Jaki podatek od domu w spadku

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia, które następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Jednak obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą przyjęcia spadku. Jeżeli nabycie spadku potwierdzone jest postanowieniem sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się tego postanowienia.

Podatkowi od spadków i darowizn podlega m.in. nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium naszego kraju, tytułem: dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu.

Podatek płaci się też od spadków z zagranicy. Zagraniczny spadek podlega opodatkowaniu w Polsce, gdy spadkobierca ma obywatelstwo polskie lub ma miejsce stałego pobytu w Polsce w chwili otwarcia spadku, czyli w momencie śmierci spadkodawcy. To ta data będzie rozstrzygająca dla ustalenia, czy spadek zagraniczny będzie podlegał opodatkowaniu w Polsce. Podatkowi nie podlega nabycie własności rzeczy ruchomych znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych podlegających wykonaniu w kraju, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca, ani też spadkodawca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium Polski.

W przypadku spadków obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Od sposobu, w jaki nabycie to następuje, zależy moment powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy to wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Przy nabyciu przez dziedziczenie obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Spadkobierca nabywa spadek w momencie jego otwarcia, co następuje z chwilą śmierci spadkodawcy.

Obowiązek podatkowy powstaje także:

● przy nabyciu w drodze zapisu, dalszego zapisu lub z polecenia testamentowego - z chwilą wykonania zapisu, dalszego zapisu lub polecenia;

● przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części;

● przy nabyciu praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci - z chwilą śmierci wkładcy;

● przy nabyciu jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci - z chwilą śmierci uczestnika funduszu inwestycyjnego.

Zarówno wysokość podatku od spadków, jak i przysługujące spadkobiercom zwolnienia, kwoty wolne i inne przywileje, uzależniona są m.in. od stopnia pokrewieństwa między spadkodawcą a spadkobiercą.

Obowiązująca w tym zakresie ustawa dzieli podatników na trzy podstawowe grupy, dla których przewidziano różne tryby opodatkowania, z odrębnymi kwotami wolnymi i skalami podatkowymi dla każdej z nich. Do pierwszej grupy podatkowej zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Z kolei do drugiej grupy podatkowej zalicza się zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.

Do trzeciej grupy zaliczono innych nabywców, czyli tak naprawdę osoby, które w stosunku do darczyńcy lub spadkobiercy nie są w żaden sposób spokrewnione lub spowinowacone.

Istnieje jeszcze tzw. grupa zerowa, choć nie została ona w ten sposób zdefiniowana w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Ta grupa pod pewnymi warunkami objętą jest całkowitym zwolnieniem z podatku od spadków. Do niej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Od podatku od spadków i darowizn zwalnia się (całkowicie, czyli bez względu na to, co i o jakiej wartości nabyto) nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Na złożenie oświadczenia będziemy mieli co do zasady sześć miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Zawiadomienie składa się na formularzu SD-Z2. Jeśli nie zostanie ono złożone lub złożone zostanie po terminie, podatek trzeba płacić na zasadach obowiązujących pierwszą grupę podatkową.

Podatnicy, którzy nie korzystają ze zwolnienia przewidzianego dla zerowej grupy podatkowej, są zobowiązani w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru (formularz SD-3).

Skoro zeznanie należy złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, oznacza to, że:

● przy nabyciu w drodze dziedziczenia zeznanie trzeba złożyć w ciągu miesiąca od przyjęcia spadku,

● przy nabyciu w drodze zapisu, dalszego zapisu lub z polecenia testamentowego - w ciągu miesiąca od wykonania zapisu, dalszego zapisu lub polecenia,

● przy nabyciu tytułem zachowku - w ciągu miesiąca od zaspokojenia roszczenia lub jego części,

● przy nabyciu praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci - w ciągu miesiąca od śmierci wkładcy,

● przy nabyciu jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci - w ciągu miesiąca od śmierci uczestnika funduszu inwestycyjnego.

Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste) bądź z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) bądź też spadek odrzucić.

Osoby, które nie należą do zerowej grupy podatkowej, też mają możliwość uniknięcia podatku, ale tylko w przypadku odziedziczenia mieszkania. Podatku pozwala uniknąć ulga mieszkaniowa. Mogą z niej korzystać nabywcy zaliczeni do wszystkich trzech grup podatkowych. Jednak w przypadku nabywców objętych III grupą podatkową, czyli niezwiązanych ze spadkodawcą więzami pokrewieństwa ani powinowactwa, ulga ma zastosowanie tylko wtedy, gdy sprawowali oni opiekę nad spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów u notariusza.

Ulga dotyczy nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego. Przysługuje osobom, które w chwili nabycia posiadają obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich UE lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) stron umowy o EOG albo mają miejsce zamieszkania w Polsce lub na terytorium takiego państwa.

Ulga mieszkaniowa ma także zastosowanie przy nabyciu własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego lub udziału w takim prawie.

Nabywca, który otrzymał w spadku nieruchomość mieszkalną, może skorzystać z ulgi pozwalającej nie płacić podatku od powierzchni nieruchomości nieprzekraczającej 110 mkw.

Ulgę można uwzględnić w rozliczeniu tylko pod warunkiem spełnienia wielu dodatkowych ustawowych warunków. Przede wszystkim, poza nielicznymi wyjątkami, nabytej tak nieruchomości nie można sprzedać przed upływem pięciu lat. W tym czasie trzeba tam zamieszkiwać, będąc zameldowanym na pobyt stały. Okres zameldowania liczony jest:

● od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,

● od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Ponadto spadkobiercy mogą korzystać z tej ulgi, pod warunkiem że:

● nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi, przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;

● nie przysługuje im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;

● nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi, rozwiążą umowę najmu w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).