Poradnia podatkowa

● Czy można odliczyć VAT od usług świadczonych przez prawnika

● O jakich obowiązkach musi pamiętać bank

● Czy rolnik podlega opodatkowaniu przy sprzedaży gruntów

● W jaki sposób rozliczać podatek od SMS-ów

● Przedmiotem działalności gospodarczej spółki jest produkcja utworów audiowizualnych, w szczególności filmów, seriali oraz programów telewizyjnych. Spółka podejmuje działania polegające na wymyślaniu nowatorskich koncepcji audycji telewizyjnych. W procesie wypracowania koncepcji ponosi różnego rodzaju koszty, m.in. na nabycie praw do scenariuszy, praw do ekranizacji książek, praw do wykorzystywania utworów muzycznych, przygotowanie pilotowych odcinków, gaże aktorów, reżyserów itp. Katalog ponoszonych przez spółkę kosztów jest otwarty. Czy tego typu wydatki firma może uwzględnić w kosztach podatkowych?

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT).

Konstrukcja przepisu dotyczącego kosztów uzyskania przychodów daje podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT), pod warunkiem że wykaże ich bezpośredni bądź pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Tak więc kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów.

Zatem aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodów, między tym kosztem a przychodem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Chodzi tu o związek tego typu, że poniesienie kosztu ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. Przez koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami należy rozumieć te koszty, których poniesienie wpływa bezpośrednio na uzyskanie przychodu z danego źródła. Są to więc wszelkie koszty, których poniesienie jest niezbędne, aby określone źródło przychodów przyniosło konkretne przychody. Aby uznać dany wydatek za koszt uzyskania przychodów, nie jest konieczne w każdym przypadku wykazanie między nim a przychodem bezpośredniego związku. Należy zaznaczyć, że kosztami uzyskania przychodów są wszystkie wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów, w tym również w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów, tak aby to źródło przynosiło przychody także w przyszłości. Wobec tego kosztami będą również koszty pośrednie związane z uzyskiwanymi przychodami, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów (w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów), nawet wówczas gdyby z obiektywnych powodów przychód nie został osiągnięty.

Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą, powinien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Ponadto podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu, odnosi ewidentne korzyści, albowiem o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.

Wydatki, które poniesie spółka w związku z wypracowaniem koncepcji audycji telewizyjnych, będzie można uznać za koszty uzyskania przychodów. Spełnione bowiem zostają przesłanki wynikające z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT - przedmiotowe wydatki pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z możliwością osiągania w przyszłości przychodów oraz zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę.

Ważne

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów

Podstawa prawna

Art. 15 i 16 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

● Przedsiębiorca korzystał z usług radcy prawnego w sporze z urzędem kontroli skarbowej. Za obsługę prawną związaną z postępowaniem kontrolnym, zgodnie z umową, pełnomocnikowi przysługiwało wynagrodzenie podstawowe na etapie przyjmowania spraw, koszty zastępstwa w związku z reprezentowaniem przed sądem oraz wynagrodzenie dodatkowe - za efekt, liczony procentowo od kwoty zwrotu należności przez urząd. Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury za wynagrodzenie radcy prawnego?

Dodatkowego wynagrodzenia (za efekt) stanowiącego określony udział w kwocie otrzymanej ze Skarbu Państwa nie można uznać za wydatki stanowiące część ogólnych kosztów spółki, które spełniałyby wymogi określone w art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie występuje tutaj bowiem związek pośredni polegający na tym, że środki wypłacone pełnomocnikowi w postaci dodatkowego wynagrodzenia posłużą do zwiększenia sprzedaży podlegającej opodatkowaniu.

Mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE [tj. wyrok z 8 czerwca 2000 r., Commissioners of Customs Excise przeciwko Midland Bank plc (C-98/98)], należy zauważyć, że podatnik nie może odliczyć całości podatku naliczonego przy nabyciu usług, jeżeli wykorzysta je nie dla celów transakcji dającej prawo do odliczenia, lecz w związku z czynnościami będącymi wyłącznie konsekwencją tej transakcji, chyba że podatnik ten wykaże na podstawie obiektywnych dowodów, że wydatek poniesiony na nabycie tych usług stanowi część różnych elementów kosztowych opodatkowanej transakcji sprzedaży.

Trybunał uznał w tym orzeczeniu, że nawet w sytuacjach gdy dokonane zakupy nie mają bezpośredniego związku z konkretną czynnością opodatkowaną, jednak wchodzą w skład ogólnych kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, można uznać, że mają bezpośredni i najbliższy związek z całością działalności podatnika, a podatek naliczony z nich wynikający może podlegać odliczeniu według współczynnika, jednak tylko wtedy gdy podatnik na podstawie obiektywnych dowodów może wykazać, że wydatki dokonane przy nabyciu tych usług stanowią część elementów kosztowych tej transakcji sprzedaży.

Z okoliczności opisanej sprawy nie wynika, że poniesione wydatki, jako dodatkowe wynagrodzenie dla pełnomocnika generujące podatek naliczony, wpłynęły rzeczywiście cenotwórczo - w tym przypadku na wielkość cen oferowanych towarów, umożliwiając odliczenie podatku.

Oznacza to, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez pełnomocnika, dotyczącej wynagrodzenia dodatkowego (za efekt).

Podstawa prawna

Art. 86 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Bank zawiera transakcje polegające na zlecaniu sprzedaży oraz późniejszego odkupu papierów wartościowych - transakcje sell-buy-back (dalej: SBB) oraz repo. Transakcje te obejmują sprzedaż papierów wartościowych z jednoczesnym zobowiązaniem się do odkupu tych samych papierów za określoną z góry cenę i po upływie ustalonego w umowie czasu. Rozliczenie transakcji repo i SBB następuje w drodze kompensaty wzajemnych należności wynikających ze zleceń sprzedaży i nabycia papierów wartościowych. Czy transakcje repo i SBB należy traktować analogicznie do transakcji pożyczki?

Środki pieniężne, które bank uzyskuje w wyniku czasowego przeniesienia prawa własności do papierów wartościowych, nie stanowią definitywnego przysporzenia po stronie banku, gdyż środki te na etapie odkupu papierów wartościowych zostają niejako zwrócone kontrahentowi będącemu drugą stroną transakcji repo lub SBB. W konsekwencji otrzymanie środków pieniężnych, kiedy z góry wiadome jest, że konieczny będzie ich zwrot, nie powinno być traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu CIT, gdyż takie środki pieniężne nie stanowią przysporzenia o charakterze trwałym. Ponadto zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości transakcje repo oraz SBB w ujęciu księgowym należy traktować jako transakcje pożyczki.

Trzeba też pamiętać, że do przychodów nie zalicza się m.in. otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów) z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek tych pożyczek (kredytów). Na potrzeby rozliczeń z tytułu CIT bank powinien traktować transakcje repo i SBB analogicznie do transakcji pożyczki. Zatem nie powinien rozpoznawać przychodu z tytułu sprzedaży papierów wartościowych w chwili uzyskania środków pieniężnych w zamian za dokonanie czasowego przeniesienia papierów wartościowych na kontrahenta będącego drugą stroną transakcji repo/SBB. Jednocześnie bank nie powinien też rozpoznawać kosztu uzyskania przychodów w kwocie stanowiącej cenę odkupu papierów wartościowych, jaka przekazana zostaje kontrahentowi. Bank powinien wykazać jedynie wynik transakcji, tj. różnicę między kwotą uzyskaną w wyniku warunkowej sprzedaży papierów wartościowych oraz kwotą przekazaną na rzecz kontrahenta w chwili dokonania odkupu tych papierów wartościowych. Różnica ta powinna zostać potraktowana jako koszt uzyskania przez bank krótkoterminowego finansowania, który będąc w sposób wyraźny związany z prowadzoną działalnością mającą na celu osiąganie przychodów, powinien zostać potraktowany jako koszt uzyskania przychodu.

Podstawa prawna

Art. 12 i 15 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

● Po śmierci ojca podatnik wraz z matką i siostrą odziedziczył działki, które zamierzają sprzedać. Ponadto prowadzi on gospodarstwo rolne i jest podatnikiem VAT. W postępowaniu spadkowym podatnik otrzymał udział 1/6, siostra 1/6, matka 4/6. Czy sprzedając działki, podatnik ma doliczyć do swojej 1/6 części każdej działki podatek od towarów i usług?

Do podatników VAT zalicza się również osoby, które wykonały czynności jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania ich w sposób częstotliwy. Kryterium prowadzenia działalności nie wyłącza z grona podatników osób fizycznych, jeśli dokonują one dostawy towarów w sposób stały, zorganizowany i powtarzalny.

Status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Aby ustalić, czy osoba dokonująca transakcji sprzedaży gruntu jest podatnikiem podatku od towarów i usług, trzeba stwierdzić, czy prowadzi ona działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów tej ustawy.

Określenie pojęcia "podatnik" ma zasadnicze znaczenie dla zakresu podmiotowego opodatkowania, bowiem określenie czynności podlegających opodatkowaniu określa tylko zakres przedmiotowy tego opodatkowania. W efekcie opodatkowaniu mogą podlegać te czynności, w przypadku których spełniony został zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy zakres opodatkowania, tzn. zaistniała czynność określona jako opodatkowana, która została wykonana przez podmiot mający cechę podatnika. Należy w tym miejscu zauważyć, że obie te cechy powinny zostać spełnione jednocześnie, co oznacza, że w odniesieniu do danej czynności konkretny podmiot powinien występować w charakterze podatnika. Podatnikiem dany podmiot będzie tylko w odniesieniu do czynności opodatkowanych, które wykonał w ramach działalności gospodarczej.

Planowane transakcje, które opisał podatnik, będą miały związek z działalnością gospodarczą. W takiej sytuacji sprzedający grunt nie zbywa majątku osobistego, ale majątek składający się na przedsiębiorstwo rolne. Wobec tego osoba taka dokonuje sprzedaży majątku związanego z przedmiotową działalnością gospodarczą (działalnością rolniczą), który w istniejącym przedsiębiorstwie (gospodarstwie rolnym) służył sprzedaży opodatkowanej VAT.

Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje częstotliwość wykonywania czynności sprzedaży działek, skoro dotyczy ona dostawy majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

W związku z tym podatnik w zakresie opisanych transakcji będzie występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, a sprzedaż udziałów w działkach gruntowych będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

Podstawa prawna

Art. 6, 7 i 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Spółka chce świadczyć usługi polegające na organizowaniu i obsłudze serwisów SMS (za dostęp do serwisów multimedialnych płatność będzie dokonywanaza pomocą SMS-ów). Raz w miesiącu będzie otrzymywać od dającego zlecenie raport za miesiąc poprzedni. Zawierać on będzie zestawienie SMS-ów, które zostaną zaakceptowane przez zlecającego, oraz należne spółce z tego tytułu wynagrodzenie. W oparciu o raport spółka wystawi dającemu zlecenie fakturę, na podstawie której otrzyma wynagrodzenie. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w CIT?

Obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu organizowania i obsługiwania płatności za pomocą systemu SMS powstanie w momencie sporządzenia przez dającego zlecenie raportu zawierającego zestawienie wysłanych przez infrastrukturę spółki SMS-ów. Zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż data wystawienia faktury albo uregulowania należności. Zgodnie z planowaną umową ze zlecającym usługa będzie uznana za wykonaną, gdy SMS-y zostaną zaakceptowane przez zlecającego. Potwierdzenie liczby SMS-ów oraz potwierdzenie ich zaakceptowania przez zlecającego nastąpi w miesięcznym raporcie. Dopiero w momencie sporządzenia raportu zostanie potwierdzone wykonanie usługi. Zgodnie z planowaną umową ze zlecającym wynagrodzenie należeć się będzie nie za samo dostarczenie infrastruktury informatycznej potrzebnej do dokonywania płatności przez SMS, ale za SMS-y wysłane przez użytkowników końcowych. Żeby wynagrodzenie było należne, SMS-y te muszą być zaakceptowane przez zlecającego. Potwierdzenie liczby SMS-ów oraz potwierdzenie ich opłacenia nastąpi w przesłanym miesięcznym raporcie. Dopiero w momencie sporządzenia raportu zostanie potwierdzone wykonanie usługi i skonkretyzowana należna spółce kwota wynagrodzenia. W tym momencie wynagrodzenie za wykonaną usługę stanie się należne.

Podstawa prawna

Art. 12 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Michał Klepaczko