Kiedy warto rozliczać działalność gospodarczą kartą podatkową

Założenie własnego biznesu wiąże się z możliwością wyboru najdogodniejszego dla początkującego przedsiębiorcy sposobu opodatkowania. Najprostszą metodą rozliczeń z fiskusem jest karta podatkowa. Jest to - obok ryczałtu ewidencjonowanego - zryczałtowana forma opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Taki charakter podatku sprawia, że nie można w rozliczeniach z urzędem skarbowym uwzględniać bieżących kosztów prowadzenia firmy. Jednak wiele uproszczeń, jakie oferuje ten system opodatkowania, powoduje, że warto go rozważyć, planując drobną działalność usługową lub usługowo-wytwórczą.

Uprawnieni podatnicy

Adresatami karty podatkowej są osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą samodzielnie albo w ramach spółki cywilnej osób fizycznych. Przed wyborem tego sposobu opodatkowania podatnik musi sprawdzić, czy spełnia kryterium branżowe. Rodzaje działalności objęte kartą szczegółowo określają art. 23 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej: ustawa o podatku zryczałtowanym) oraz załącznik nr 3 do tej ustawy, składający się z 12 tabel.

I tak kartą można opodatkować m.in. usługi: ślusarskie, w zakresie mechaniki maszyn, zegarmistrzowskie, fryzjerskie, tapicerskie, wulkanizatorskie i wiele innych. Oprócz tego kartą podatkową można rozliczać prowadzoną w określonych warunkach działalność handlową, w tym handel detaliczny żywnością, napojami (z wyjątkiem napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.), wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami, gastronomiczną, w zakresie usług rozrywkowych, transportowych, a także usługi opieki nad dziećmi i osobami chorymi, usługi weterynaryjne czy udzielanie korepetycji. [Przykład 1]

Kartę może wybrać podatnik, który poza działalnością opodatkowaną na takich zasadach nie prowadzi innej aktywności gospodarczej. Warunkiem jest też, aby małżonek podatnika nie prowadził działalności w tym samym zakresie.

Mniej biurokracji

Podatnicy prowadzący działalność objętą kartą podatkową są zwolnieni z obowiązku prowadzenia ksiąg podatkowych i składania zeznań. Jedynie zapłaconą i odliczoną kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne wykazują w rocznej deklaracji (PIT-16A). Deklarację tę składa się w urzędzie skarbowym do 31 stycznia roku następnego. Kartowicze muszą na żądanie klienta wydawać rachunki i faktury stwierdzające sprzedaż wyrobu, towaru lub wykonanie usługi. Przechowują ich kopie przez pięć lat podatkowych, licząc od końca roku, w którym je wystawiono.

Ten sposób opodatkowania nie będzie z pewnością korzystny dla osób, które istotne oszczędności podatkowe czerpią z tego, że wykorzystują ulgi w PIT odliczane od dochodu (np. ulga rehabilitacyjna, internetowa, z tytułu przekazywanych darowizn) lub od podatku (ulga prorodzinna). Wybór karty podatkowej oznacza również zakaz wspólnego rozliczania się z małżonkiem (które jest korzystne w przypadku dużej dysproporcji między dochodami małżonków) lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Jeśli jednak tego rodzaju preferencje nie są dla podatnika najważniejsze, przed wyborem karty podatkowej powinien jeszcze przeanalizować, czy i jak wysokie koszty prowadzenia działalności planuje ponosić. Decydując się na uproszczoną formę rozliczeń, przedsiębiorca będzie bowiem opłacał podatek w stałej wysokości - bez względu na faktycznie uzyskiwany przychód, a więc również bez możliwości pomniejszania go o koszty uzyskania przychodu.

Zapłata podatku

Podatek w formie karty podatkowej opłacany jest miesięcznie. Określa go naczelnik urzędu skarbowego w wydanej przedsiębiorcy decyzji ustalającej - odrębnie na każdy rok. Jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki, w decyzji tej wymienia się wszystkich jej wspólników.

Podatnik ma prawo zrzec się zastosowania opodatkowania w formie karty podatkowej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej. Podatnicy - zanim złożą wniosek o opodatkowanie kartą - sami mogą zorientować się, jak wysoką daninę będą płacić. Miesięczne stawki na dany rok określa bowiem minister finansów do 30 listopada poprzedniego roku podatkowego - w obwieszczeniu publikowanym w Monitorze Polskim. [Przykład 2]

Wysokość podatku zależy od kilku czynników: rodzaju działalności, liczby mieszkańców miejscowości, w której podatnik prowadzi działalność (ustala się ją na 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego), oraz liczby zatrudnionych pracowników. Gdy działalność (określona w art. 23 ust. 1-6 ustawy o podatku zryczałtowanym) prowadzona jest w formie spółki cywilnej, podatnicy mogą być opodatkowani w formie karty podatkowej tylko pod warunkiem, że łączna liczba wspólników oraz zatrudnionych pracowników nie przekracza stanu zatrudnienia określonego w tabeli. Podatnik jest obowiązany przechowywać ewidencję zatrudnienia w miejscu wykonywania działalności albo w miejscu wskazanym przez niego jako jego siedziba, jeżeli działalność jest wykonywana bez posiadania zorganizowanego zakładu. [Przykład 3]

Ustaloną przez naczelnika urzędu skarbowego kwotę podatku pomniejszoną o zapłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki podatnik wpłaca na rachunek lub w kasie urzędu do dnia 7. każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień - w terminie do 28 grudnia roku podatkowego.

Stawkę z karty podatkowej na wniosek podatnika można w określonych przypadkach obniżyć. Mówi o tym art. 27 ustawy o podatku zryczałtowanym. Obniżka może być obligatoryjna bądź fakultatywna. Przykładowo stawki karty określone dla działalności usługowej oraz wytwórczo-usługowej obniżane są obowiązkowo o 20 proc. w przypadku posiadania przez podatnika orzeczenia o niepełnosprawności lub ukończenia przez niego do 1 stycznia roku podatkowego 60 lat życia. Z kolei o 80 proc. obniża się stawkę podatku podatnikom zatrudnionym jednocześnie na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Naczelnik urzędu skarbowego może natomiast obniżyć na wniosek podatnika stawkę karty podatkowej, jeżeli rozmiar działalności podatnika - przy zatrudnieniu nieprzekraczającym jednego pracownika - wskazuje na to, że stawka ta byłaby dla podatnika za wysoka.

Wybór karty

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty na dany rok podatkowy podatnik składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu PIT-16 nie później niż do 20. stycznia roku podatkowego. Dotyczy to podatników prowadzących już działalność, którzy chcą zmienić dotychczasowe zasady rozliczeń, np. skalę podatkową, na kartę podatkową. Natomiast nowy przedsiębiorca, który rejestruje biznes w trakcie roku, wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej składa przed rozpoczęciem prowadzenia działalności. W ramach instytucji jednego okienka może go też dołączyć do wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). W takim wypadku podatnik dołącza wniosek PIT-16 do formularza CEIDG-1, zaznaczając jednocześnie w tym druku odpowiednią pozycję wskazującą, że decyduje się na kartę podatkową. W przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty składa jeden ze wspólników.

W razie rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego podatek w formie karty za okres od dnia rozpoczęcia działalności do końca pierwszego miesiąca pobiera się w wysokości 1/30 miesięcznej należności - za każdy dzień.

Raz złożony wniosek o opodatkowanie w formie karty ma zastosowanie w kolejnych latach podatkowych, chyba że podatnik zrezygnuje z tej formy rozliczeń, składając stosowne oświadczenie naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia danego roku podatkowego.

Ważne

W systemie karty podatkowej wysokość płaconego podatku nie zależy od wielkości uzyskanego przez podatnika faktycznego przychodu z działalności. Dlatego też podatnik dla celów rozliczenia podatku dochodowego nie musi prowadzić ewidencji księgowej

PRZYKŁADY

1 Korepetycje nie muszą być prowadzone indywidualnie, by można było korzystać z karty

Kartę mogą płacić podatnicy prowadzący m.in. działalność w zakresie usług edukacyjnych, polegającą na udzielaniu lekcji na godziny - w warunkach określonych w części XI tabeli wynikającej z załącznika nr 3 do ustawy o podatku zryczałtowanym. Za udzielanie lekcji na godziny uważa się pomoc w nauce, polegającą głównie na odrabianiu (przygotowaniu) z uczniem zadanych lekcji. Ustawodawca nie wprowadza innych ograniczeń w prowadzeniu lekcji, które uniemożliwiałyby wybór karty. Oznacza to, że usługi edukacyjne w zakresie grupowego przygotowania do egzaminu maturalnego mieszczą się w pojęciu działalności polegającej na udzielaniu lekcji na godziny i uzyskane z tego tytułu przychody można rozliczać w formie karty podatkowej.

2 Rozliczenie karty podatkowej można przerwać lub zawiesić

Przedsiębiorcy rozliczający się w formie karty podatkowej mają dwie możliwości okresowego wstrzymania działalności do celów podatkowych. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne pozwala zgłosić w urzędzie skarbowym przerwę w prowadzeniu działalności (musi trwać nieprzerwanie co najmniej 10 dni). Za cały okres przerwy nie pobiera się podatku w formie karty - w wysokości 1/30 miesięcznej należności za każdy dzień. Ten sam skutek podatkowy będzie miało zawieszenie przez kartowicza działalności na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zawieszenie może trwać od 30 dni do 2 lat, przy czym mogą z niego korzystać wyłącznie przedsiębiorcy niezatrudniający pracowników (to ograniczenie nie występuje przy zgłaszaniu przerwy na podstawie ustawy o podatku zryczałtowanym). Zawieszenie firmy na tej podstawie jest o tyle korzystniejsze, że wywołuje skutki nie tylko na gruncie podatkowym, ale również oznacza zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

3 Korzystanie w swojej działalności z usług osób niezatrudnionych wyłącza kartę

Okolicznością wykluczającą możliwość opodatkowania w formie karty podatkowej jest m.in. korzystanie przy prowadzeniu działalności gospodarczej z usług osób niezatrudnionych na podstawie umowy o pracę czy z usług innych zakładów, z wyjątkiem usług specjalistycznych. Chodzi tu o czynności i prace spoza zakresu usług wykonywanych przez podatnika, które są niezbędne do całkowitego ich wykonania. Opisany warunek wynika z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Usługi świadczone przez spółkę na rzecz podatniczki mają charakter reklamy i pośrednictwa, i nie są usługami specjalistycznymi w rozumieniu tego przepisu. Tak uznał dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 19 czerwca 2012 r. (sygn. ITPB1/415-372/12/HD). W konsekwencji podatniczka utraci prawo do karty.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późń. zm.).