Podatnicy CIT znajdą się pod obstrzałem fiskusa

Luka w CIT w Polsce, według szacunków Komisji Europejskiej, może wynosić nawet ok. 50 mld zł. Z drugiej strony rząd potrzebuje pieniędzy na realizację zapowiedzi wyborczych. Czy w związku z tym podatnicy CIT, a więc przedsiębiorstwa i instytucje finansowe, powinni się spodziewać wzmożonych kontroli?

Dotychczas organy podatkowe i kontrolne koncentrowały swoje działania głównie na zwalczaniu nieprawidłowości w VAT. Powodem była i jest ogromna skala wyłudzeń tego podatku. Teraz faktycznie można spodziewać się również większej aktywności organów w stosunku do podatników CIT. Pretekstem będzie na pewno planowany wzrost wydatków publicznych oraz ogólnoświatowe tendencje ukierunkowane na zwiększenie skuteczności w ściągania podatków. Dodatkowo, po wejściu w życie przepisów o jednolitym pliku kontrolnym (JPK) - co dla dużych przedsiębiorców nastąpi już od dnia 1 lipca 2016 r. - kontrole podatkowe nabiorą nowego, "elektronicznego", a przez to skuteczniejszego wymiaru.

Jakie podmioty są szczególnie narażone na kontrole?

W zasadzie wszyscy podatnicy CIT. Nie ma bowiem reguły, na podstawie której można wskazać konkretnych podatników czy też grupy podmiotów. Pewną wskazówką mogą być instrukcje i komunikaty, jakie co jakiś czas wydaje Ministerstwo Finansów. Wynika z nich, że w II kwartale tego roku kontrole mają koncentrować się na podmiotach, które w ubiegłych latach nie zapłaciły w ogóle podatku dochodowego, pomimo znacznej dynamiki przychodów. Zainteresowanie organów podatkowych mogą budzić również podmioty z udziałem kapitału zagranicznego, w szczególności w zakresie transakcji transgranicznych.

Skąd zainteresowanie zagranicznymi firmami?

Przyczyną jest silny odzew ze strony Polski na wdrażanie rekomendacji OECD w ramach globalnego projektu BEPS (zmniejszenie podstawy opodatkowania i transfer zysków).

Na co podatnicy powinni zwrócić uwagę, oczekując na kontrole?

Podatnicy powinni przygotować się na generalną weryfikację podstawy opodatkowania, w szczególności w obszarze kosztów uzyskania przychodów. Ponadto warto przygotować się do oceny polityki cen transakcyjnych stosowanych między podmiotami powiązanymi oraz kontrolę dokumentacji cen transferowych.

A czy wprowadzenie JPK również wymaga przygotowania?

Oczywiście, ale na tym etapie dotyczy to tylko dużych przedsiębiorstw, bo tylko one od 1 lipca 2016 r. zostaną objęte obowiązkiem raportowania w formacie jednolitego pliku kontrolnego. Poza sprawdzeniem gotowości podatników do wywiązania się z nowego obowiązku raportowania, organy podatkowe z pewnością będą chciały przetestować skuteczność nowego narzędzia również w ramach rozliczeń CIT.

W ostatnim czasie trwa gorąca dyskusja dotycząca klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania. Czy podczas ewentualnej kontroli w podatku CIT podatnicy powinni także spodziewać się pytań co do dokonanych transakcji pod kątem tej klauzuli?

Projekt ustawy wprowadzający klauzulę obejścia prawa podatkowego jest już w Sejmie. Biorąc pod uwagę zapowiedzi Ministerstwa Finansów oraz dynamikę prac w parlamencie, ustawa prawdopodobnie wejdzie w życie jeszcze w tym roku. Jeśli tak się stanie, organy podatkowe podczas ewentualnej kontroli będą mogły dokonać weryfikacji, czy dokonana przez podatnika transakcja miała rzeczywiście uzasadnienie gospodarcze i czy nie zmierzała jedynie do osiągnięcia korzyści podatkowych. Dużo wątpliwości budzi fakt wejścia w życie tych przepisów w trakcie roku oraz zbyt duży element ogólności i uznaniowości w proponowanych rozwiązaniach. Jeśli klauzula wejdzie w życie w obecnym kształcie, to spodziewam się, że będzie ona przedmiotem dodatkowych sporów między podatnikiem a administracją skarbową.

Jak zatem podatnicy mogą przygotować się do kontroli?

Dobrym pomysłem jest przeprowadzenie przeglądu podatkowego przez wewnętrzny dział kontrolingu czy też zaangażowanie do wykonania tego zadania profesjonalnego i niezależnego podmiotu.

Należy także rozważyć uzyskanie interpretacji indywidualnej (zwłaszcza w zakresie kluczowych i istotnych transakcji). Trzeba jednak pamiętać, że wydana po wejściu w życie klauzuli antyabuzywnej interpretacja może nie mieć mocy ochronnej lub nie zostać wydana, jeśli będzie uzasadnione przypuszczenie, że dotyczy transakcji będącej unikaniem opodatkowania. Po wejściu w życie klauzuli konieczna będzie dokumentacja potwierdzająca, że przeprowadzone czynności miały inne istotne cele niż tylko uzyskanie samej korzyści podatkowej. Takie uzasadnienie powinno przede wszystkim wskazywać ekonomiczne przyczyny dokonanego przedsięwzięcia, ocenę ryzyka i spodziewanych korzyści.

W przypadku transakcji z podmiotami powiązanymi podatnicy powinni dysponować już nie tylko samą dokumentacją cen transferowych, ale także powinni być w stanie wykazać, że transakcje te były dokonywane na warunkach rynkowych (np. konieczne mogą okazać się analizy rynkowe). W przypadku usług o charakterze niematerialnym należy upewnić się, że posiadamy dowody faktycznego ich wykonania.

Już tylko dwa miesiące zostały do wprowadzenia JPK. Niewątpliwie ułatwi to fiskusowi kontrole spółek. Jak się przygotować do e-kontroli? Czy jest się czego obawiać?

Na pewno należy dobrze przygotować system księgowy pod kątem możliwości pozyskania i wygenerowania danych zgodnie z wymogami JPK. Obowiązek przekazywania danych będzie dotyczył co do zasady każdej procedury podatkowej, tj. czynności sprawdzających, kontroli podatkowych, postępowania podatkowego i kontrolnego. Nieprzekazanie danych w formacie JPK może być uznane za utrudnianie postępowania i karane sankcjami z kodeksu karnego skarbowego.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że JPK obejmuje nie tylko rozliczenie VAT ale również szeroko rozumianą weryfikację ksiąg rachunkowych i ewidencji podatkowych. Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów, właściwą grupę testów w ramach JPK będą stanowić m.in. testy rzeczywiste, np. weryfikacja związku przychodów z kosztami ich uzyskania czy też rynkowość cen transakcji z podmiotami powiązanymi.

@RY1@i02/2016/083/i02.2016.083.00000920k.801.gif@RY2@

Anna Sińczuk partner w dziale doradztwa podatkowego w KPMG w Polsce

Rozmawiał Łukasz Zalewski