Jak w praktyce wygląda zmiana rezydencji podatkowej

@RY1@i02/2011/113/i02.2011.113.086.006b.001.jpg@RY2@

Monika M. Dziedzic partner w MDDP

Podstawowym elementem związanym ze zmianą rezydencji podatkowej jest przeniesienie centrum interesów życiowych. Oznacza to, że dana osoba powinna opuścić Polskę i pojawiać się tu jedynie okazjonalnie, w charakterze gościa. W związku z trwałym opuszczeniem Polski osoby wyjeżdżające powinny pamiętać o wymeldowaniu się. Miejsce zameldowania jest często tożsame z miejscem zamieszkania, choć o nim nie przesądza. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że zameldowanie jako kategoria prawa administracyjnego nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, a miejsce zamieszkania nie musi być zgodne z miejscem zameldowania.

Brak zgłoszenia aktualizacyjnego czy zaniedbanie obowiązku wymeldowania stanowią jedynie niedopełnienia formalne i nie mogą decydować o rezydencji. Niemniej jednak dopełnienie tych formalności będzie stanowić dodatkowy argument potwierdzający, że intencją osoby fizycznej było opuszczenie Polski w sposób trwały i przeniesienie miejsca zamieszkania za granicę.

Osoby wyjeżdżające z Polski powinny również pamiętać o obowiązku rozliczenia rocznego. W przypadku zmiany rezydencji podatkowej w trakcie roku podatkowego przepisy ustawy o PIT nakładają obowiązek rozliczenia się z urzędem skarbowym przed opuszczeniem terytorium Polski.

Osoba fizyczna wraz ze zmianą miejsca zamieszkania przestaje być polskim rezydentem podatkowym. Niemniej jednak osoba taka może być nadal objęta ograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce. W takiej sytuacji dana osoba może podlegać w Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od dochodów uzyskanych na terytorium Polski. W przypadku niektórych rodzajów dochodów (np. odsetki, dywidendy) podatek jest pobierany przez płatnika i podatnik nie ma obowiązku rozliczania go samodzielnie.

W celu potwierdzenia zagranicznej rezydencji podatkowej podatnik może wystąpić do władz podatkowych państwa swojego miejsca zamieszkania dla celów podatkowych o wydanie certyfikatu potwierdzającego rezydencję podatkową w tymże państwie. Co prawda certyfikat rezydencji nie przesądza o rezydencji podatkowej, jednak w praktyce jest dokumentem o istotnym znaczeniu dla organów podatkowych. Posiadanie zagranicznego certyfikatu rezydencji nie spowoduje jednak automatycznej utraty polskiej rezydencji podatkowej, w szczególności jeżeli w Polsce pozostają rodzina i majątek.

Dopełnienie obowiązków formalnych związanych z utratą miejsca zamieszkania w Polsce to istotny, ale nie najważniejszy z elementów prowadzących do utraty polskiej rezydencji podatkowej. Przede wszystkim osoba fizyczna, która chce zmienić rezydencję podatkową, powinna faktycznie wyjechać z Polski na dłuższy czas. Podatnikowi powinna towarzyszyć przynajmniej najbliższa rodzina (dzieci, współmałżonek). Jeżeli osoba sama wyjedzie z kraju (np. do pracy), ale pozostawi w Polsce najbliższych, do których będzie powracać możliwie często, trudno będzie twierdzić, że taka osoba ma zamiar przenieść ośrodek interesów życiowych do innego państwa, mimo że sama fizycznie w Polsce przebywa okazjonalnie. Dodatkowo warto wyzbyć się położonego w Polsce majątku albo przynajmniej jego części (nieruchomości, samochody) oraz nabyć lub wynająć takie składniki majątku w docelowym państwie rezydencji. Likwidowanie wszystkich przedsięwzięć gospodarczych w Polsce nie jest konieczne, jednak co do zasady powinny mieć one charakter bierny. Zatrzymanie w Polsce udziałów w spółkach kapitałowych czy nieruchomości stanowiących inwestycję nie powinno jeszcze samo w sobie przesądzić o polskiej rezydencji podatkowej. Ale już np. czynne uczestniczenie w zarządach spółek i nieprowadzenie podobnej działalności w państwie docelowej rezydencji może być uznane za prowadzące do istnienia ośrodka interesów gospodarczych w Polsce.

EM