Konsekwencje podatkowe szkoleń i dokształcania się pracowników

Czy po opłaceniu kursu trzeba zapłacić podatek

@RY1@i02/2013/013/i02.2013.013.183001100.811.jpg@RY2@

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego. Odrębnymi przepisami, o których tutaj mowa, są odpowiednie regulacje kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 103¹ par. 1 k.p. przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. W takiej sytuacji pracownikowi przysługują urlop szkoleniowy oraz zwolnienie z całości lub części dnia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, które jednak nie jest zwolnione z PIT, co wprost wynika z art. 21 ust. 1 pkt 90. Pracodawca na podstawie art. 103³ k.p. może jednak przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe (z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą) dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie. Są one objęte zwolnieniem podatkowym.

Z pytania wynika, że pracownicy podnoszą kwalifikacje z inicjatywy pracodawcy, który pokrywa połowę opłaty za kurs językowy oraz ceny podręczników. Takie świadczenie wolne jest od podatku dochodowego. Zwolnienie z opodatkowania oznacza, że na pracodawcy nie będzie ciążył obowiązek obliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od takich dochodów.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 103¹-art. 103⁵ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy dopłata do studiów jest zawsze bez PIT

@RY1@i02/2013/013/i02.2013.013.183001100.812.jpg@RY2@

Uprawnienia pracownicze związane z uzupełnianiem wiedzy z własnej inicjatywy, tj. bez skierowania albo bez zgody pracodawcy, reguluje art. 103⁶ kodeksu pracy. Przewiduje on, że pracownikowi przysługują w takiej sytuacji zwolnienie z całości lub części dnia pracy, bez zachowania prawa do wynagrodzenia, i urlop bezpłatny w wymiarze ustalonym w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i pracownikiem. Przepis ten nie reguluje innego rodzaju wsparcia w postaci np. dofinansowania kosztów kształcenia pracownika. Gdyby jednak pracodawca takie dofinansowanie przyznał, to nie byłoby ono objęte zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT. Preferencja podatkowa obejmuje wprawdzie świadczenia podlegające m.in. dofinansowaniu kosztów nauki, ale dotyczy to tylko przypadków, gdy pracownik podnosi kwalifikacje zawodowe z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (wtedy też pracodawca zobowiązany jest do szerszego rodzaju świadczeń pracowniczych określonych w art. 103¹ i art. 103³ kodeksu pracy. Jeśli więc dokształcanie nie jest podejmowane na takich warunkach, to zwolnienie podatkowe nie ma zastosowania, co potwierdzają organy podatkowe w interpretacjach.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy zleceniobiorca zawsze płaci podatek

@RY1@i02/2013/013/i02.2013.013.183001100.813.jpg@RY2@

Przychodami podlegającymi opodatkowaniu są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wartość sfinansowania zleceniobiorcom udziału w szkoleniach stanowi co do zasady ich przysporzenie majątkowe, a tym samym przychód z działalności wykonywanej osobiście. Od wartości szkolenia zleceniodawca jako płatnik ma obowiązek pobrania zaliczki na podatek dochodowy do 20. dnia kolejnego miesiąca.

Odrębnie należy analizować skutki podatkowe świadczeń otrzymanych w związku z udziałem w szkoleniach, ale dotyczących wyłącznie nieodpłatnego zakwaterowania i wyżywienia oraz zwrotu kosztów podróży. Sfinansowanie tych wydatków również należy traktować jako przychód zleceniobiorcy, przy czym może mieć do niego zastosowanie zwolnienie podatkowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy o PIT. Wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży osoby niebędącej pracownikiem. Zwolnienie jest limitowane do wysokości określonej w rozporządzeniach ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. nr 236, poz. 1990 z późn. zm.) oraz poza granicami kraju (Dz.U. nr 236, poz. 1991 z późn. zm.).

Podstawa prawna

Art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 11, art. 13 pkt 8, art. 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy studia pracownika mogą być kosztem firmy

@RY1@i02/2013/013/i02.2013.013.183001100.814.jpg@RY2@

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów. Wyjątkiem są wydatki, które ustawodawca wprost wyłączył z kosztów podatkowych (art. 16 ust. 1 ustawy o CIT). Katalog ten nie zawiera jednak wydatków dotyczących podnoszenia kwalifikacji pracowników, których koszty w całości lub w części ponosi pracodawca. Uznać zatem należy, że pracodawca finansujący pracownikowi studia podyplomowe może takie wydatki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów jako koszt ogólny działalności firmy, o ile są jednak spełnione pewne warunki. Podnoszenie kwalifikacji pracowników powinno mieć związek z osiąganymi przychodami (czyli powinno wpływać na efekty prowadzonej działalności) oraz z charakterem wykonywanej przez pracownika pracy. W opisanej sytuacji oba te warunki te zostały spełnione. Spółka sfinansowała studia podyplomowe pracownika w celu wykorzystania zdobytej przez niego wiedzy do zarządzania obiektem sportowym, z którego będzie uzyskiwała przychód. Wartość dofinansowania powinna więc stanowić koszt podatkowy spółki. Takie stanowisko w podobnej sprawie zajął dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 5 czerwca 2012 r. (sygn. IBPBI/2/423-238/12/MO).

Organy podatkowe do kwestii uznawania za koszty podatkowe wydatków na dokształcanie podchodzą jednak bardzo ostrożnie i jeśli np. studia pracownika nie mają związku z profilem działalności firmy, to dofinansowania nie pozwalają uznać za koszt. Twierdzą, że w takim wypadku wydatki służą podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z działalnością, a więc mają charakter osobisty (por. m.in. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 6 kwietnia 2012 r., sygn. ITPB1/415-60/12/HD). Ponieważ zaliczanie do kosztów wydatków na podnoszenie kwalifikacji zawodowych wiąże się z ryzykiem podatkowym, warto złożyć wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Podstawa prawna

Art. 15, art. 16 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Czy usługi szkoleniowe zawsze są bez VAT

@RY1@i02/2013/013/i02.2013.013.183001100.815.jpg@RY2@

Zasady zwolnienia z VAT usług szkoleniowych reguluje art. 41 pkt 26 i pkt 39 ustawy o podatku od towarów i usług. Pierwszy z tych przepisów dotyczy usług świadczonych przez wymienione w nim placówki oświatowe, uczelnie czy jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk. Jeśli usługi szkoleniowe nie będą świadczone przez tego rodzaju podmiot, należy rozważyć zwolnienie regulowane w drugim z wymienionych przepisów.

Obejmuje on usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, jeśli dodatkowo spełniony jest jeden z warunków. Po pierwsze, prowadzone są w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach. Po drugie, świadczone są przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty (wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją). Po trzecie, są finansowane ze środków publicznych (przy czym zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do ustawy o VAT zwolnione z podatku są usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego finansowane w co najmniej 70 proc. ze środków publicznych).

Aby zatem opisane usługi mogły korzystać ze zwolnienia z VAT, muszą być uznane za usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego oraz spełniać jeden z dodatkowych warunków. Opisane w pytaniu szkolenia spełniają definicję usług kształcenia zawodowego. Kierowcy uczestniczący w szkoleniu podniosą bowiem swoje kwalifikacje pozostające w bezpośrednim związku z wykonywanymi obowiązkami zawodowymi. Jeśli jednak takie usługi nie są prowadzone w formach i na zasadach określonych w odrębnych przepisach lub świadczący te usługi nie uzyskał akredytacji w rozumieniu przepisów o systemie oświaty oraz nie będą one finansowane ze środków publicznych, to nie ma zastosowania zwolnienie z VAT. W takim wypadku usługi polegające na prowadzeniu szkoleń z zakresu techniki jazdy dla kierowców będą obłożone podstawową stawką VAT w wysokości 23 proc.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 26 i pkt 29 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl