Przy wniosku o nadpłatę urząd nie musi wcześniej wydać decyzji

Organ podatkowy rozpatrując wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty jest związany jego treścią. Nie ma obowiązku przed jego rozstrzygnięciem wszczynać odrębnego postępowania zmierzającego do określenia zobowiązania podatkowego.

28 grudnia 2007 r. podatnik złożył wniosek o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok. Do wniosku dołączył korektę deklaracji za 2001 rok. Z akt sprawy wynikało, że w 2001 roku podatnik osiągał dochody z tytułu zatrudnienia. Na podstawie art. 40a ustawy o lasach (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 12, poz. 59 ze zm.) nabył prawo do preferencyjnego zakupu pustostanu. Dochód wynikający z zakupu pustostanu (różnica między ceną nabycia a wartością rynkową) nie został pierwotnie przez niego wykazany w zeznaniu podatkowym za 2001 rok. Zrobił to dopiero 7 marca 2003 r., składając korektę zeznania za 2001 rok - w której uwzględnił powyższy dochód. Zaległość podatkową uiścił 30 czerwca 2003 r.

W grudniu 2007 roku podatnik ponownie złożył korektę zeznania za 2001 rok wraz z wnioskiem o zwrot nadpłaty z odsetkami. W piśmie tym stwierdził, że należny podatek nie wynika wprost ze stosowanego art. 21 ust. 1 pkt 93 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), a jedynie z jego interpretacji zamieszczonej w publikacji pewnego wydawnictwa. Przepis ten określa, że wolne od podatku są dochody uzyskane z tytułu zakupu zakładowych budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych przez dotychczasowych najemców - w wysokości odpowiadającej różnicy między ceną rynkową tych budynków lub lokali a ceną zakupu. Według podatnika wymieniony przepis nie mówi wprost o najemcach lokali przeznaczonych do sprzedaży. Mówi jedynie o dotychczasowych najemcach, a więc w rozumieniu podatnika o najemcach lokali ekwiwalentnych. Organy odmówiły stwierdzenia nadpłaty w zakresie, w jakim domagał się mężczyzna, wyjaśniając, że nie spełniał on warunków do zastosowania zwolnienia, ponieważ nie był najemcą nabywanego obiektu.

Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Podatnik zarzucił organom naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 93 ustawy o PIT oraz rażące naruszenie przepisów ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) poprzez nieokreślenie w formie decyzji prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Sąd oddalił jego skargę. Stwierdził, że podatnik w związku z dokonanym zakupem nieruchomości "na preferencyjnych zasadach" uzyskał przysporzenie majątkowe (przychód podatkowy) o wartości stanowiącej różnicę między wartością rynkową nabywanej nieruchomości a ceną jej zakupu. Nabycie nieruchomości za cenę stanowiącą równowartość 10 proc. ceny rynkowej należy uznać za otrzymane przez podatnika świadczenie częściowo odpłatne - podkreślił sąd. Dodał również, że zakres przedmiotowy postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku wyznacza treść wniosku podatnika. Oznacza to, że organ podatkowy nie musi określać zobowiązania podatkowego.

Podatnik złożył skargę kasacyjną do NSA. Zarzucił m.in. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez nieokreślenie w formie decyzji prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. NSA oddalił jego skargę.

NSA powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 27 stycznia 2014 r. (sygn. akt II FPS 5/13). Zgodnie z nią w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z art. 75 par. 3 ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 par. 3 ordynacji. W ocenie NSA sąd wojewódzki prawidłowo uznał, że zarówno treść wniosku, jak i zgromadzone w sprawie dowody nie dawały podstaw do wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu.

z 25 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 2829/13, prawomocny

Oprac. Przemysław Molik