostanie uwzględniony, jeśli podatnik powoła się tylko na ustawowe przesłanki - bez wskazania, na czym one polegają w okolicznościach konkretnej sprawy. Ponadto wydanie rozstrzygnięcia oczekiwanego przez wnioskodawcę zależy nie tylko od wypełnienia ustawowych przesłanek, lecz także od uznania sądu, który może wydać korzystne rozstrzygnięcie. Takie stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 lipca 2012 r. (sygn. akt II FZ 463/12).

2 Czy niska pensja podatnika jest podstawą do wstrzymania decyzji

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślane jest, że powody wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności. Chodzi więc o wskazanie na potencjalne skutki wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 lipca 2012 r. (sygn. akt I GSK 916/12) uznał, że problemy podatnika z uzyskaniem zatrudnienia, brak stałego miejsca zamieszkania, wysokość osiąganych obecnie dochodów oraz wysokość dochodów z poprzednich lat kalendarzowych wskazują na jego bardzo trudną sytuację finansową, która w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogłaby ulec znacznemu pogorszeniu i zagrozić jego bytowi.

3 Czy można złożyć ponowny wniosek do sądu o wstrzymanie wykonania decyzji

Zgodnie z art. 61 par. 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Oznacza to, że organy celne mogą podjąć zawieszone wcześniej postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego w oparciu o zaskarżoną decyzję. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby podatnik ponownie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 33d, art. 168, art. 239e, art. 239f, art. 246, art. 252 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).