Jak przedsiębiorcy mogą korzystać z kredytu podatkowego

Kredyt podatkowy to instytucja adresowana do nowych firm, tzn. przedsiębiorców, którzy po raz pierwszy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej. Z preferencji tej można skorzystać w określonym czasie od daty rozpoczęcia prowadzenia tej działalności. Ustawodawca przewiduje tutaj dwie możliwości. Z kredytu można skorzystać w roku podatkowym następującym bezpośrednio po roku otwarcia firmy - pod warunkiem że w roku rozpoczęcia działalności była ona prowadzona co najmniej przez pełnych 10 miesięcy. Jeżeli zatem podatnik rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej we wrześniu 2009 r., to w 2010 r. nie mógł skorzystać z kredytu podatkowego. Niespełnienie warunku prowadzenia działalności przez 10 miesięcy w pierwszym roku działalności nie zamyka jednak możliwości wykorzystania kredytu. W takiej sytuacji ustawodawca daje możliwość skorzystania z tej preferencji przez dwa lata po roku, w którym podatnik rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, czyli w opisanym przykładzie będzie to 2011 rok.

Warto podkreślić, że jeżeli podatnik spełnia warunek do wykorzystania kredytu w roku podatkowym następującym bezpośrednio po roku otwarcia firmy, nie oznacza, że musi właśnie w tym roku skorzystać z preferencji. Może zrobić to rok później - decyzja należy do podatnika. Kredyt podatkowy zawsze przysługuje tylko w jednym roku podatkowym.

Art. 44 ust. 7a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Kredyt podatkowy polega na zwolnieniu z obowiązku wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w roku podatkowym, w którym podatnik wybrał zwolnienie. Spłata kredytu podatkowego w przypadku podatników opodatkowanych na ogólnych zasadach polega na połączeniu dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, osiągniętego w roku podatkowym, w którym korzystali ze zwolnienia, z dochodem z tego źródła wykazanym w zeznaniach rocznych składanych za pięć kolejnych lat podatkowych następujących bezpośrednio po roku, w którym korzystali ze zwolnienia, przy czym w każdym z tych pięciu lat podatnicy doliczają 20 proc. tego dochodu.

Także podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych, będący od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej do pierwszego dnia miesiąca roku podatkowego, w którym rozpoczynają korzystanie ze zwolnienia, małymi przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, mogą również skorzystać z tzw. kredytu podatkowego na zasadach określonych w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zatem istotą tego rozwiązania jest zwolnienie nowej firmy - w pierwszym albo drugim roku podatkowym po rozpoczęciu działalności gospodarczej - z obowiązku opłacania zaliczek na podatek, przy czym kwota niezapłaconych zaliczek nie staje się zaległością podatkową.

Podatek należny fiskusowi od dochodu osiągniętego w roku korzystania z kredytu podatkowego przedsiębiorca spłaca przez pięć kolejnych lat kalendarzowych. Z tytułu rozłożenia podatku na raty podatnikowi nie są naliczane odsetki za zwłokę ani opłata prolongacyjna.

Art. 44 ust. 7a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Kredyt podatkowy jest preferencją podatkową skierowaną do podatników po raz pierwszy rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej. Chodzi tu o osobę, która w roku rozpoczęcia działalności, a także w okresie trzech lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej oraz działalności takiej nie prowadził małżonek tej osoby, o ile między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa. Zatem kredyt podatkowy dotyczy nie tylko podatników faktycznie rozpoczynających działalność po raz pierwszy, ale również przedsiębiorców, którzy mieli dłuższą przerwę w prowadzeniu działalności.

W opisanej sytuacji podatnik rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w 2010 roku. Ponieważ dwa lata temu prowadził już działalność w ramach spółki cywilnej, wyklucza to możliwość skorzystania z kredytu podatkowego dla działalności otwartej w tym roku.

Art. 44 ust. 7b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Kredyt podatkowy to preferencja przyznana również przedsiębiorcom, którzy zdecydowali się na rozliczanie podatku w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W takim przypadku zwolnienie dotyczy obowiązku obliczania i wpłacania na konto urzędu skarbowego ryczałtu ewidencjonowanego. W przypadku ryczałtowców odpowiednie regulacje w tym zakresie zostały wprowadzone do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Podatnicy, którzy wybrali opodatkowanie ryczałtem, spłacają kredyt podatkowy, uiszczając należny podatek za rok objęty zwolnieniem w pięciu kolejnych latach podatkowych następujących bezpośrednio po roku, w którym korzystali ze zwolnienia, w wysokości 20 proc. tego podatku. Podkreślenia wymaga, że podatnicy ci, tak samo jak przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych, mogą skorzystać z kredytu podatkowego po spełnieniu określonych w ustawie warunków.

Art. 21 ust. 6 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Podatnicy korzystający z kredytu podatkowego mają obowiązek wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym za rok podatkowy, w którym korzystali z tego zwolnienia, dochód osiągnięty (stratę poniesioną) z pozarolniczej działalności gospodarczej. Dochodu tego nie łączy się jednak z dochodami z innych źródeł.

Następnie dochód ten łączy się z dochodem (stratą) z tego źródła, wykazanym w zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) składanych za pięć kolejnych lat następujących bezpośrednio po roku, w którym podatnik korzystał ze zwolnienia - w wysokości 20 proc. tego dochodu w każdym z tych lat. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do podatników, którzy w latach następujących po roku korzystania ze zwolnienia wybrali sposób opodatkowania według 19-proc. linowej stawki podatku.

Podatnicy rozliczający swoje dochody w zeznaniu rocznym PIT-36, jeśli korzystają z kredytu podatkowego, informują o tym w części C formularza. Podatnicy, którzy w 2010 roku korzystali z kredytu podatkowego, wypełniają poz. 58 i 101 w części D zeznania. Kwot tych nie uwzględnia się potem przy sumowaniu dochodów. Jeśli chodzi natomiast o podatników, którzy w roku 2006, 2007, 2008 lub w roku 2009 korzystali ze zwolnienia, przed wypełnieniem wiersza 3 w częściach D.1. i D.2. powinni uprzednio wypełnić załącznik PIT/Z. Wykazuje się w nim - w kolejnych pięciu latach - sukcesywnie po 20 proc. dochodu z roku zwolnienia, tak aby od tych części zapłacić należny podatek.

Art. 44 ust. 7f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Z kredytu podatkowego może skorzystać tylko przedsiębiorca spełniający łącznie wszystkie ustawowe kryteria. Pierwsze z nich dotyczy uzyskanego przychodu. Przywilej przysługuje, jeżeli podatnik w okresie poprzedzającym rok korzystania ze zwolnienia osiągnął średniomiesięczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej przynajmniej w wysokości stanowiącej równowartość w złotych kwoty 1 tys. euro.

Po drugie, od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia 1 stycznia roku podatkowego, w którym rozpoczyna korzystanie ze zwolnienia, był małym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, a w okresie poprzedzającym rok korzystania ze zwolnienia zatrudniał - na podstawie umowy o pracę - w każdym miesiącu co najmniej pięć osób w przeliczeniu na pełne etaty.

Po trzecie, w prowadzonej działalności nie wykorzystuje środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także innych składników majątku pochodzącego z likwidacji działalności o znacznej wartości - udostępnionych mu nieodpłatnie przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, wykorzystywanych uprzednio w działalności gospodarczej prowadzonej przez te osoby i stanowiących ich własność.

Art. 44 ust. 7c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Podatnicy tracą prawo do zwolnienia, jeżeli odpowiednio w roku lub za rok korzystania ze zwolnienia albo w pięciu następnych latach podatkowych zaistniała jedna z okoliczności wymieniona w ustawie o PIT. Należy do niech m.in. zlikwidowanie działalności gospodarczej albo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku lub upadłość spółki obejmująca likwidację majątku spółki. Rozliczenie kredytu w takiej sytuacji będzie uzależnione od tego, w jakim okresie podatnik przestał spełniać warunki do korzystania z kredytu. Jeżeli ma to miejsce w roku podatkowym, w którym podatnik korzystał ze zwolnienia, należy wpłacić należne zaliczki od dochodu osiągniętego od początku roku, w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata prawa do zwolnienia. W tym przypadku nie nalicza się odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Wśród pozostałych okoliczności skutkujących utratą prawa do kredytu można wymienić przede wszystkim spadek przychodów poniżej ustawowego progu, zmniejszenie zatrudnienia czy zaległości w spłacie należności publicznoprawnych, w tym innych podatków czy składek ubezpieczeniowych.

Art. 44 ust. 7g i 7j ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl