Fiskusa interesują prezenty ślubne

● Podatnicy powinni udowodnić przed urzędnikiem otrzymanie tych prezentów

● Brak wskazania źródła pochodzenia pieniędzy i rzeczy może doprowadzić do sankcyjnego podatku

Podatnicy, którzy nie wykazali wszystkich dochodów do opodatkowania i przed urzędem skarbowym powołują się na otrzymanie prezentów ślubnych, muszą to udowodnić. Fiskus w takich przypadkach żąda przedstawienia oświadczenia od darczyńcy o przekazaniu podatnikowi określonego prezentu ślubnego.

Zdaniem Tomasza Sokolnickiego, dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, w opisanej sprawie nie ma nic szczególnego. Postępowania dotyczące nieujawnionych źródeł przychodów prowadzone są na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy podatkowe zobowiązane są podejmować wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. To również z przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że jako dowód w postępowaniu należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

- Jeżeli podatnik w trakcie prowadzonego postępowania powołuje się na fakt otrzymania prezentu, to na żądanie organu podatkowego zobowiązany jest przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność - jednym z nich może być oświadczenie - podkreśla Tomasz Sokolnicki.

Nowożeńcy, którzy będą przyjmować oświadczenia od osób, które przekazują im pieniądze czy prezenty, muszą pamiętać, aby wartość jednorazowego podarunku nie przekroczyła pewnej kwoty. Prezenty od najbliższej rodziny - tj. rodziców, teściów, rodzeństwa - nie będą podlegały opodatkowaniu, jeśli ich wartość nie przekroczy 9637 zł. Ale już np. wujek bez podatku może parze młodej podarować prezent o wartości do 7276 zł, a pozostali goście do 4902 zł. Prezenty ponad te limity są opodatkowane. Warto dodać, że najbliższa rodzina będzie mogła skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku, gdy fakt otrzymania darowizny zgłosi w urzędzie skarbowym w ciągu pół roku od jej otrzymania.

Działania fiskusa nie dziwią, biorąc pod uwagę fakt, że postępowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów są priorytetem fiskusa. Tylko w 2008 roku takich kontroli przeprowadzono 1018.

- Urzędy nie powinny nakazywać parom młodym przedstawiania oświadczeń o ślubnych prezentach - komentuje sprawę Tomasz Rysiak, prawnik z Kancelarii Prawniczej Magnusson.

Dodaje, że takie oświadczenie może być przydatne przy ewentualnej kontroli przychodów z nieujawnionych źródeł. Jednak w takim przypadku będzie po prostu jednym z dowodów w prowadzonym postępowaniu, bowiem fakt uzyskania darowizny w formie prezentu ślubnego można wykazać również na inne sposoby, np. prezentując zdjęcia czy film ze ślubu.

Nałożenie obowiązku posiadania tego rodzaju oświadczenia z pewnością będzie nieskuteczne.

- Można sobie wyobrazić, że w przypadku jakiejkolwiek kontroli para młoda bez problemu uzyska od swoich rodziców czy też rodzeństwa oświadczenie o otrzymaniu darowizny, niezależnie od faktycznego pochodzenia majątku - zauważa Tomasz Rysiak.

Pobieranie oświadczeń od darczyńców prezentów ślubnych może wydawać się groteskowe, niemniej jednak w określonych sytuacjach nie jest ono pozbawione uzasadnienia. Jak wskazuje Grzegorz Jukiel, doradca podatkowy w White & Case, zagadnienie prezentów ślubnych oraz zasad ich opodatkowania od lat budzi wiele kontrowersji. Niewątpliwie prezenty ślubne stanowią darowiznę, która może podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Przy czym dla potrzeb obliczenia wartości otrzymanych darowizn uwzględniane są darowizny z ostatnich pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

Jednocześnie darowizny w kręgu najbliższej rodziny, tj. prezenty uzyskane przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, są zwolnione z opodatkowania. Zwolnienie to jest skuteczne, pod warunkiem że obdarowani zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

- W przypadku darowizny pieniężnej obdarowani muszą obliczyć, czy wartość majątku nabytego od tej samej osoby w okresie pięciu lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę 9637 zł, bo w takiej sytuacji otrzymanie darowizny musi być udokumentowane dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy lub przekazem pocztowym - podpowiada Grzegorz Jukiel.

Prezenty ślubne darowane młodej parze są z punktu widzenia prawa podatkowego darowiznami, gdyż darczyńca nieodpłatnie dokonuje świadczenia na rzecz młodej pary. Zwraca na to uwagę Justyna Bauta-Szostak, radca prawny, doradca podatkowy w firmie doradczej MDDP, która podkreśla, że darowizny podle- gają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, jeżeli przekraczają wskazane w przepisach limity. Dokonanie darowizny nie musi być udokumentowane oświadczeniem pisemnym gości weselnych. Zeznania świadków w przypadku kontroli są dowodem równorzędnym i też muszą być uwzględnione przez strony. W przypadku prezentów rzeczowych wskazane jest, żeby gość weselny przechowywał dowód zakupu (paragon). Wówczas w razie potrzeby może on dokumentować wartość prezentu.

- Jeżeli wiemy, od kogo pochodzi dany prezent, to można wysłać podziękowania z opisem prezentu i list przechować jako dowód. Natomiast w przypadku prezentów gotówkowych nie wyobrażam sobie robienia listy darczyńców z podaniem kwot, gdyż nie jest to zgodne z zasadami dobrego wychowania. Młoda para może ku pamięci spisać otrzymane kwoty, często jednak nie wie, od kogo pochodzi dany podarunek - mówi Justyna Bauta-Szostak.

Dodaje, że w przypadku prezentów (gotówki lub czasami nieruchomości) o znacznej wartości przekraczającej kwoty zwolnione z podatku wskazane jest zawarcie umowy lub aktu darowizny w formie pisemnej lub za pośrednictwem notariusza (gotówka powinna być przekazana przelewem bankowym) i zgłoszenie do urzędu skarbowego w odpowiednim terminie, ponieważ można skorzystać ze zwolnienia z podatku.

Najczęściej jednak prezenty ślubne pochodzą od bliskiej rodziny i względy etykiety nie zostaną poważnie naruszone.

- Na pewno dowody otrzymania prezentów ślubnych przydadzą się, jeżeli urząd będzie miał wątpliwości co do pochodzenia składników majątku podatnika - konkluduje Justyna Bauta-Szostak.

Udowodnienie takich okoliczności jak nieprzekroczenie kwoty wolnej od podatku przy otrzymaniu darowizny, np. poprzez przedstawienie urzędowi skarbowemu oświadczeń darczyńców, będzie leżało w interesie nowożeńców. Zdaniem Katarzyny Bieńkowskiej, doradcy podatkowego, przedstawienie takich dowodów zmniejsza ryzyko uznania przez organ, że nowożeńcy czy inni obdarowani uzyskali pieniądze np. na zakup mieszkania z innych źródeł niż darowizna, opodatkowanych PIT.

- Informacja o dużym prezencie może wyjść na jaw właśnie wtedy, gdy urząd będzie chciał sprawdzić, skąd ktoś ma pieniądze na zakup np. mieszkania - twierdzi Katarzyna Bieńkowska.

Wskazuje też, że nawet wówczas nie oznacza to, że pojawi się konieczność zapłaty podatku dochodowego od przychodów z nieujawnionych źródeł. Jeżeli dana osoba powoła się na darowiznę, której wcześniej nie zgłosiła, zostanie naliczony podatek w wysokości 20 proc. wartości prezentu, a nie 75 proc. jak w przypadku podatku dochodowego.

Również Grzegorz Jukiel wyjaśnia, że w większości sytuacji nowożeńcy nie będą płacili podatku od darowizn od prezentów ślubnych. Obowiązek udokumentowania darowizn, w tym posiadania odpowiednich oświadczeń darczyńców, spoczywa jednak na obdarowanych. Tylko właściwe udokumentowanie darowizny pozwala na zwolnienie z podatku.

- Urząd skarbowy z braku odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej otrzymane darowizny może uznać uzyskane przez nowożeńców środki za tzw. dochody z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach i opodatkować je podatkiem dochodowym od osób fizycznych z zastosowaniem 75-proc. stawki podatkowej - ostrzega ekspert z White & Case.

Nasi rozmówcy są zgodni - temat opodatkowania prezentów ślubnych wzbudza duże emocje. Według Katarzyny Bieńkowskiej tak naprawdę prawie nikt nie płaci podatku związanego z ich otrzymaniem. I w większości przypadków jest to zgodne z przepisami.

- Jednak popadanie w skrajności i straszenie opodatkowaniem we wszystkich przypadkach sprawia wrażenie braku pomysłu na to, w jaki sposób skutecznie walczyć ze zjawiskiem ukrywania dochodów - argumentuje Katarzyna Bieńkowska.

Można przypuszczać, że w przypadku darowizn otrzymanych przez nowożeńców od gości weselnych, którymi z reguły są bliscy krewni i powinowaci, wartość darowizn od poszczególnych gości nie przekracza w większości wypadków kwot wolnych od podatku, względnie po przekroczeniu tych kwot darowizny będą podlegać opodatkowaniu według stosunkowo niskich stawek.

- Dokładnie na takiej samej zasadzie należałoby podejść np. do prezentów urodzinowych czy imieninowych i podobnych zdarzeń. Może się okazać, że problematyczny będzie również drogi pierścionek zaręczynowy - podsumowuje Katarzyna Bieńkowska.