Jak do celów podatkowych zawiesić działalność

Możliwość zawieszenia działalności gospodarczej przysługuje tym przedsiębiorcom, którzy nie zatrudniają pracowników, przy czym zawieszenie może nastąpić na okres od jednego do dwudziestu czterech miesięcy. Jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana w formie spółki cywilnej, zawieszenie działalności będzie skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników.

Skorzystanie z możliwości zawieszenia działalności gospodarczej warunkowane jest dokonaniem odpowiedniego zgłoszenia do organu ewidencyjnego. W zależności od formy prowadzenia działalności będzie to wójt, burmistrz, prezydent miasta dokonujący wpisów do ewidencji działalności gospodarczej bądź sąd rejestrowy prowadzący Krajowy Rejestr Sądowy.

Podmiot podlegający wpisowi do ewidencji - osoba fizyczna prowadząca działalność - nie jest przy tym obowiązany do zgłaszania faktu zawieszenia działalności do urzędu skarbowego czy innych instytucji, bo obowiązek ten spoczywa na organie ewidencyjnym. Inaczej jest w przypadku wspólników spółek osobowych, które zawiesiły działalność, jak i podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Wtedy konieczne jest zawiadomienie w formie pisemnej urzędu skarbowego nie później niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności.

Bez względu na zasady opodatkowania obowiązujące danego przedsiębiorcę zawieszenie działalności gospodarczej wiąże się generalnie z zakazem jej wykonywania oraz osiągania bieżących przychodów z tej działalności. Zawieszenie działalności oznacza również utratę prawa do amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nieużywanych na skutek tego zawieszenia. Jednocześnie podatnicy zostają zwolnieni z obowiązku ustalania i wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Powyższa zasada dotyczy zarówno podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych, jak i ryczałem od przychodów ewidencjonowanych. W przypadku jednak wspólników spółki osobowej zawieszenie działalności przez spółkę skutkuje stosowaniem zwolnienia wobec jej wspólnika w zakresie tej działalności, jeżeli wspólnik nie później niż przed upływem 7 dni od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu zawiadomi na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o okresie zawieszenia wykonywania tej działalności.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, że w okresie zawieszenia przedsiębiorca ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, a także ma obowiązek regulowania zobowiązań powstałych przed datą zawieszenia. Tym samym przykładowo wydatki, takie jak np. czynsz najmu, podatek od nieruchomości, opłata za użytkowanie wieczyste, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Inne wydatki przykładowo związane z podróżą danego przedsiębiorcy czy zakupem artykułów biurowych powinny być oceniane indywidualnie pod kątem wykazania, że ich poniesienie było niezbędne dla zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.

Składniki majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, w której te składniki były używane, nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono tę działalność. Przedsiębiorca wznowi amortyzację po zakończeniu okresu zawieszenia.

Przykładowo przedsiębiorca dokonujący comiesięcznych odpisów amortyzacyjnych zawiesił działalność gospodarczą na okres od 1 marca 2011 r. do 31 września 2011 r. Nie będzie więc naliczał amortyzacji, począwszy od 1 kwietnia, a wznowi dokonywanie odpisów od października 2011 r.

Wybór formy wstrzymania działalności należy do podatnika. W obu powyższych przypadkach nie pobiera się podatku opłacanego w formie karty podatkowej, przy czym przy zawieszeniu działalności nie pobiera się podatku za cały okres zawieszenia w wysokości 1/30 miesięcznej należności za każdy dzień zawieszenia, zaś przy przerwie nie pobiera się podatku za cały okres przerwy trwającej nieprzerwanie co najmniej 10 dni, w wysokości 1/30 miesięcznej należności za każdy dzień przerwy, jeżeli podatnik zawiadomi o tej przerwie najpóźniej w dniu jej rozpoczęcia i w dniu poprzedzającym dzień jej zakończenia.

Różnice między zawieszeniem a przerwą w działalności dotyczą przede wszystkim okresu ich trwania. Zawieszenie trwać może bowiem w okresie od jednego miesiąca do dwóch lat, a w przypadku przerwy ustawodawca wskazał tylko jej dolny limit (co najmniej 10 dni). Ponadto zawiesić działalność może jedynie ten przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników, natomiast w przypadku przerwy ustawa podatkowa nie przewiduje takiego ograniczenia.

Podatnicy VAT czynni, którzy zawiesili działalność gospodarczą, co do zasady nie mają obowiązku składania deklaracji podatkowych, które składane są za okresy miesięczne (VAT-7) lub kwartalne (VAT-7K). Nie mogą z tego zwolnienia korzystać podatnicy dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów oraz dokonujący importu usług lub nabywający towary, w zakresie których są podatnikiem.

Zwolnienie to nie będzie miało również zastosowania do okresów rozliczeniowych, w których zawieszenie wykonywania działalności nie dotyczyło pełnego okresu rozliczeniowego oraz okresów rozliczeniowych, za które podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku z tytułu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu oraz za które jest obowiązany dokonać korekty podatku naliczonego. Złożenie deklaracji w tych przypadkach musi nastąpić bez względu na zawieszenie. Przedsiębiorcy muszą też pamiętać, że mimo zawieszenia ciążą na nich obowiązki wynikające z posiadania kas fiskalnych.

W trakcie zawieszenia działalności gospodarczej podatnikowi przysługuje prawo do regulowania zobowiązań powstałych przed datą zawieszenia. Tym samym zawieszeniu działalności nie towarzyszy zawieszenie prawa do realizacji wszelkich zakupów. W tym okresie często podatnicy dokonują zakupów usług stałych (ciągłych), które wynikają z umów zawartych przed dniem zawieszenia, np. usług księgowych, telekomunikacyjnych, najmu czy leasingu.

Zawieszenie działalności nie powoduje utraty statusu podatnika jako podatnika VAT czynnego. Przedsiębiorca ma prawo do ponoszenia wydatków w okresie zawieszenia działalności. Wydatki te uprawniają do odliczenia podatku naliczonego, jaki wynika z faktur je dokumentujących. Przy tym aby zrealizować przysługujące mu prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług, podatnik musi złożyć deklarację VAT.

Nie. Zasadą jest, że obowiązek ten odnosi się do podatników VAT czynnych, którzy likwidują prowadzoną działalność gospodarczą, oraz podatników będących osobą fizyczną, którzy nie wykonywali czynności podlegających opodatkowaniu co najmniej przez 10 miesięcy.

Jednak od 20 września 2008 r. obowiązuje przepis, zgodnie z którym regulacja ta dotyczy jedynie przypadków rozwiązania spółki lub definitywnego zaprzestania wykonywania działalności. Tym samym tymczasowe zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu nie powoduje powstania obowiązku sporządzania powyższego spisu z natury i naliczenia VAT od remanentu likwidacyjnego.

Żaden z obowiązujących przepisów nie zwalnia przedsiębiorców, którzy zawiesili działalność, z obowiązku złożenia zeznania rocznego ani z obowiązku zapłaty podatku dochodowego za ten okres. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej dopuszcza przecież sytuacje, w których podatnik w okresie zawieszenia przyjmuje należności powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, sprzedaje środki trwałe.

Skoro zatem podatnik może w okresie zawieszenia osiągać określone przychody, jak i ponosić koszty, to ciąży na nim obowiązek rozliczenia i opodatkowania osiągniętego dochodu. Jeżeli zatem podatnik wykaże dochód za rok podatkowy, w którym trwało zawieszenie, to będzie mógł również odliczyć od tego dochodu także wcześniej wykazaną stratę (nie więcej niż jej 50 proc.), oczywiście z tego samego źródła przychodu.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.012a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Katarzyna Wojtowicz-Janicka, kierownik zespołu ds. podatków bezpośrednich w ECDDP

Rozmawiała Magdalena Majkowska

Art. 14a ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).