Spółka nie zawsze wznowi postępowanie na podstawie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) może być podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, gdy decyzja ta została wydana na podstawie przepisów, o których orzekał trybunał.

Naczelnik urzędu skarbowego określił zobowiązanie podatkowe w VAT za 2004 rok. Stwierdził bowiem nieprawidłowości w rozliczeniu zobowiązania podatkowego za ten okres. Zdaniem organu podatkowego spółka nie mogła zastosować do wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru stawki 0 proc. VAT. Chodziło o dostawy na rzecz podmiotu z Anglii. Nabywca miał jednak niewłaściwy numer identyfikacyjny VAT, a więc zdaniem organów podatkowych do dostaw miała zastosowanie stawka krajowa VAT. Takie stanowisko potwierdziły później WSA i NSA. Spółka wniosła jednak o wznowienie postępowania z powodu wyroku TSUE w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben i David, dotyczący należytej staranności w VAT.

Spór w sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy przywołany wyrok TSUE może być podstawą do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.

Sąd wyjaśnił w pierwszej kolejności, że wznowienie postępowania jest szczególnym trybem postępowania i toczy się w bardzo wąskim zakresie. Przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wymienione w art. 240 par. 1 ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Skarżąca spółka powołała się na art. 240 par. 1 pkt 11 ordynacji i wskazała, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Mahageben i David ma wpływ na rozstrzygnięcie w jej sprawie. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE może być co do zasady podstawą wznowienia postępowania. Z wyroku TSUE wynika, że nie można pozbawić podatnika prawa do odliczenia VAT w sytuacji, gdy nie wiedział on i nie mógł przypuszczać, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Zdaniem spółki zasada ta dotyczy również sytuacji, w jakiej ona się znalazła, a więc gdy pozbawiono ją prawa do zastosowania preferencyjnej stawki podatku z uwagi na niewłaściwy numer identyfikacyjny VAT nabywcy, mimo że dostawca (skarżąca) wykazał należytą staranność w doborze kontrahenta.

Sąd nie zgodził się ze spółką. Wyjaśnił, że wyrok TSUE może być podstawą do wznowienia postępowania, ale musi on dotyczyć wykładni tych przepisów prawa, które były podstawą wydania decyzji ostatecznej objętej żądaniem wznowienia. Innymi słowy wyrok TSUE wtedy wpływa na treść samego rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji ostatecznej, gdy jego przedmiotem jest wykładnia przepisów, na podstawie których wydano decyzję ostateczną. Takiego jednak warunku nie spełnia sytuacja, w której powołane jako podstawa wznowienia orzeczenie trybunału dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianej sprawie. Wyrok TSUE dotyczył bowiem kontrahenta dostawcy, który został pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego w fakturze w sytuacji, gdy wystawca dopuścił się nieprawidłowości. W omawianej sprawie chodziło zaś o prawo dostawcy do zastosowania 0-proc. stawki VAT. W związku z tym sąd orzekł, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, bo wyroku TSUE nie można zastosować do sytuacji skarżącej.

z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 547/13, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski