Czy do formularza SD-Z2 trzeba dołączyć inne dokumenty

Ministerstwo Finansów nie otrzymywało dotychczas sygnałów o przypadkach odmowy przyjęcia na dziennik podawczy urzędu skarbowego zgłoszenia SD-Z2 w związku z niezałączeniem do zgłoszenia innych dokumentów dot. powstania obowiązku podatkowego.

Przepisy ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.; dalej ustawa) oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia ministra finansów z 18 grudnia 2006 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. nr 243, poz. 1762 z późn. zm.) nie nakładają na podatnika obowiązku załączania do zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z2) jakichkolwiek dodatkowych dokumentów.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że pracownik urzędu skarbowego nie powinien odmówić podatnikowi przyjęcia (w imieniu organu) deklaracji bądź innego dokumentu, tym bardziej uzasadniać takiego działania brakiem załączników.

Podkreślenia wymaga to, że odmowa przyjęcia zgłoszenia może skutkować dla podatnika utratą zwolnienia podatkowego z powodu przekroczenia nieprzywracalnego terminu do dokonania zgłoszenia.

Należy jednak zauważyć, że organ podatkowy, do którego zostało złożone zgłoszenie, może w ramach czynności sprawdzających wezwać podatnika do przedłożenia dokumentów niezbędnych do kontroli istnienia przesłanek do zastosowania zwolnienia. Organ nie ma możliwości zweryfikowania treści zgłoszenia w zakresie składników masy spadkowej z informacjami zawartymi w przekazywanych przez sądy odpisach postanowień stwierdzających nabycie spadku. W postanowieniu sądu stwierdzającym nabycie spadku wymienione są bowiem wyłącznie informacje na temat spadkobierców, którzy nabyli spadek, oraz określona jest wysokość przypadających im udziałów. Z tego też względu konkretyzacji składników masy spadkowej musi dokonać spadkobierca w składanym właściwemu organowi podatkowemu (naczelnikowi urzędu skarbowego) zgłoszeniu SD-Z2, natomiast organ podatkowy ma prawo weryfikacji istnienia przesłanek do zastosowania zwolnienia.

Dodatkowo, należy wyjaśnić, że Ministerstwo Finansów nie znajduje uzasadnienia dla wprowadzenia obowiązku załączania do składanego zgłoszenia SD-Z2 dodatkowych dokumentów, np. potwierdzających nabycie rzeczy lub praw majątkowych, posiadanie przez zbywcę tytułu prawnego do rzeczy lub praw majątkowych wymienionych w zgłoszeniu itp.

Podkreślenia wymaga to, że określony w art. 4a ustawy termin na dokonanie zgłoszenia jest nieprzywracalny. W sytuacji gdyby w powyższym terminie podatnikowi nie udało się zgromadzić wszystkich określonych przepisami załączników, mogłoby to stanowić podstawę do odmowy przyjęcia zgłoszenia, w konsekwencji skutkować utratą przez podatnika prawa do ulgi wynikającej z ww. art. 4a.

@RY1@i02/2012/180/i02.2012.180.07100110f.802.jpg@RY2@

Marzena Malinowska, kierownik referatu podatków majątkowych w Izbie Skarbowej w Łodzi

Uprawnieni nabywcy (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) w celu skorzystania ze zwolnienia od podatku nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem czynności wymienionych w art. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.; dalej ustawa) m.in. w drodze spadku lub darowizny, winni zgłosić to nabycie w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na druku SD-Z2. W przypadku powzięcia wiadomości o takim nabyciu po upływie powyższego terminu, zgłoszenie powinno być złożone w terminie 6 miesięcy od tej daty. Nie musi być zgłaszane nabycie przedmiotów majątkowych, których wartość nie przekracza kwoty wolnej od podatku - 9637 zł (art. 9 ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy) oraz które nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Zarówno ustawa jak i rozporządzenie ministra finansów z 18 grudnia 2006 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2006 r. nr 243, poz. 1762 z późn. zm.), odmiennie niż regulacje dotyczące obowiązku składania zeznań podatkowych SD-3, nie wymieniają dokumentów, które należy załączyć do zgłoszenia. Jedynie w przypadku przekazania środków pieniężnych tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy nabywca winien udokumentować ich otrzymanie na rachunek bankowy, rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo kredytową lub przekazem pocztowym.

Omawianego zgłoszenia nie można utożsamiać z deklaracją, o której mowa w art. 3 ust. 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.; dalej Ordynacja podatkowa). Nie jest ono bowiem pismem, co do którego przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia. Zgłoszenie nabycia majątku w celu skorzystania ze zwolnienia od podatku jest prawem, a nie obowiązkiem nabywcy wymienionym w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgłoszenie to nie jest również podaniem, gdyż nie zawiera żądania, stanowiącego konieczny element podania, zgodnie z art. 168 par. 2 Ordynacji podatkowej. Przedmiotowe zwolnienie od podatku, w przypadku spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków, przysługuje z mocy prawa, a do jego stosowania nie jest potrzebne żądanie strony. Z powyższego wynika, że organy podatkowe nie mogą dokonywać weryfikacji zgłoszenia podczas czynności sprawdzających, na podstawie art. 272 lub 274a Ordynacji podatkowej. Jeśli zgłoszenie nie spełnia wymogów prawnych, niemożliwe jest również wzywanie nabywców do ich usunięcia na podstawie art. 169 Ordynacji podatkowej, dotyczącego podań. Należy więc zwrócić uwagę na konieczność dochowania należytej staranności przy wypełnianiu druku SD-Z2, leżącej w interesie podatnika. W wyroku z 18 lipca 2012 r. (II FSK 16/11) Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zgodne z prawem stanowisko, zgodnie z którym nie jest możliwe sanowanie wadliwego pod względem formalnym zgłoszenia w trybie przewidzianym dla deklaracji podatkowych lub podań, a złożenie niepodpisanego zgłoszenia jest równoznaczne z jego niezłożeniem i skutkuje utratą zwolnienia od podatku.

Jeśli po dokonaniu analizy zgłoszenia zasadność zwolnienia od podatku budzi wątpliwości organu podatkowego, mogą być one wyjaśniane wyłącznie po wszczęciu z urzędu postępowania, zgodnie z art. 165 par. 2 Ordynacji podatkowej. Jedynym przepisem wskazującym ostateczny termin zakończenia takiego postępowania jest art. 68 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Na jego podstawie postępowanie winno być zakończone przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy , doręczeniem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (w   przypadku stwierdzenia, że   podatnik nie wypełnia warunków zwolnienia) lub umorzeniem postępowania.

Oczywiste jest, że przed uznaniem wszczęcia postępowania za konieczne organ podatkowy powinien wykorzystać wszelkie będące w jego posiadaniu dowody i informacje, potwierdzające prawo do zwolnienia (bazy danych, postanowienia przesyłane przez sądy, akty notarialne itp.).

Opracował Przemysław Molik