Pytania o dane kontrahentów nie mają nic wspólnego ze zgłoszeniem VAT-R

Dokończenie wywiadu z  s. C1

Gdy pisaliśmy o wezwaniach krakowskiego urzędu, eksperci wskazywali na jeszcze inną podstawę prawną – art. 82 par. 1 pkt 1 ordynacji. Wynika z niego, że organ podatkowy może żądać informacji „o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych albo z prawa pracy, mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego osób lub jednostek, z którymi zawarto umowę”.

Zakres takich informacji jest dość szeroki, bo zdarzenia „mogące mieć wpływ” na powstanie obowiązku podatkowego, to np. kopia tytułu prawnego do lokalu, chociaż moim zdaniem organ może żądać wyłącznie „okazania” umowy, na podstawie której adresat wezwania użytkuje dany lokal. Natomiast większość z pytań, które padają w wezwaniu, zdecydowanie wykracza poza dyspozycję normy zawartej w art. 82 par. 1 pkt 1 ordynacji, ponieważ nie dotyczą one „osób lub jednostek, z którymi zawarto umowę”, tylko samego adresata wezwania. W mojej opinii pytania w wezwaniu wskazują ewidentnie na prowadzenie przez organ postępowania dowodowego, prowadzonego w trybie przepisów rozdziału 11 działu IV ordynacji, które może być podjęte wyłącznie w toku postępowania podatkowego oraz, poprzez odpowiednie stosowanie – w toku kontroli podatkowej prowadzonej w trybie przepisów działu VI. Takie postępowanie dowodowe nie może natomiast być prowadzone w toku czynności sprawdzających według przepisów działu V.

Dlaczego?

Ponieważ w art. 280 ordynacji brak jest odesłania do rozdziału 11 w dziale IV zatytułowanego „Dowody”. W trybie czynności sprawdzających organy podatkowe mogą żądać przekazania informacji wyłącznie w zakresie określonym przepisami art. 274c par. 1 ordynacji, czyli mogą żądać „przedstawienia” dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności (nie mogą żądać ich kserowania, skanowania, uwierzytelniania, etc., co jest nagminną, ale pozbawioną podstaw prawnych praktyką) oraz przekazania wyciągu z ksiąg podatkowych w formie elektronicznej.

Czy organ podatkowy nie mógłby powołać się na przepisy ustawy o KAS stosowane poza procedurą kontroli celno-skarbowej?

Mógłby powołać się na art. 45 ust. 1 z działu IV („Pomoc i informacje”). Naczelnicy urzędów skarbowych są organami KAS, istnieje więc możliwość wystosowania wezwania w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS. Jednak zakres obowiązków adresatów wezwania, o którym mowa w tym przepisie, ogranicza się wyłącznie do „udostępnienia” dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe. Pojęcie „udostępnienie” dokumentów jest zbieżne z pojęciem „przedstawienie” dokumentów w znaczeniu art. 274c par. 1 pkt 1 ordynacji. Organ nie może więc żądać np. dostarczenia uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, co pojawia się, niestety, bardzo często, zwłaszcza w wezwaniach organów celno-skarbowych. Pytania zawarte w wezwaniu, o którym mówimy, wykraczają poza zakres tak przekazywanych informacji. Proszę zauważyć, że organy celno-skarbowe, podejmując w toku kontroli celno-skarbowej czynności dowodowe, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o KAS, również mogą żądać tylko „udostępnienia” dokumentów i udzielenia wyjaśnień przez kontrahentów kontrolowanego i to wyłącznie związanych z dostawą konkretnego towaru lub usługi i tylko w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową u kontrolowanego. Mogą także żądać przekazania wyciągu z ksiąg podatkowych w formie elektronicznej. Żadne jednak z wymienionych uprawnień nie obejmuje żądania przekazania informacji, zawartych w wezwaniu, dotyczących nie kontrahenta, ale samego adresata wezwania, chyba że to on jest kontrolowany. ©℗