Czy zasiłki dla poszkodowanych przez huragany są opodatkowane

- Będę się starać o pomoc finansową z gminy. Czy te pieniądze muszę wykazać w zeznaniu podatkowym - pyta pani Alicja Łękowska.

O wyjaśnienie zasad przyznawania pomocy takim osobom jak nasza czytelniczka poprosiliśmy Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. Natomiast kwestie rozliczenia podatkowego wyjaśniła dla nas Anna Misiak z MDDP.

Pomoc osobom, które z różnych powodów znalazły się w trudnej sytuacji, jest zadaniem własnym gmin. Czasem jednak zdarzenia takie jak np. huragan dotykają tak wielu mieszkańców, że przerasta to możliwości samorządów. Wówczas z pomocą przychodzi rząd. Przykładem są tu nawałnice, które 14 lipca przeszły nad województwem mazowieckim i łódzkim. Mieszkańcy tych regionów, którzy ponieśli straty w wyniku nawałnic, mogą liczyć na zasiłki na najpilniejsze potrzeby bytowe, w tym na remonty budynków mieszkalnych. Nie należy ich mylić z odszkodowaniami. Te leżą w gestii ubezpieczycieli.

Zasiłek socjalny do 6 tys. zł udzielany jest w ramach pomocy społecznej i przysługuje wyłącznie tym gospodarstwom domowym, których budynek mieszkalny uległ zniszczeniu. Jeśli przyznana przez gminę kwota nie wystarcza do przywrócenia funkcji mieszkalnych, rodzina lub osoba samotnie prowadząca gospodarstwo mogą się ubiegać o dodatkowy zasiłek celowy - na remont lub odbudowę. Pierwsza rata wynosi do 10 tys. zł. Po jej rozliczeniu na podstawie faktur i rachunków możliwe jest - w razie potrzeby - uzyskanie do 100 proc. wartości strat (ale nie kosztów odbudowy) w kolejnych ratach.

Z wnioskiem do gminy o taki zasiłek może wystąpić: właściciel budynku, jego najemca lub osoby, na rzecz których ustanowione zostało prawo dożywocia, oraz zajmujące lokale socjalne lub zamienne. Pozostałe osoby muszą przedstawić pisemną zgodę właściciela na przeprowadzenie remontu. Przyznanej kwoty nie można przeznaczyć na remont budynków rekreacyjnych, letniskowych, gospodarczych ani w trakcie budowy.

Podstawą określenia indywidualnej wysokości zasiłków jest uproszczony wywiad środowiskowy, przeprowadzany przez pracownika gminnego ośrodka pomocy społecznej. Następnie gmina wysyła zbiorczy wniosek do wojewody. Po jego weryfikacji pieniądze są niezwłocznie przekazywane na konto gminy, która wypłaca je poszkodowanym. Łączna kwota zasiłków do 6 i 10 tys. zł nie może przekroczyć wysokości szkód spowodowanych w budynku mieszkalnym przez nawałnicę. W przypadku nieudokumentowania kosztów remontu zasiłek będzie trzeba zwrócić.

Obie formy pomocy wypłacane są na podstawie ustawy o pomocy społecznej z rezerwy celowej MSWiA na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

Halina Lipke

dyrektor wydziału polityki społecznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie

@RY1@i02/2011/147/i02.2011.147.086.011a.001.jpg@RY2@

Anna Misiak, doradca podatkowy w MDDP

W przypadku osób, które ucierpiały wskutek ostatnich nawałnic i otrzymają wsparcie - czy to pieniężne, czy rzeczowe - nie powstanie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli w takim przypadku będzie możliwe zastosowanie zwolnienia podatkowego. Przepisy ustawy o PIT przewidują kilka zwolnień, które w takiej sytuacji mogą być wykorzystane. W zależności od podmiotu udzielającego wsparcia wyłączona z podatku może być cała wartość udzielonej pomocy lub jej część.

W przypadku gdy wsparcia będzie udzielać gmina lub rząd, zastosowanie znajdzie zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 26a ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem świadczenia otrzymane z tytułu jednorazowej pomocy materialnej finansowane ze środków budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym są wolne od podatku. Zwolnienie to nie jest limitowane. Oznacza to, że każda kwota otrzymana z tytułu jednorazowej pomocy materialnej od gminy lub rządu będzie wyłączona z opodatkowania.

W przypadku gdy wsparcie będzie udzielone przez pracodawcę w formie bezzwrotnej zapomogi, zwolnieniu z podatku podlega suma 2280 zł. Ten limit obowiązuje w danym roku podatkowym. Zatem gdy dana osoba otrzymała już w tym roku zapomogę od pracodawcy z innego tytułu, to niestety kwota zwolnienia będzie pomniejszona o wypłaconą już sumę. Przy okazji tego zwolnienia należy podkreślić, że od podatku wyłączone są wszelkie zapomogi przyznane w związku z klęską żywiołową lub indywidualnym zdarzeniem losowym, w tym nie tylko od pracodawcy, ale także od innych podmiotów. Co więcej, zapomoga może być przyznana każdemu z domowników i dla każdego będzie obowiązywał limit 2280 zł w danym roku podatkowym.

Dodatkowo zwolnione z podatku są zapomogi wypłacane z funduszy zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej pracownikowi należącemu do tej organizacji, o ile wysokość zapomogi nie przekracza 638 zł w danym roku podatkowym.

Warto też pamiętać, że w przypadku gdy podatnik otrzyma odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia domu lub mieszkania, wypłacone kwoty nie będą stanowiły przychodu do opodatkowania. Wyjątek stanowią jednak odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Odszkodowania z tego tytułu będą podlegały opodatkowaniu.

Jeśli osoba prowadzącą działalność gospodarczą w wyniku ostatnich nawałnic utraciła dokumentację lub kasę fiskalną, konieczne będzie podjęcie dodatkowych działań mających na celu wypełnienie obowiązków podatkowych. Podatnik musi pamiętać, że niezależnie od przyczyn ma obowiązek przechowywać dokumentację podatkową do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W przypadku utraty dokumentacji podatkowej podatnik powinien zawiadomić bez zbędnej zwłoki urząd skarbowy o utracie dokumentacji i podjąć działania zmierzające do jej odtworzenia. W przypadku faktur sprzedażowych w razie braku innej możliwości odtworzenia dokumentacji może okazać się niezbędne zwrócenie się do kontrahenta o potwierdzenie przez niego za zgodność z oryginałem kopii faktury otrzymanej od podatnika. Te dokumenty wraz z ewidencją sprzedaży lub inną ewidencją księgową pozwolą ustalić transakcje. W przypadku faktur zakupowych podatnik powinien wystąpić o duplikaty faktur, gdyż tylko to umożliwi dokonanie odliczeń od podstawy opodatkowania.

Utrata dokumentacji mimo podjętych działań w zakresie jej odtworzenia może jednak skutkować niemożnością przygotowania rozliczeń podatkowych i uniemożliwić zapłatę podatku w ustawowym terminie. W takiej sytuacji najlepiej byłoby wnioskować do urzędu skarbowego o odroczenie terminu płatności podatku. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może także wnioskować o inne ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza gdy wskutek klęsk żywiołowych majątek podatnika doznaje uszczerbku.

Należy także zaznaczyć, że obecnie w parlamencie znajduje się projekt ustawy, która umożliwi wprowadzanie kompleksowych rozwiązań pomocowych dla osób i firm poszkodowanych w wyniku klęsk żywiołowych, gdy środki zastosowane przez właściwe organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego okazały się niewystarczające. Projekt przewiduje m.in. zasiłki powodziowe, ułatwienia w uzyskaniu i spłacie pożyczek i kredytów, zwolnienia podatkowe dla darowizn i nieodpłatnych świadczeń otrzymanych na usuwanie skutków powodzi. Planowany termin wejścia w życie ustawy to 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a więc projektowane przepisy znajdą zastosowanie w przyszłości.

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).

Oprac. EWA MATYSZEWSKA