Jakie podatkowe pułapki wiążą się z przyjęciem zagranicznego spadku

Czy polski fiskus zainteresuje się spadkiem z USA

Ciotka z Ameryki zapisała polskiemu podatnikowi dom na Florydzie. Zapłacił już podatek spadkowy w USA. Czy musi się też rozliczyć z polskim urzędem skarbowym?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.815.jpg@RY2@

Osoby, które odziedziczyły majątek za granicą, muszą pamiętać, że podpisane przez Polskę międzynarodowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania nie odnoszą się do podatków spadkowych, a tylko podatków od dochodu. Podwójnego opodatkowania spadków dotyczą tylko zawarte jeszcze w okresie II Rzeczypospolitej umowy z Austrią, Węgrami i Czechosłowacją. Ich postanowienia obowiązują do dziś, przy czym w ostatnim przypadku dotyczy to zarówno Czech, jak i Słowacji. Jeśli więc spadek otrzymujemy z innego kraju niż wymienione, to zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn Polska pobierze daninę od odziedziczonych rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych tam wykonywanych. Warunkiem jest, aby w chwili otwarcia spadku jego nabywca był obywatelem polskim lub miał w naszym kraju miejsce stałego pobytu.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy zawsze trzeba zapłacić podwójny podatek

Syn odziedziczył majątek po ojcu mieszkającym od 15 lat w Niemczech. Czy musi zapłacić podatek od spadku także w Polsce?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.816.jpg@RY2@

Pierwsza możliwość uniknięcia dwukrotnej daniny to uzyskanie zagranicznego spadku od osoby z tzw. pierwszej grupy podatkowej (małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie). Taki spadkodawca powinien mieć obywatelstwo polskie bądź jednego z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Jeśli te wymagania zostaną spełnione, to spadkobierca może skorzystać ze zwolnienia od polskiego podatku od spadków i darowizn. Musi jednak zgłosić nabycie majątku do urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Oczywiście nie zmienia to faktu, że danina zostanie pobrana w kraju spadkodawcy.

Podwójnego podatku - niezależnie od stopnia pokrewieństwa - unikną też osoby, które uzyskały spadek po obywatelu kraju, z którym Polska podpisała umowy międzynarodowe regulujące kwestię tej daniny (Czechy, Słowacja, Węgry, Austria).

Podstawa prawna

Art. 4 ust. 4, art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką w sprawie zapobieżenia dwukrotnemu opodatkowaniu w dziedzinie podatków spadkowych, podpisana w Warszawie 23 kwietnia 1925 r. (Dz.U. z 1926 r. nr 13, poz. 78), która wiąże Czechy i Słowację.

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austriacką o zapobieżeniu dwukrotnemu pobieraniu podatku spadkowego, podpisana w Wiedniu 24 listopada 1926 r. (Dz.U. z 1928 r. nr 61, poz. 557).

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Węgierskiem w celu zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu spadków, podpisana w Warszawie 12 maja 1928 r. (Dz.U. z 1931 r. nr 75, poz. 602).

Czy ważne jest uprawomocnienie wyroku za granicą

Pani Jadwiga dowiedziała się właśnie, że zmarła przyjaciółka z Francji zapisała jej spadek. Za granicą trwa jeszcze postępowanie spadkowe. Czy termin uprawomocnienia się orzeczenia francuskiego sądu będzie miał znaczenie dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w Polsce?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.817.jpg@RY2@

Co do zasady obowiązek podatkowy w Polsce powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Następuje ono zgodnie z art. 1012 i następnymi kodeksu cywilnego. Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), z ograniczeniem tej odpowiedzialności do wartości spadku (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) lub też spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku (przed sądem lub przed notariuszem) może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Natomiast w przypadku zagranicznego spadku dobrze znać prawo państwa, w którym zmarł spadkodawca. Jeśli zgodnie z jego regulacjami nie odrzuciliśmy spadku, to obowiązek podatkowy powstaje w chwili uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o jego nabyciu. Potwierdził to m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 14 sierpnia 2009 r. (nr. ILPB2/436-86/09-2/MK).

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Art. 1012-1024 - kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 1964 nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy mamy dużo czasu na uiszczenie daniny w Polsce

Pan Janusz odziedziczył po zmarłym w Niemczech wujku dużą sumę pieniędzy. Czy może poczekać z zapłatą podatku od spadku kilka miesięcy?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.818.jpg@RY2@

W ciągu miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego trzeba złożyć w urzędzie skarbowym wypełniony formularz SD-3, na którym podatnik informuje polskiego fiskusa o nabytym majątku. Jeśli spadkodawca nie był polskim obywatelem i nie miał w naszym kraju stałej rezydencji, to właściwym urzędem do złożenia zeznania podatkowego będzie Trzeci Urząd Skarbowy Warszawa -Śródmieście. W dokumencie należy podać przede wszystkim wartość rynkową spadku przeliczoną na złotówki po kursie średnim NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego. Podatek płacimy według stawek uzależnionych od stopnia pokrewieństwa ze zmarłym i wartości spadku (od 7 do 20 proc.). Jego wysokość możemy zmniejszyć przez uwzględnienie w formularzu podatkowym wszystkich kosztów nabycia spadku. Po złożeniu zeznania należy czekać, aż urząd wyda decyzję, w której określi wysokość podatku do zapłaty. Po doręczeniu decyzji podatnik ma tylko 14 dni na zapłatę daniny.

Podstawa prawna

Art. 17a ust. 1, art. 17a ust. 3, art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Art. 47 ustawy - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. nr 749 z późn. zm.).

Czy trzeba zapłacić zaległy podatek

Pani Ewa odziedziczyła dwa lata temu majątek zmarłego w Szwecji kuzyna. Podatek od spadku zapłaciła tylko za granicą. Nieświadoma obowiązków, jakie na niej ciążą, nie zgłosiła do tej pory spadku w polskim urzędzie skarbowym. Czy coś jej grozi?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.819.jpg@RY2@

Jeśli podatnik nie złożył w odpowiednim czasie zeznania SD-3, to musi się liczyć z tym, że fiskus dowie się o nabytym spadku przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (liczy się go od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy). Wtedy urząd skarbowy wyśle spadkobiercy wezwanie, a ten będzie się musiał wytłumaczyć się z niezgłoszenia spadku i w konsekwencji zapłacić zaległy podatek wraz z odsetkami. Grozi mu także mandat. Co więcej, jeśli nawet obowiązek zapłaty daniny się przedawni, a podatnik powoła się na nabycie spadku, np. przy okazji prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie przychodów z nieujawnionych źródeł, to fiskus nakaże mu zapłacić podatek według sankcyjnej stawki 20 proc.

Podstawa prawna

Art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Art. 70 ustawy - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. nr 749 z późn. zm.).

Art. 54 ustawy - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 poz. 186 z późn. zm.).

Czy sądy kwestionują podwójną daninę

Studentka dowiedziała się o spadku uzyskanym od ciotki zamieszkałej w Kanadzie. Nie chce płacić podwójnego podatku. Czy ma szansę na wygraną przed sądem administracyjnym albo na szybką zmianę przepisów?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.820.jpg@RY2@

Naczelny Sąd Administracyjny wydał już kilka negatywnych dla polskich spadkobierców wyroków. Zdaniem sędziów problem powstał z winy ustawodawcy, który nie zawarł kolejnych międzynarodowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie spadków. Dlatego też podatnik może oddać nawet 40 proc. odziedziczonego majątku. Tak było np. w sprawie zakończonej wyrokiem z 18 maja 2012 r. (sygn. II FSK 2287/10). Podatniczka była zdania, że skoro zapłaciła podatek od spadku nabytego po zmarłej kuzynce w Niemczech, to nie miała już takiego obowiązku w Polsce. Polski urząd skarbowy, powołując się na ustawę o podatku od spadków i darowizn, żądał jednak uiszczenia daniny także w naszym kraju. Potwierdził to NSA. W efekcie podatniczka musiała zapłacić 54,5 tys. zł od spadku o wartości 93 tys. euro. Wcześniej w Niemczech zapłaciła już ponad 28 tys. euro daniny, ale nie mogła jej odliczyć jako koszt w Polsce. Negatywne dla podatników stanowisko NSA potwierdził także w innych wyrokach (sygn. II FSK 317/08, sygn. akt II FSK 819/08).

Ministerstwo Finansów, odpowiadając na interpelację poselską nr 9386 z 12 września 2012 r., przyznało, że zna problem podwójnego opodatkowania zagranicznych spadków, ale nie zamierza z nim na razie nic robić. Jego zdaniem ma on znaczenie marginalne z uwagi na możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego przez najbliższą rodzinę spadkodawcy. Wiceminister finansów Maciej Grabowski przyznał, że zmiana przepisów w tym zakresie byłaby nieopłacalna, gdyż pozbawiłaby gminy pieniędzy należnych im zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 80, poz. 526 z późn. zm.).

Czy można odliczyć podatek zapłacony za granicą

Pan Daniel przez wiele lat mieszkał w Hiszpanii. Zmarła przyjaciółka z tego kraju zapisała mu w spadku dużo pieniędzy. Pan Daniel wie już, że zapłaci daninę spadkową dwukrotnie. Chciałby jednak zmniejszyć polski podatek o kwotę zapłaconą pod Pirenejami. Czy fiskus się na to zgodzi?

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.18300150e.821.jpg@RY2@

Zagraniczny podatek spadkowy jest zobowiązaniem publicznoprawnym i dlatego nie można go odliczyć jako koszt od kwoty polskiego podatku. Daninę można pomniejszyć tylko o tzw. długi i ciężary spadkowe. Są to koszty leczenia i opieki nad zmarłym, jego długi, wszystkie inne wydatki, które ciążą na spadkodawcy, a wynikają z prawa cywilnego. Ich poniesienie musi być konieczne dla nabycia spadku, wykonania testamentu, potwierdzenia statusu spadkobiercy.

Podstawa prawna

Art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Mariusz Szulc

mariusz.szulc@infor.pl