Jak rozliczać przychody i koszty w PIT-8C

doradca podatkowy w Kancelarii Skłodowscy

@RY1@i02/2010/036/i02.2010.036.086.012a.001.jpg@RY2@

Katarzyna Ryszard, doradca podatkowy w Kancelarii Skłodowscy

Obowiązek ten mają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby prawne i inne jednostki organizacyjne. Przekazują one informację PIT-8C podatnikowi i urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatnika podlegającego ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, urzędowi skarbowemu właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

W PIT-8C prezentowane są informacje o osiągniętych przychodach (dochodach) z dwóch zasadniczych źródeł:

● przychodów z innych źródeł wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT. Pojęcie tych przychodów zostało doprecyzowane w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten zawiera katalog otwarty i wymienia m.in. alimenty, zasiłki z ubezpieczenia społecznego, stypendia, dotacje inne niż rozpoznawane jako przychód z działalności gospodarczej - wykazywane w części D. Podatnik osiągający przychody ma obowiązek wykazać je w zeznaniu PIT-37 lub PIT-36;

● dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych, realizacji praw wynikających ze sprzedaży udziałów w spółkach posiadających osobowość prawną i wkładów do spółdzielni określonych w art. 30 ustawy o PIT - wykazywane w części E. Podatnik ma obowiązek wykazać je w zeznaniu PIT-38.

Z praktycznego punktu widzenia przedsiębiorcy wskazani w art. 42a ustawy o PIT (informacja o wysokości przychodów z innych źródeł) mają obowiązek sporządzić PIT-8C w przypadku, kiedy dokonują przysporzenia na rzecz osoby fizycznej i jednocześnie nie są wskazani jako płatnik podatku z tego tytułu. Obowiązek ten zostaje wyłączony, jeżeli przysporzenie mieści się w katalogu przychodów zwolnionych wymienionych w art. 21 ustawy o PIT.

Trudno wskazać wyczerpujący katalog zdarzeń, które spowodują obowiązek przekazania tej informacji. Za najbardziej typowe przykłady można uznać wręczenie prezentu osobie niebędącej pracownikiem o wartości powyżej 100 zł niezwiązane ze sprzedażą premiową; wypłatę wynagrodzenia dla prokurenta spółki, niezatrudnionego na podstawie umowy o pracę; finansowanie świadczeń lub wykonywanie usług na rzecz rodzin pracowników; umorzenie udzielonej pożyczki lub odsetek.

Istnieją też przykłady bardziej egzotyczne, np. strzałowe wypłacone członkom koła łowieckiego. PIT-8C wystawi też firma, która organizuje bezpłatne szkolenia dla osób poszukujących pracy i wypłaca stypendia za uczestniczenie w kursach (interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22 stycznia 2010 r., sygn. IPPB4/415-696/09-4/MP).

Warto wspomnieć, że katalog przychodów z innych źródeł, wymieniony w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, nie jest zamknięty. Aby jednak zakwalifikować przychód jako przychód z innego źródła, po stronie podatnika musi wystąpić przysporzenie majątkowe.

Na przykład zredukowanie kwot niezapłaconych odsetek od pożyczki zaciągniętej przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, których termin płatności upłynął - jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Dotyczy to zarówno odsetek skapitalizowanych, które po skapitalizowaniu stają się kwotą długu, jak i odsetek wymagalnych, czyli takich, których w myśl postanowień umowy pożyczki termin płatności upłynął. Bank jest zobowiązany sporządzić informację PIT-8C.

Z ciekawych przypadków opodatkowanych na podstawie art. 20 ustawy o PIT można wymienić także refundacje kwot z Miejskiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na dofinansowanie inwestycji w zakresie modernizacji ogrzewania domu. Nie ulega zatem wątpliwości, że osoba fizyczna uzyskała określone przysporzenie majątkowe w postaci otrzymanej kwoty pieniężnej. Bez znaczenia, dla ogólnej kwalifikacji otrzymanej kwoty jako dochodu, pozostaje przeznaczenie wypłaty. Konkretna osoba fizyczna uzyskała realną korzyść finansową (wyrok WSA w Gliwicach z 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 495/09).

Z drugiej strony, w przypadku otrzymania przez osobę posiadająca odrębną własność lokalu zwrotu wydatków poniesionych na wymianę stolarki okiennej, drzwiowej oraz instalacji elektrycznej i wodno-kanalizacyjnej nie wystąpi przysporzenie majątkowe - bowiem otrzyma ona jedynie zwrot poniesionych wydatków. Nie ma przy tym znaczenia tytuł prawny do lokalu, skoro niezależnie od niego spółdzielnia pobiera na fundusz pieniądze służące m.in. takim remontom (wyrok WSA w Kielcach z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 528/09).

Ustawa o PIT w wielu przypadkach ogranicza lub wyłącza możliwość pomniejszenia przychodów o wydatki zmniejszające podstawę opodatkowania. Sytuacja ta jest szczególnie skomplikowana przy rozliczaniu przychodów z innych źródeł. Podatnik ma prawo do uwzględnienia w swoim zeznaniu rocznym faktycznie poniesionych wydatków, które zostały poniesione w celu uzyskania przychodu. Zasadniczo wydatki podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodu, jeżeli zostały udokumentowane, mają wpływ na osiągnięcie przychodu, nie zostały wyłączone z kategorii kosztów uzyskania przychodów. Ustawa o PIT nie określa sposobu dokumentowania kosztów. Wydaje się, że w tym celu można się posłużyć przepisami o rachunkowości, bez wątpienia mogą to być zatem faktury VAT, rachunki, wyciągi bankowe, bilety okresowe.

W przypadku dochodów ze zbycia papierów wartościowych do sporządzenia informacji będą zobowiązane podmioty, które w imieniu podatnika dokonywały ich sprzedaży. W przypadku przychodów uzyskanych przez inwestorów giełdowych PIT-8C wystawiają biura maklerskie.

Problematyczne mogą być natomiast dochody z tytułu udziału w zagranicznych funduszach inwestycyjnych. Przepisy ustawy o PIT nie wskazują wprost podmiotu, który musi pobrać ten podatek i odprowadzić do urzędu. Płatnikiem mógłby być zagraniczny fundusz, agent lub pośrednik jako jednostka przekazująca środki pieniężne albo też sam podatnik.

Warunkiem zaliczenia do kosztów jest ich związek przyczynowo-skutkowy z uzyskanym przychodem. Mogą to być wydatki na zakup (pozyskanie) papierów wartościowych i udziałów, jak i koszty związane z ich zbyciem. Będą to też ewentualne koszty notarialne ponoszone przez kupującego, zapłacony podatek od czynności cywilnoprawnych, prowizja biura maklerskiego, odsetki od kredytu zaciągniętego na zakup instrumentów finansowych. Podatnik nie ma prawa zaliczyć do kosztów transakcji jakichkolwiek wydatków związanych z funkcjonowaniem samej spółki, np. opłat KRS itp. Nie ma specjalnych wymogów co do sposobu dokumentowania wydatków, jednak to podatnik ma obowiązek dowodzenia ich istnienia.

Art. 10 ust. 1 pkt 7, 9; art. 22 ust. 1; art. 23; art. 30 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).