W jaki sposób niepełnosprawni mogą skorzystać z odliczenia

Ulga rehabilitacyjna polega na odliczeniu od dochodu wydatków poniesionych przez osobę niepełnosprawną lub taką, która ma na utrzymaniu niepełnosprawnego członka rodziny. Katalog wydatków, które można uwzględnić w rocznym PIT, jest określony w ustawie o PIT i jest katalogiem zamkniętym.

Ustawa o PIT nie definiuje pojęcia rehabilitacja oraz rehabilitacja lecznicza. Zgodnie z definicją słownikową rehabilitacja jest to przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej poprzez stosowanie odpowiednich zabiegów leczniczych. Rehabilitacja lecznicza zaś to połączenie leczenia z postępowaniem usprawniającym, które obejmuje zabiegi fizykoterapeutyczne, wodolecznictwo, światłolecznictwo, elektrolecznictwo, mechanoterapię i kinezyterapię. Istotne znaczenie mogą mieć również zabiegi chirurgiczne, zmierzające do przywrócenia organicznych funkcji, zmniejszenia następstw nieodwracalnych zmian lub wyrównanie ich w takim stopniu, by poszkodowanemu przywrócić jego społecznie przydatną sprawność.

W omawianej sprawie niekwestionowanym jest fakt, że zabieg operacyjny polegający na stałej stabilizacji kręgosłupa za pomocą tytanowych implantów miał na celu stworzenie warunków do dalszej efektywnej rehabilitacji i poprawy sprawności uszkodzonego organu. Podatniczce, jako osobie na utrzymaniu której pozostaje niepełnosprawna córka, po spełnieniu ustawowych warunków, będzie przysługiwało prawo odliczenia od dochodu wydatku dotyczącego kosztów zabiegu operacyjnego w ramach ulgi rehabilitacyjnej związanej z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych.

Natomiast dokumenty, które posiada podatniczka - np. rachunek z gabinetu lekarskiego, karta informacyjna ze szpitala oraz orzeczenie o niepełnosprawności - uprawniają do odliczenia ulgi rehabilitacyjnej.

Art. 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Za wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwianiem wykonywania czynności życiowych uważa się wydatki poniesione na: zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego.

Określenie indywidualny sprzęt, urządzenia i narzędzia techniczne niezbędne w rehabilitacji, oznacza, że można zaliczyć do nich tylko i wyłącznie sprzęt, urządzenia i narzędzia techniczne, mające cechy sprzętu, urządzeń czy narzędzi o charakterze szczególnym (niestandardowym), konieczne w rehabilitacji osoby niepełnosprawnej i ułatwiające tej osobie wykonywanie czynności życiowych, których utrudnienie wykonania wynika z niepełnosprawności. Oznacza to, że taki sprzęt musi posiadać określone właściwości.

Faktem oczywistym jest, że samochód w przypadku podatnika, na którego utrzymaniu jest osoba niepełnosprawna - znacznie ułatwia dojazd na zabiegi rehabilitacyjne. Jednak czym innym jest sprzęt, urządzenie i narzędzia techniczne służące rehabilitacji, a czym innym środek transportu ogólnego przeznaczenia.

Ustawodawca wyraźnie określił, które wydatki uznaje za wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, uprawniające osobę niepełnosprawną do dokonania odliczeń od dochodu. Wśród nich brak jest wydatku dotyczącego zakupu samochodu. Zatem podatniczka nie uwzględni w swoim zeznaniu wydatków poniesionych na zakup auta.

Art. 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Z pewnością ćwiczenia wykonywane według zaleceń lekarza na basenie i w klubie fitness i pod nadzorem instruktora przyczynią się do podniesienia sprawności podatnika i przez to polepszą stan jego zdrowia. Jednak zajęć tych nie można zakwalifikować jako zabiegów rehabilitacyjnych, bo chociaż basen i klub fitness są miejscami (placówkami) przeznaczonymi do ćwiczeń i rekreacji, to cechuje je ogólnodostępność - mogą z nich korzystać wszyscy chętni, a nie tylko osoby niepełnosprawne. Na basenach zatrudnieni są przeważnie ratownicy, natomiast w klubach fitness instruktorzy fitness, a więc osoby, które raczej nie mają kwalifikacji w zakresie wykonywania zabiegów rehabilitacyjnych. Ponadto dla takich placówek stan zdrowia, rodzaj i stopień niepełnosprawności korzystających z nich osób nie jest przedmiotem zainteresowania, tak jak to ma miejsce w przypadku placówek specjalizujących się w rehabilitacji. Osoba korzystająca z oferty ogólnodostępnego basenu czy klubu fitness, wykupując bilet czy karnet na własną odpowiedzialność, korzysta z indywidualnych lub grupowych usług. Instruktor i ratownik nadzorują natomiast bezpieczeństwo i prawidłowy sposób korzystania z dostępnych w placówce urządzeń oraz udzielają wskazówek co do sposobu i zakresu korzystania z nich. Placówki te na prośbę zainteresowanej osoby wystawiają imienne faktury (rachunki), jednak jako rodzaj sprzedanej usługi z pewnością nie widnieją na nich zabiegi rehabilitacyjne.

Brak jest zatem podstaw do uznania, że te wydatki można uznać za koszty związane z rehabilitacją. W związku z tym nie mogą być odliczone od dochodu w rocznym PIT.

Art. 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Podatniczka ma prawo skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej z tytułu wydatków poniesionych na odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne (o ile lekarz specjalista uzna, że dany zabieg można zakwalifikować do zabiegów rehabilitacyjnych zmierzających do przywrócenia ograniczonych funkcji, zmniejszenia następstw nieodwracalnych zmian lub wyrównania ich w takim stopniu, by przywrócić podatniczce jej społecznie przydatną sprawność). Ma również prawo skorzystania z odliczenia wydatków na używanie samochodu osobowego stanowiącego własność (współwłasność) podatniczki, jeżeli w istocie dojeżdża na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Jednak w przypadku odliczania wydatków na dojazdy, kwota odliczenia nie może przekroczyć w roku podatkowym 2280 zł.

Natomiast podatniczka nie ma możliwości odliczenia od dochodu w ramach ulgi rehabilitacyjnej wydatków za wyżywienie i pobyt podatniczki w Środowiskowym Domu Samopomocy.

Art. 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl