Jak korzystać z ulgi prorodzinnej

Od podatku dochodowego obliczonego według skali rodzic może odliczyć kwotę ulgi na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego wykonywał władzę rodzicielską. Jeżeli oboje rodzice w 2010 r. wykonują władzę rodzicielską nad dzieckiem i sytuacja ta nie zmieniła się po ich rozwodzie, to oboje zachowują prawo do ulgi na równych prawach.

Wyjaśnijmy, że obowiązujące przepisy nie przewidują specjalnych zasad rozliczania ulgi dla rodziców będących po rozwodzie lub separacji. Do końca 2008 roku w przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczono rozwód lub separację, odliczenie przysługiwało jednemu z rodziców, temu, u którego faktycznie dziecko zamieszkiwało. Jeżeli przez część roku podatkowego dziecko faktycznie zamieszkiwało u każdego z rodziców, odliczenie przysługiwało każdemu z nich, przy czym istotna była liczba miesięcy pobytu dziecka u danego rodzica. Aktualnie przepisy nie przewidują takiego warunku, a prawo do ulgi wiążą z wykonywaniem władzy rodzicielskiej. Przepisy nie nakładają dodatkowych warunków na rodziców po rozwodzie lub w separacji czy też niepozostających w związku małżeńskim. Istotne jest, czy po rozwodzie władza rodzicielska danego rodzica nie została wyłączona lub zawieszona. Jeżeli oboje zachowali władzę rodzicielską po rozwodzie, to oboje mają prawo do odliczenia.

Rodzice mogą dokonać odliczenia kwoty ulgi w równych częściach lub w dowolnej proporcji ustalonej przez nich samych. W przypadku podatników będących po rozwodzie fiskus może weryfikować, czy zakres ich władzy rodzicielskiej nie został w żaden sposób wyłączony i na tej podstawie sprawdzać uprawnienie podatnika do ulgi.

Art. 27f ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Dorosłe osoby niepełnosprawne pobierające określone świadczenia zasadniczo objęte są ulgą prorodzinną. Dotyczy to osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną. Syn podatniczki spełnia ten warunek. Jednak w określonych przypadkach prawo do ulgi na niepełnosprawne dorosłe dziecko jest wyłączone. Dotyczy to sytuacji, gdy do dziecka mają zastosowanie przepisy dotyczące opodatkowania dochodów (przychodów) podatkiem liniowym lub na szczególnych zasadach uregulowanych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, tj. kartą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym.

Przepisy jasno wskazują, że do wyłączenia preferencji wystarczy, że do dziecka mają zastosowanie przepisy o podatku liniowym lub podatkach zryczałtowanych. Fakt, że syn nie uzyskał jeszcze dochodu z działalności, nic nie zmienia w zakresie prawa do ulgi. W konwencji w rozliczeniu za 2010 r. matka nie skorzysta z ulgi na syna.

Art. 6 ust. 4 pkt 2, art. 27f ust. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Jeżeli córka nie ma ukończonych 25 lat, to będzie objęta ulgą, przy czym rodzice nie będą mogli skorzystać z odliczenia za cały rok, a tylko za te miesiące, w których córka się uczyła. Trzeba pamiętać, że na potrzeby odliczenia ulgi honorowane są zarówno studia na uczelniach polskich, jak i zagranicznych, pod warunkiem że jest to placówka, o której mowa w przepisach regulujących szkolnictwo wyższe w danym państwie. Rodzice będą mogli odliczyć ulgę w wysokości 92,67 zł za każdy miesiąc, w którym córka się uczyła, tj. za styczeń i marzec - grudzień, czyli za 11 miesięcy, w wysokości 1019,37 zł.

Art. 6 ust. 4 pkt 3, art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Dzieci małoletnie, tzn. takie, które nie mają ukończonych 18 lat, objęte są ulgą prorodzinną i nie mają do nich zastosowania przepisy dotyczące limitu zarobków czy wymogu nauki. Jeżeli małoletni syn uzyskiwał w roku podatkowym dochody opodatkowane na zasadach ogólnych, rodzice zachowują prawo do ulgi, bez względu na wysokość zarobków dziecka.

Ulga byłaby wyłączona tylko w sytuacji, gdyby do dziecka miały zastosowanie przepisy o podatku linowym, karty podatkowej lub ryczałtu ewidencjonowanego (za wyjątkiem przychodów z najmu czy dzierżawy).

Art. 27f ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ulga na dzieci pełnoletnie (do ukończenia 25 lat) i uczące się przysługuje, pod warunkiem że ich dochody nie przekroczyły dozwolonego w ustawie limitu. Oblicza się to, dzieląc kwotę zmniejszającą podatek przez stawkę podatku określone w pierwszym przedziale skali podatkowej. Wynosi on zatem 3089 zł (556,02/18 proc.). Jeżeli dochód dziecka uzyskany w 2010 r. przekroczył tę kwotę, to rodzic traci prawo do ulgi, przy czym pamiętać należy, że nie każdy dochód wliczany jest do limitu ograniczającego prawo do ulgi. Składają się na niego dochody opodatkowane według skali podatkowej, z wyłączeniem renty rodzinnej, oraz dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy o PIT. Chodzi tu o dochody uzyskane m.in. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających (tzw. dochody giełdowe).

Dochody syna z giełdy nie przekroczyły dozwolonego progu, natomiast dochody z renty rodzinnej nie są brane pod uwagę przy ocenie prawa to ulgi. Oznacza to, że rodzice mogą odliczyć ulgę na syna.

Art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Rodzice skorzystają wyłącznie z ulgi na córkę, ale tylko za miesiące, w których była panną, tzn. od stycznia do sierpnia. Zgodnie z przepisami odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko wstąpiło w związek małżeński. Rodzice odliczą zatem ulgę na uczącą się córkę w wysokości 741,36 zł (za 8 miesięcy) pod warunkiem, że nie ma ona ukończonych 25 lat.

Niestety podatnicy nie odliczą ulgi na wnuka, pomimo że faktycznie pozostaje on na ich utrzymaniu. Z ulgi na syna nie skorzysta także córka podatników, gdyż nie pracuje, a zatem nie uzyskuje dochodu, który mogłaby wykazać i opodatkować w rocznym zeznaniu podatkowym.

Art. 27f ust. 2 pkt 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Rodzice mogą odliczyć ulgę prorodzinną, ale tylko za 9 miesięcy od stycznia do września. We wrześniu córka ukończyła 25 lat, a jednym z warunków odliczenia na dziecko pełnoletnie jest wiek - ulga przysługuje na dzieci do ukończenia 25 lat. Za miesiąc wrzesień ulga jeszcze się należy, ale za pozostałe miesiące roku nie. W konsekwencji rodzice odliczą w zeznaniu podatkowym 834,03 zł.

Art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ulgę prorodzinną zawsze odlicza się od podatku obliczonego na zasadach określonych w art. 27 ustawy o PIT, czyli według skali podatkowej. Uzyskiwanie przez rodzica innych dochodów, w szczególności z pozarolniczej działalności gospodarczej, opodatkowanych na uproszczonych zasadach ulgi nie pozbawia. Jeżeli zatem oprócz dochodów z działalności podatnik uzyskiwał dochody z pracy na etacie, to w składanym zeznaniu PIT-37 należy mu się ulga prorodzinna.

Inaczej będzie w sytuacji, gdy takie dochody opodatkowane na szczególnych zasadach uzyskało dziecko. W takim przypadku ustawodawca wyłącza ulgę. Wyłączenie to nie ma jednak zastosowania, jeżeli opodatkowane ryczałtem przychody uzyskiwane są przez dziecko na podstawie umowy najmu, dzierżawy czy innej umowy o podobnym charakterze.

Art. 27f ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl