Jak obliczyć należny podatek

Organy podatkowe interesują wszystkie przypadki nieodpłatnego otrzymania rzeczy lub praw. Zarówno otrzymanie darowizny, jak i spadku podlega bowiem opodatkowaniu. Trzeba wiedzieć, że podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

● dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;

● darowizny, polecenia darczyńcy;

● zasiedzenia;

● nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

● zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

● nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Opodatkowaniu podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Ojciec podatnika zmarł 2 grudnia 2006 r. W tym dniu nastąpiło otwarcie spadku, a tym samym jego otrzymanie. Oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza podatnik złożył w styczniu 2007 r. Mimo że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od spadków powstał w styczniu 2007 r., to w tym przypadku będą miały zastosowanie przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązujące do końca 2006 r. A to oznacza, że podatnik nie będzie mógł skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, tylko będzie musiał rozliczyć się na starych zasadach, tj. na podstawie przepisów obowiązujących do końca 2006 roku. Nowa ulga ma bowiem zastosowanie do spadków otrzymanych od 1 stycznia 2007 r.

Grupy podatkowe

Wysokość podatku, możliwość skorzystania z ulg, kwoty wolne i inne przywileje uzależniona są m.in. od stopnia pokrewieństwa między podatnikami.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn dzieli podatników na trzy zasadnicze grupy, dla których przewidziano różne tryby opodatkowania - z odrębnymi kwotami wolnymi i skalami podatkowymi dla każdej z nich.

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami do pierwszej grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Warto też pamiętać, że za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Do drugiej grupy podatkowej zalicza się: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.

Do trzeciej grupy podatkowej zaliczono innych nabywców, czyli tak naprawdę osoby, które w stosunku do darczyńcy lub spadkobiercy nie są w żaden sposób spokrewnione lub spowinowacone.

Jest jeszcze jedna grupa podatkowa - zerowa. Do grupy tej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Wymienione osoby są zwolnione z podatku, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych do urzędu skarbowego. Na złożenie oświadczenia mają co do zasady sześć miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli z reguły albo pół roku od uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku, albo pół roku od daty zarejestrowania u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Złożenie takiego zawiadomienia jest warunkiem zwolnienia spadkobiercy lub obdarowanego z podatku. Jeśli nie zostanie ono złożone lub złożone zostanie po terminie, podatek trzeba płacić.

Kwoty wolne

Nie każdy i nie zawsze może korzystać ze zwolnień od podatku. Czasem podatek zapłaci nawet członek najbliższej rodzinny. W takiej sytuacji konieczne staje się właściwe ustalenie podatku. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej tzw. kwoty wolne. Oznacza to, że po ustaleniu podstawy opodatkowania od tak określonej kwoty w pierwszej kolejności odejmowana jest ściśle określona kwota, która nie podlega opodatkowaniu. Co oczywiste, kwoty te są różne dla każdej z trzech grup podatkowych. Opodatkowaniu podlega nadwyżka ponad:

● 9637 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,

● 7276 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,

● 4902 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, to do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi.

Otwarcie spadku po ojcu podatnika nastąpiło 2 stycznia 2008 r. Uprawomocnienie postanowienia sądu o nabyciu spadku nastąpiło 30 czerwca 2008 r. Mimo to podatnik nie złożył w urzędzie skarbowym oświadczenia o nabyciu rzeczy i praw majątkowych w spadku (SD-Z2). Zapomniał bowiem o tym obowiązku. W takiej sytuacji podatnik nie będzie mógł skorzystać z generalnego zwolnienia z podatku od spadków, które przewidziane jest dla zerowej grupy podatkowej. Jednym z warunków takiego zwolnienia jest bowiem złożenie odpowiedniego oświadczenia (SD-Z2) właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Jeśli podatnik tego nie zrobił, musi zapłacić od otrzymanego spadku podatek na takich zasadach, jakie obowiązują pierwszą grupę podatkową.

Wysokość podatku

Podatek od spadków i darowizn oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku.

Nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu w wysokości 7 proc. podstawy opodatkowania. Trzeba jeszcze dodać, że nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20-proc., jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

@RY1@i02/2010/102/i02.2010.102.183.0010.001.jpg@RY2@

Skala podatkowa dla spadków i darowizn

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).