Czy wypłaty z funduszu na dożycie podlegają podatkowi dochodowemu

- Czy wypłaty z funduszu na dożycie po zakończeniu okresu oszczędzania podlegają opodatkowaniu - pyta czytelnik w liście do DGP.

O wyjaśnienie, czy wypłaty z funduszu na dożycie podlegają opodatkowaniu, poprosiliśmy Izbę Skarbową w Warszawie. A o rozwiązanie problemu Gabrielę Nowicką z Auxilium.

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE ODPOWIEDZIAŁA DGP

Wśród ofert firm ubezpieczeniowych oferowanych na naszym rynku należy wyróżnić tak ciekawe produkty jak umowy ubezpieczeniowe na tzw. życie lub dożycie. Z ogólnych warunków ubezpieczeń wynika, że umowy te zawierane są na dowolny uzgodniony przez strony okres, np. dożycie określonego wieku przez osobę ubezpieczoną oraz że po zakończeniu umowy następuje wypłata świadczenia o określonej wartości, której wysokość minimalna jest gwarantowana. Umowa taka nosi znamiona umowy ubezpieczenia osobowego, którego przedmiotem ubezpieczenia są dobra osobiste człowieka, w tym przypadku życie osoby.

Przechodząc w sferę opodatkowania wypłaty tych świadczeń podatkiem dochodowym od osób fizycznych, należy stwierdzić, że wypłata świadczenia na podstawie tzw. czystej postaci umowy na życie lub dożycie, niezwiązanej z inwestowaniem składki w fundusze kapitałowe, podlega zwolnieniu z opodatkowania tym podatkiem na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń osobowych są wolne od podatku dochodowego.

Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja opodatkowania takich świadczeń, jeśli wypłacana przez ubezpieczyciela kwota wynika z inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej. W takim przypadku zastosowanie znajdzie sposób ustalenia dochodu wskazany w art. 24 ust. 15 ustawy o PIT i na ubezpieczycielu dokonującym wypłaty ciążą obowiązki płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 19 proc., potocznie zwanego podatkiem Belki.

Reasumując, o tym, czy przy wypłacie świadczenia ubezpieczeniowego wynikającego z zawartej umowy na życie lub dożycie powinien być pobrany zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych decyduje fakt, czy wypłacana przez ubezpieczyciela kwota wynika z inwestowania składki ubezpieczeniowej, czy też nie. Do sposobu opodatkowania nie ma bowiem znaczenia przyjęta przez strony nazwa umowy, ale jej treść determinująca dany stan faktyczny.

EKSPERT WYJAŚNIA

@RY1@i02/2009/228/i02.2009.228.086.015a.001.jpg@RY2@

Gabriela Nowicka, prawnik w Auxilium

prawnik w Auxilium

Opodatkowanie dochodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, a w szczególności dochodów pochodzących z wypłat z polis na życie z elementem inwestycyjnym, zostało uregulowane ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych są zwolnione od podatku dochodowego. Zasada ta dotyczy m.in. dochodów pochodzących z wypłat dokonywanych w związku z polisami na życie lub dożywocie. Obie polisy ze względu na swój charakter należy zaliczyć do ubezpieczeń osobowych.

Wypłaty dokonywane przez zakłady ubezpieczeń na podstawie umowy ubezpieczenia na życie lub dożywocie korzystają ze zwolnienia podatkowego.

Od tej zasady ustawa wprowadza jednak wyjątki. Zwolnieniem nie są objęte odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, oraz co istotniejsze, dochód z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi.

Funduszami kapitałowymi są fundusze inwestycyjne oraz fundusze zagraniczne, o których mowa w przepisach o funduszach inwestycyjnych, oraz ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe działające na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej, z wyjątkiem funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Dla podatnika oznacza to, że dochody pochodzące ze środków na podstawie umowy ubezpieczenia a powiązane z funduszem kapitałowym nie korzystają ze zwolnienia, a więc są przedmiotem opodatkowania.

Istnieje wyjątek od zasady opodatkowania dochodów pochodzących z udziału w funduszach kapitałowych. Jest nim art. 52a ust. 1 ustawy o PIT mówiący o zwolnieniu dochodów z umów zawartych lub zapisów dokonanych przed 1 grudnia 2001 r. Należy przy tym zauważyć, że podatek będzie musiał być pobrany od dochodu uzyskanego z wpłat lub wkładów dokonanych od 1 grudnia 2009 r. w przypadku, gdy podatnik przystąpił do programu oszczędzania z funduszem kapitałowym z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 58 i 59 ustawy o PIT.

Wysokość podatku i jego rodzaj określa art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT. Na jego podstawie podatnik jest zobowiązany opłacić zryczałtowany 19-proc. podatek dochodowy, powszechnie zwany podatkiem Belki. Podatek ryczałtowy ma tę właściwość, że dochodów nim objętych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych wykazywanymi w zeznaniu rocznym.

Podstawą opodatkowania staje się dochód z tytułu udziałów w funduszach kapitałowych. W przypadku polis na życie lub dożywocie związanych z funduszem kapitałowym podatek wnosi się od kwoty stanowiącej różnicę między wypłaconą kwota świadczenia a sumą składek wpłaconych do zakładu ubezpieczeń, które zostały przekazane na fundusz kapitałowy.

W przypadku gdy tylko część dochodu jest związana z częścią składki inwestowanej w fundusz kapitałowy, wówczas zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Gdańsku z 7 kwietnia 2009 r. (sygn. akt ISA/Gd 36/2009) zwolnienia nie stosuje się tylko do tej części.

Obowiązek podatkowy będzie istniał również w przypadku, gdy polisa na życie została wypłacona przez podmiot zagraniczny. Zgodnie z art. 3 ustawy o PIT ustanowiono nieograniczony obowiązek podatkowy. Polega on na tym, że opodatkowaniu podlega całość dochodów podatnika bez względu na to, gdzie położone są źródła przychodów, z których te dochody są osiągane. Objęte są więc tym obowiązkiem zarówno dochody ze źródeł krajowych, jak i znajdujących się za granicą. Nieograniczony obowiązek podatkowy opiera się na praktykowanej w wielu krajach zasadzie rezydencji. To, czy powstanie obowiązek podatkowy, zależeć będzie od miejsca zamieszkania osoby fizycznej.

Opracowała Ewa Matyszewska

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).