Jak odliczać ulgę prorodzinną na dziecko niepełnosprawne

W opisanej sytuacji syn podatniczki spełnia wymóg do odliczenia ulgi prorodzinnej, gdyż pobierał dodatek pielęgnacyjny. Fakt uzyskania przez niego dochodów ze zbycia papierów wartościowych nie będzie miał wpływu ma prawo do odliczenia ulgi przez rodzica. Wynika to z tego, że do dorosłych dzieci niepełnosprawnych nie ma zastosowania ustawowo określony limit dochodów, którego przekroczenie skutkuje utratą prawa do odliczenia ulgi.

Limit ten wynosi 3089 zł i obejmuje dochody opodatkowane na zasadach ogólnych, tj. według skali podatkowej ze stawkami 18 proc. i 32 proc., oraz dochody ze zbycia papierów wartościowych opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 19 proc. Zgodnie jednak z przepisami regulującymi zasady odliczenia ulgi prorodzinnej limit ten ma zastosowanie wyłącznie do dzieci pełnosprawnych, uczących się, które objęte są ulgą do ukończenia 25 lat. Nie znajduje on natomiast zastosowania w przypadku dzieci niepełnosprawnych.

Art. 6 ust. 4 pkt 2, art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Obowiązujące przepisy pozwalają na odliczenie ulgi prorodzinnej na dorosłe dziecko niepełnosprawne pobierające jedno z trzech świadczeń wymienionych w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT. Są to: renta socjalna, dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny.

Wyjaśnijmy, że dodatek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub rodzinnej, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to jest wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast zasiłek pielęgnacyjny jest to odrębne świadczenie, które przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Zasiłek pielęgnacyjny wypłaca wójt (burmistrz lub prezydent miasta), przy czym może on upoważnić do wypłaty tego świadczenia swojego zastępcę albo kierownika ośrodka pomocy społecznej.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W praktyce może się zdarzyć, że dochodzi do zbiegu tych świadczeń. W takiej sytuacji wypłacany może być tylko dodatek. Ponieważ jednak przepisy podatkowe dla celów odliczenia ulgi prorodzinnej na równych zasadach traktują dzieci niepełnosprawne pobierające zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, to zamiana tych świadczeń nie powoduje utraty prawa do ulgi.

Warto przypomnieć, że przepisy przyznające podatnikom prawo do ulgi na dziecko niepełnosprawne, które otrzymywało dodatek pielęgnacyjny, zostały wprowadzone dopiero od 1 stycznia 2009 r., ale po raz pierwszy mogły być zastosowane w zeznaniu podatkowym składanym za 2008 r.

Art. 6 ust. 4 pkt 2, art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W stosunku do dzieci małoletnich, tj. takich, które nie mają ukończonych 18 lat, ulgę prorodzinną zawsze odlicza się na tych samych zasadach, czyli pod warunkiem wykonywania w stosunku do dziecka władzy rodzicielskiej, pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub opiekuna prawnego. Dzieci te nie muszą spełniać żadnych specjalnych wymogów. Dotyczy to wszystkich dzieci małoletnich, zarówno pełnosprawnych, jak i niepełnosprawnych. W konsekwencji małoletnie dziecko niepełnosprawne nie musi uzyskiwać żadnych świadczeń związanych z niepełnosprawnością, aby objęte było ulgą prorodzinną.

Jeżeli dziecko zostało przyjęte na wychowanie do rodziny zastępczej w trakcie 2010 r., rodzice zastępczy będą mogli odliczyć ulgę za te miesiące, w których sprawowali tę funkcję. Jeżeli w tym samym miesiącu, w którym dziecko trafiło do rodziny zastępczej, sprawowana była także władza rodzicielska, to za ten miesiąc ulgę odliczają zarówno rodzice, jak i rodzice zastępczy w wysokości 3,09 zł za każdy dzień. Za pozostałe miesiące rodzice zastępczy odliczą ulgę w pełnej miesięcznej wysokości, tj. 92,67 zł.

Art. 27f ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Rodzice nie będą mogli odliczyć ulgi na syna. W tym przypadku zastosowanie ma przepis szczególny, który wyłącza prawo do odliczenia ulgi na dziecko, do którego w roku podatkowym miały zastosowanie przepisy o szczególnych formach opodatkowania działalności gospodarczej.

Podkreślić należy, że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich dzieci objętych ulgą prorodzinną. Przypomnijmy, że są to trzy grupy dzieci, tj. małoletnie, uczące się dzieci pełnoletnie (do ukończenia 25 lat) oraz niepełnosprawne.

Ponieważ do syna podatników w ubiegłym roku miały zastosowanie przepisy o ryczałcie ewidencjonowanym, ulga za ten rok przepada. Nie będzie miało tutaj znaczenia to, że faktycznie syn żadnych dochodów w 2010 r. nie uzyskał.

Art. 6 ust. 4 pkt 2, art. 27f ust. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zasadą jest, że dorosłe dzieci niepełnosprawne objęte są ulgą bez względu na wiek. Oznacza to, że w przypadku takich dzieci nie ma zastosowania kryterium wieku stosowane wyłącznie do dzieci zdrowych, uczących się, na które ulga przysługuje do momentu ukończenia przez nie 25 lat.

Jeżeli syn podatników w ubiegłym roku otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, to rodzice mają prawo do odliczenia ulgi za cały rok w wysokości 1112,04 zł, bez względu na wiek syna.

Art. 6 ust. 4 pkt 2, art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Podatnik jest objęty ulgą prorodzinną, ale będzie ją można odliczyć tylko za te miesiące 2010 r., w których na podstawie odrębnych przepisów otrzymywał on rentę socjalną.

Obowiązujące przepisy wprowadzają obowiązek obliczania ulgi za miesiące, w których spełnione są warunki do odliczenia ulgi. Chodzi tutaj zarówno o warunki, jakie musi spełniać podatnik, jak i jego dziecko. W przypadku dorosłych dzieci niepełnosprawnych warunkiem tym jest pobieranie przez nie zasiłku (dodatku) pielęgnacyjnego lub renty socjalnej.

W przypadku podatnika wymóg ten spełniony był jednak tylko przez część roku podatkowego. Jeżeli ostatni raz renta socjalna wypłacona była we wrześniu, to rodzice odliczą ulgę za 9 miesięcy 2010 r. Za każdy miesiąc ulga przysługuje w wysokości 92,67 zł, czyli w PIT będzie można uwzględnić kwotę 834,03 zł.

Art. 27f ust. 1 i ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W tym przypadku stosuje się szczególny przepis, zgodnie z którym odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko wstąpiło w związek małżeński. Oznacza to, że w opisanej sytuacji prawo do ulgi ustało w kwietniu. W konsekwencji ulga przysługuje tylko za część roku (styczeń - marzec), mimo tego, że syn przez cały 2010 r. pobierał rentę socjalną.

Art. 27f ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl