Poradnia podatkowa

● W jakich sytuacjach przedsiębiorca powinien obowiązkowo wymienić używaną kasę fiskalną

● Jakie przychody bierze się pod uwagę przy ocenie prawa do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

● Kiedy musi deklarować eksport podmiot organizujący wywóz towarów

● Czy od nagrody zawsze potrąca się zryczałtowany podatek dochodowy

● Kontrahenci będący podatnikami VAT chcą skorzystać z opcji opodatkowania dostawy budynku, która spełnia ustawowe warunki zwolnienia z VAT. Co powinni zrobić, aby sprzedaż skutecznie opodatkować?

Do dostawy budynków, budowli lub ich części zastosowanie ma zwolnienie przedmiotowe z VAT, o ile taka transakcja nie jest dokonywana przed, w ramach lub w ciągu 2 lat od pierwszego zasiedlenia. Dla przedsiębiorców często jednak korzystniejsze jest uznanie takiej transakcji za opodatkowaną, z uwagi na możliwość skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Ustawodawca, w ślad za dyrektywą 2006/112/WE, uregulował więc w ustawie o VAT opcję opodatkowania sprzedaży nieruchomości, która z zasady podlegałaby zwolnieniu. Jest ona jednak obwarowana określonymi warunkami.

Podstawowa zasada jest taka, że opcja opodatkowania dopuszczalna jest wyłącznie wtedy, gdy obie strony umowy są czynnymi podatnikami VAT. Nie można więc opodatkować transakcji, której stroną jest np. konsument, a więc osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Z pytania wynika, że strony umowy są podatnikami VAT, co oznacza, że pierwszy z warunków został spełniony.

Kolejny wymóg to zgoda obu stron umowy na opcję opodatkowania. Zgoda ta nie może być dorozumiana. Ustawa o VAT nakazuje, aby dokonujący dostawy oraz nabywca budynku, budowli lub ich części złożyli zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie sprzedaży. Z przepisów wynika więc, że strony umowy składają jedno wspólne oświadczenie. Jego adresatem powinien być naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla nabywcy (to nabywca będzie bowiem odliczał VAT naliczony z faktury dokumentującej transakcję).

Oświadczenie musi mieć formę pisemną. W jego treści należy wskazać: obie strony transakcji (imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy); planowaną datę zawarcia umowy; nieruchomość będącą przedmiotem transakcji (konieczne jest podanie w oświadczeniu jej adresu).

Istotne jest terminowe spełnienie warunku złożenia oświadczenia, tj. przed dniem dokonania dostawy. W przeciwnym wypadku opodatkowanie nie będzie skuteczne, a transakcja zostanie zwolniona z VAT.

Trzeba pamiętać, że można jedynie wybrać opcję opodatkowania dostawy nieruchomości, która podlega zwolnieniu z VAT. Nie można jednak zdecydować o zwolnieniu sprzedaży, która zgodnie z przepisami byłaby opodatkowana, czyli np. w przypadku dostawy budynku w ramach pierwszego zasiedlenia.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 10, ust. 10 i ust. 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Sprzedawca od kilku lat używa tej samej kasy fiskalnej. Nie przewiduje ona opcji drukowania na paragonie NIP nabywcy. Czy od października będzie musiał stosować nową kasę o rozbudowanych funkcjach?

Od 1 kwietnia 2013 r. obowiązuje rozporządzenie ministra finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących. Zgodnie z nim na żądanie nabywcy paragon fiskalny powinien zawierać jego NIP. Jest to nowa regulacja (nie występowała we wcześniejszych rozporządzeniach), która ma umożliwić podatnikom wystawienie za pomocą kasy paragonu, który pełniłby rolę faktury uproszczonej (można je wystawiać, w przypadku gdy kwota należności ogółem nie przekracza 450 zł albo 100 euro).

Rozporządzenie w sprawie kas zawiera także przepisy przejściowe. I tak, podatnicy użytkujący kasy, które zostały nabyte w okresie ważności:

wdecyzji ministra finansów wydanej na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków ich stosowania,

wpotwierdzenia prezesa Głównego Urzędu Miar, o którym mowa w art. 111 ust. 6b ustawy o VAT, wydanego po 1 września 2011 r.

- mogą je nadal stosować do prowadzenia ewidencji po upływie tego okresu, pod warunkiem że kasy te zapewniają prawidłowość rozliczeń podatnika.

Podatnicy użytkujący takie kasy (oraz kasy nabyte w okresie obowiązywania potwierdzeń wydanych przed 1 września 2011 r., o ile zapewniają prawidłowość rozliczeń podatnika), nieposiadające możliwości technicznych spełnienia wymagań określonych w rozdziale 2 rozporządzenia z 2013 r., stosują te przepisy odpowiednio. Ponadto do 30 września 2013 r. podatnicy mogą prowadzić ewidencję oraz zapewnić spełnienie warunków używania kas zgodnie z przepisami obowiązującymi 31 marca 2013 r.

Z przytoczonych regulacji wynika, po pierwsze, że podatnicy mogą do 30 września 2013 r. stosować dotychczasowe zasady prowadzenia ewidencji (przy użyciu posiadanych już kas). Po drugie, po 30 września 2013 r. sprzedawcy obligatoryjnie stosują zasady określone w nowym rozporządzeniu z 14 marca 2013 r., z uwzględnieniem jednak możliwości technicznych użytkowanych kas.

Ministerstwo Finansów wyjaśniało, że w praktyce oznacza to, że nawet jeżeli kasa rejestrująca nie ma możliwości drukowania na paragonie, na żądanie nabywcy, jego NIP, to podatnik po 30 września 2013 r. będzie mógł w dalszym ciągu ją stosować. Brak tej funkcji nie oznacza automatycznie obowiązku zakupu nowej kasy.

Zasadniczą intencją ustawodawcy było, aby nowo homologowane kasy rejestrujące miały funkcję wystawiania faktur uproszczonych i żeby funkcja ta mogła być wykorzystywana w prowadzonej przez podatników działalności. Podatnicy nie są jednak obowiązani z tego tytułu wymieniać starych kas na nowe. Jest to wyłącznie decyzja biznesowa przedsiębiorcy.

Podstawa prawna

Par. 8 ust. 1 pkt 17, par. 9 ust. 1 pkt 18, par. 35-37 rozporządzenia ministra finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. poz. 363). Par. 5 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360 z późn. zm.).

● Przedsiębiorca rozlicza się ryczałtem ewidencjonowanym. Przypuszcza, że w październiku przekroczy kwotę 615 300 zł (równowartość 150 tys. euro według średniego kursu NBP z 1 października 2012 r.). Pyta, czy w takiej sytuacji utraci prawo do ryczałtu od 1 stycznia 2014 r.?

Podatnik błędnie przyjął, że przekroczenie limitu 615 300 zł w 2013 roku może być brane pod uwagę przy ocenie prawa do ryczałtu na rok 2014.

Wyjaśnijmy, że opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z działalności gospodarczej, w tym również gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółek - cywilnej lub jawnej osób fizycznych. Podatnicy mogą stosować ryczałt, o ile w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali przychody:

wz działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 150 tys. euro, lub

wwyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 150 tys. euro.

Wartości wyrażone w euro przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP, obowiązującego 1 października roku poprzedniego. Kwota 615 300 zł, którą podaje podatnik, stanowiła limit uprawniający do opodatkowania ryczałtem w 2013 roku (średni kurs NBP 1 euro na 1 października 2012 r. wynosił 4,1020 zł). Dotyczy ona jednak przychodów uzyskanych w 2012 roku. Ustawa wyraźnie bowiem stanowi, że limit odnosi się do przychodów uzyskanych w poprzednim roku podatkowym.

W 2013 roku ryczałt mogli więc stosować podatnicy, którzy w 2012 roku uzyskali przychody z działalności nie wyższe niż 615 300 zł. Jednak to, czy podatnik będzie mógł kontynuować rozliczenia w formie zryczałtowanej w 2014 roku, będzie zależało od tego, czy zmieści się w limicie przychodów obliczonym przy zastosowaniu kursu euro z 1 października 2013 r. Wskaźnik ten będzie więc znany dopiero za niecały miesiąc.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1, art. 22 ust. 1 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

● Polski podatnik VAT bierze dział w transakcji łańcuchowej, w ramach której towary są transportowane poza terytorium UE. Polska spółka dokonuje dostawy zawsze na rzecz podatnika z Niemiec. Polski podatnik z reguły organizuje transport bezpośrednio z należących do niego zakładów do finalnego nabywcy spoza UE. Zdarza się też, że towar jest dostarczany do jednego z portów unijnych, a następnie transportowany poza UE przez inny podmiot niż polska lub niemiecka spółka. Procedura celna wywozu rozpoczyna się w Polsce, natomiast jako eksporter w zgłoszeniu celnym widnieje niemiecka firma. Czy polska spółka powinna deklarować eksport?

Od 1 kwietnia 2013 r. obowiązuje zmodyfikowana definicja transportu. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT jest to dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium UE przez dostawcę lub na jego rzecz (tzw. eksport bezpośredni), lub nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz (tzw. eksport pośredni), jeżeli wywóz towarów poza UE jest potwierdzony przez urząd celny. Podkreślić trzeba, że warunek potwierdzenia wywozu ma jedynie charakter formalny. Zgłoszenie celne nie przesądza o tym, kto rozlicza eksport. Dla opodatkowania transakcji rozstrzygające będzie natomiast ustalenie miejsca dostawy (świadczenia). Ma to istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia państwa, w którym powstanie obowiązek podatkowy.

Zgodnie z art. 7 ust. 8 ustawy o VAT w przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach. Każda z dostaw w transakcji łańcuchowej traktowana jest odrębnie, co oznacza, że dla każdej z nich osobno ustalane jest też miejsce dokonania dostawy.

Do eksportu stosuje się ogólne zasady dotyczące miejsca świadczenia określone w art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT. Z przepisów tych wynika, że w przypadku transakcji łańcuchowych, kiedy ten sam towar jest przedmiotem kolejnych dostaw, lecz faktycznie jest przemieszczany tylko od pierwszego dostawcy do finalnego nabywcy, wówczas przyjmuje się, że ma miejsce tylko jedna wysyłka (transport). W konsekwencji tylko w odniesieniu do jednej z transakcji można ustalić miejsce świadczenia w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT (dostawa ruchoma). Zgodnie z tym przepisem miejscem dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy, ich nabywcę lub przez osobę trzecią jest miejsce, w którym znajdują się one w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy.

W odniesieniu do pozostałych dostaw, którym nie można przypisać wysyłki (transportu), ustalanie miejsca świadczenia odbywa się jak dla towarów niewysyłanych, a więc według miejsca, w którym towary znajdowały się w momencie dostawy (dostawa nieruchoma).

W opisanej sytuacji występują dwie dostawy towarów. Po pierwsze, dostawa między spółką polską a niemiecką. Po drugie, dostawa między spółką niemiecką a ostatecznym odbiorcą (kontrahentem mającym siedzibę poza UE). Z dostawą ruchomą mamy do czynienia w pierwszym przypadku, gdyż to na polskiej spółce spoczywa ciężar wywozu towarów. W związku z tym, że towary te są wywożone poza UE (co potwierdza urząd celny), polski podatnik powinien deklarować eksport towarów.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 8, art. 7 ust. 8, art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Spółka zorganizowała dla swoich pracowników konkurs wiedzy o firmie. Osoby, które uzyskają najwięcej punktów, otrzymają nagrody pieniężne. Czy pracodawca powinien je pomniejszać o zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10 proc.?

Przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT dotyczący opodatkowania nagród 10-proc. PIT nie będzie miał w tym wypadku zastosowania. Wypłacone przez pracodawcę kwoty należy bowiem kwalifikować jako przychody ze stosunku pracy. Za takie uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W art. 12 ust. 1 ustawy o PIT wymienione zostały jedynie przykłady takich świadczeń. Są to: wynagrodzenia zasadnicze, za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Jest to katalog otwarty, co oznacza, że jako przychód pracownika należy traktować wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u niego powstaniem przysporzenia majątkowego, a których źródłem jest łączący go z pracodawcą stosunek pracy.

Przy opodatkowaniu nagród należy brać pod uwagę, do kogo adresowany jest konkurs. Z pytania jasno wynika, że to zakład pracy zorganizował konkurs wyłącznie dla swoich pracowników. Oznacza to, że otrzymane od pracodawcy (organizatora konkursu) świadczenia należy kwalifikować jako przychód ze stosunku pracy. Z tego względu brak jest podstaw do potrącania 10-proc. zryczałtowanego PIT.

Warto wskazać, że inne skutki podatkowe wystąpiłyby w sytuacji, gdyby spółka zorganizowała konkurs wiedzy o firmie dla szerokiego kręgu odbiorców, tj. warunkiem udziału w nim nie byłoby zatrudnienie. W takim wypadku dla wszystkich uczestników konkursu, w tym także dla pracowników, wartość wygranej stanowiłaby przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT (wymienia on również nagrody). Na takie rozróżnienie zwrócił uwagę dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 16 lipca 2013 r., nr IBPBII/1/415-434/13/MK.

Podstawa prawna

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Oprac. Magdalena Majkowska