Poradnia podatkowa

● Jak sprzedaż maszyny wpływa na limit zwolnienia podmiotowego

● Kiedy opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych przekreśla ulgę na dziecko

● Czy agent turystyczny może stosować rozliczenia VAT marża

● Mąż i żona prowadzą dwie odrębne firmy (każde z nich ma własną indywidualną działalność gospodarczą). Małżonków łączy wspólność majątkowa. Nabyli wspólnie budynek, który obydwoje będą wykorzystywać na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jak w takim wypadku ustalić jego wartość początkową na potrzeby amortyzacji?

Składniki majątkowe, aby stanowiły środek trwały, muszą być własnością albo współwłasnością podatnika. Tam, gdzie występuje współwłasność, należy stosować specjalne regulacje dotyczące ustalania wartości początkowej. I tak, zgodnie z art. 22g ust. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), regułą jest, że w razie gdy składnik majątku stanowi współwłasność podatnika, to jego wartość początkową ustala się w takiej proporcji jego wartości, w jakiej pozostaje udział podatnika we własności tego składnika majątku. Reguła ta jest wyłączona w stosunku do składników majątku, które objęte są wspólnością majątkową małżeńską, co oznacza, że wartością początkową jest pełna wartość tego środka trwałego (cena jego nabycia lub koszt wytworzenia).

Tu mamy jednak kolejny wyjątek. Ustalanie wartości początkowej w pełnej wartości nie dotyczy sytuacji takiej, jak opisana w pytaniu, tj. gdy zarówno mąż, jak i żona chcą wykorzystywać jeden składnik majątku stanowiący ich współwłasność w dwóch firmach prowadzonych odrębnie. Trzeba by więc powrócić do zasady ogólnej, zgodnie z którą wartość początkową środka trwałego musieliby oni ustalać w proporcji, w jakiej pozostaje udział małżonków we współwłasności tych składników.

Praktyczna trudność polega na tym, że współwłasność małżeńska ma charakter łączny (bezudziałowy). Oznacza to, że w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Jednocześnie zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Organy podatkowe i sądy administracyjne zasadniczo zgodne są co tego, że jeśli każdy z małżonków wykorzystuje składnik majątku objęty wspólnością majątkową w odrębnie prowadzonej działalności gospodarczej, ma prawo ustalić jego wartość początkową w wysokości połowy jego wartości. Środek trwały każdy z małżonków wprowadza więc do ewidencji środków trwałych, proporcjonalnie do posiadanego udziału (tj. 50 proc.)

Organy podatkowe wskazują jednak, że jeżeli małżonkowie wykorzystują w nierównych częściach składnik majątku stanowiący ich współwłasność w odrębnie prowadzonych działalnościach gospodarczych - co musi być odpowiednio udokumentowane - to dopuszczalne jest ustalenie wartości początkowej środków trwałych w oparciu o rzeczywiste proporcje ich wykorzystania. Takie stanowisko nie jest sprzeczne z postanowieniami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.), który stanowi, że każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka (por. m.in. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej z Łodzi z 24 lutego 2012 r., nr IPTPB1/415-330/11-2/AG).

Podstawa prawna

Art. 22g ust. 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatnik korzysta obecnie ze zwolnienia podatkowego w VAT. Ma zamiar sprzedać maszynę produkcyjną stanowiącą jego środek trwały. Jej wartość to ponad 100 tys. zł. Czy kwota uzyskana ze sprzedaży wlicza się do limitu zwolnienia?

Z podatku od towarów i usług zwalania się tych podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150 tys. zł (bez podatku). Jeżeli wartość sprzedaży u podatnika zwolnionego podmiotowo z VAT przekroczy tę kwotę, to w tym momencie powstaje obowiązek podatkowy, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad limit.

Sprzedaż środka trwałego nie wpłynie na wartość sprzedaży braną pod uwagę przy ustalaniu prawa do zwolnienia. Wynika to wprost z art. 113 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Zgodnie z nim do wartości sprzedaży nie wlicza się odpłatnej dostawy oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych z VAT, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych podlegających amortyzacji. Dzięki temu na status przedsiębiorcy - jako podatnika zwolnionego podmiotowo z VAT - nie wpłynie wyprzedaż jego majątku trwałego.

Trzeba też zwrócić uwagę, że zwolnieniem podmiotowym z VAT objęta jest cała sprzedaż podatnika, a więc również ta, która dotyczy środków trwałych. Dla podatnika oznacza to, że przy sprzedaży maszyny produkcyjnej nie wystąpi obowiązek zapłaty VAT i nie będzie jej dokumentował fakturą VAT (może wystawić jedynie rachunek).

Podstawa prawna

Art. 113 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Podatniczka w rozliczeniu za 2012 rok odliczyła ulgę prorodzinną na niepełnosprawną córkę w wieku 23 lat, która prowadziła swoją działalność gospodarczą przez 3 miesiące. Córka rozliczała się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Teraz urząd skarbowy wezwał podatniczkę do zwrotu całej pobranej ulgi. Czy ma do tego prawo? Czy może ulga powinna być podzielona i przysługuje za miesiące, w których dziecko już nie prowadziło działalności?

Niestety, w tym wypadku urząd skarbowy ma rację. Zakaz stosowania ulgi prorodzinnej w opisanej sytuacji wynika wprost z przepisów (art. 27f ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który w tym zakresie odsyła do art. 6 ust. 8 i 9 tej samej ustawy). W uproszczeniu chodzi o to, że możliwość odliczenia jest wykluczona, jeśli do dziecka w roku podatkowym miały zastosowanie przepisy regulujące uproszczone formy opodatkowania działalności, w tym m.in. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (to samo dotyczy karty podatkowej i podatku liniowego o stawce 19 proc.).

W takim przypadku ulga po prostu się nie należy i nie ma możliwości skorzystania z niej w sposób proporcjonalny, tj. za miesiące, w których dziecko działalności nie prowadziło. Co więcej, mogło się zdarzyć, że mimo zarejestrowania firmy i wyboru ryczałtu nie osiągnęło ono żadnego przychodu z takiej działalności. Nawet wtedy ulga nie przysługuje. Zakaz ten dotyczy wszystkich dzieci, w tym niepełnosprawnych. Podatniczka musi więc skorygować zeznanie roczne za 2012 rok i zwrócić fiskusowi odliczoną ulgę prorodzinną.

Warto natomiast zwrócić uwagę, że jeśli córka podatniczki wyrejestrowała się z ewidencji działalności gospodarczej i od początku 2013 roku nie miały do niej zastosowania przepisy o ryczałcie, to matka ponownie nabywa prawo do ulgi. Oczywiście warunkiem odliczenia jest spełnienie wszystkich innych warunków wymaganych przez ustawę. Przypomnijmy, że na dzieci niepełnosprawne ulgę prorodzinną można odliczać bez względu na ich wiek, o ile otrzymują one dodatek lub zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną.

WAŻNE

Na dzieci niepełnosprawne ulgę prorodzinną można odliczać bez względu na ich wiek, o ile otrzymują one dodatek lub zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną

Podstawa prawna

Art. 27f ust. 7 ustawy z 16 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatnik zamierza świadczyć usługi agenta turystycznego i pośredniczyć w sprzedaży wycieczek zagranicznych. Będzie otrzymywał z tego tytułu prowizję od biura podróży. Ma wątpliwości, jak w takiej sytuacji będą wyglądały jego rozliczenia VAT. Czy będzie stosował szczególne przepisy o opodatkowaniu VAT marża?

Ustawa o podatku od towarów i usług stanowi, że kwota marży jest podstawą opodatkowania przy wykonywaniu usług turystyki. Marża to różnica między kwotą, którą ma zapłacić nabywca usługi, a faktycznymi kosztami poniesionymi przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty (chodzi tu o takie usługi jak transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie). Natomiast zgodnie z ustawą o usługach turystycznych agent turystyczny to przedsiębiorca, którego działalność polega na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających zezwolenia w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju.

Czynności, które podatnik ma zamiar wykonywać, nie będą usługami turystycznymi (na marginesie warto wspomnieć, że usług pośrednictwa świadczonych przez agentów na rzecz biur turystycznych nie można uznać za usługi dla bezpośredniej korzyści turysty, zatem nie stanowią one elementu kalkulacyjnego przy obliczaniu marży). Oznacza to, że przy ich opodatkowaniu nie znajdą zastosowania szczególne procedury rozliczania podatku przy świadczeniu usług turystyki.

Agent turystyczny pośredniczy w zawieraniu umów na rzecz biura podróży (stroną tej umowy faktycznie jest organizator wycieczki), za co otrzymuje prowizję. W rozliczeniach między agentem a biurem podróży zastosowanie mają ogólne zasady opodatkowania VAT, czyli agent wystawia fakturę (dokumentującą wykonanie usług) na kwotę prowizji (po stronie biura podróży jest ona podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego). Fakturę "procedura marży dla biur podróży" wystawia natomiast klientowi organizator wycieczki.

Podstawa prawna

Art. 3 pkt 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 223, poz. 2268 z późn. zm.). Art. 119 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Czy za zmianę przeznaczenia oleju odpowiedzialność karną ponosi sprzedawca?

Sprzedawca oleju do celów opałowych zgodnie z nałożonym na niego ustawowym obowiązkiem odbiera od nabywców oświadczenia o jego przeznaczeniu i składa ich miesięczne zestawienia naczelnikowi urzędu celnego. Czy jeśli kupujący wykorzysta następnie olej niezgodnie z deklarowanym przeznaczeniem, może on ponosić odpowiedzialność karną skarbową?

Zgodnie z art. 73a par. 1 kodeksu karnego skarbowego, kto w użyciu wyrobu akcyzowego zmienia jego przeznaczenie, w szczególności używa oleju opałowego jako oleju napędowego, przez co naraża podatek akcyzowy na uszczuplenie, podlega karom. W zależności od wielkości takiego uszczuplenia sprawca odpowiada za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe (kwotą graniczną jest obecnie 8000 zł). W pierwszym przypadku sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych, albo karze pozbawienia wolności do 2 lat albo obu tym karom łącznie. W drugim - może być ukarany grzywną kwotową za wykroczenie skarbowe (w praktyce zwykle mandatem).

Przepis ten powinien znaleźć zastosowanie w opisanej przez podatnika sytuacji. Z regulacji tej wynika natomiast wyraźnie, że to nabywca np. oleju opałowego jest pociągany do odpowiedzialności karnej, a nie sprzedawca.

Jeżeli zatem sprzedawca dopełnił wszelkich formalności związanych ze sprzedażą oleju przeznaczonego do celów opałowych, w szczególności uzyskał kompletne, rzetelnie wypełnione oświadczenie, a następnie złożył miesięczne zestawienie uzyskanych oświadczeń, to nie ponosi skutków podatkowych związanych ze zmianą przeznaczenia oleju przez nabywcę. Takie stanowisko zajął też ostatnio minister finansów w odpowiedzi na interpelację poselską (nr 18731/31).

Warto wskazać, że podatników czekają uproszczenia w dokumentowaniu obrotu olejem opałowym. Propozycja Ministerstwa Finansów (ujęta w założeniach do projektu ustawy o ułatwieniu warunków wykonywania działalności gospodarczej, który przyjął rząd) zakłada możliwość zastępowania dotychczasowych oświadczeń o przeznaczeniu paliw na cele opałowe oświadczeniami składanymi w okresowej umowie zawartej między sprzedawcą a nabywcą. Niezależnie od oświadczenia umownego, każdorazowa sprzedaż oleju opałowego będzie musiała być dokumentowana fakturą. Ponadto zaproponowano odstąpienie od stosowania stawki akcyzy jak dla paliw silnikowych (tj. w wysokości 1822,00 zł/1000 l), w przypadku gdy dany podmiot spóźni się lub nie złoży w ogóle miesięcznego zestawienia oświadczeń. Skutki będą takie same jak w przypadku niezłożenia w terminie deklaracji lub informacji podatkowej, a więc grzywna z kodeksu karnego skarbowego. Trzecią zmianą ułatwiającą prowadzenie działalności w zakresie obrotu olejem opałowym ma być redukcja danych wymaganych w miesięcznym zestawieniu. Nie będzie trzeba podawać daty złożenia oświadczenia, liczby urządzeń grzewczych posiadanych przez nabywców oraz miejsca, w którym one się znajdują.

WAŻNE

Jeżeli sprzedawca dopełnił wszelkich formalności związanych ze sprzedażą oleju przeznaczonego do celów opałowych, w szczególności uzyskał kompletne, rzetelnie wypełnione oświadczenie, a następnie złożył miesięczne zestawienie uzyskanych oświadczeń, to nie ponosi skutków podatkowych związanych ze zmianą przeznaczenia oleju przez nabywcę

Podstawa prawna

Art. 73a par. 1 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186). Art. 89 ust. 5, ust. 14, ust. 15 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 108, poz. 626 z późn. zm.).

Oprac. Magdalena Majkowska