Kiedy małżonkowie utracą prawo do wspólnego rozliczenia

Czy ślub 1 stycznia umożliwi skorzystanie z preferencji

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.816.jpg@RY2@

Aby mąż i żona mogli wspólnie się rozliczyć, ich związek małżeński musi trwać cały rok podatkowy. W tym samym okresie musi też między nimi istnieć wspólność małżeńska majątkowa. Oznacza to, że podatnicy chcąc skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów za 2011 r., musieli zawrzeć małżeństwo najpóźniej 1 stycznia 2011 r. W przeciwnym wypadku, tj. gdy ślub został zawarty już po tej dacie, np. 2 stycznia, małżonkowie będą mogli złożyć wspólne zeznanie podatkowe dopiero za rok 2012.

W opisanej sytuacji data wstąpienia w związek małżeński umożliwia małżonkom złożenie wspólnego PIT za 2011 rok.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy separacja pozwala małżonkom na preferencję

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.817.jpg@RY2@

Zeznania podatkowe, składane do końca kwietnia 2012 r. małżonkowie będą niestety musieli złożyć na osobnych drukach PIT-37 (lub PIT-36). Wynika to z tego, że orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Od tej zasady nie ma wyjątków. Nie będzie więc w tej sytuacji spełniony jeden z warunków preferencyjnego rozliczenia małżonków, jakim jest istnienie między nimi przez cały rok podatkowy wspólności majątkowej małżeńskiej.

W praktyce zatem, mimo że separacja nie powoduje rozwiązania związku małżeńskiego, to skutki, jakie wywołuje w sferze majątkowego ustroju małżonków, wyłączają możliwość wspólnego rozliczenia za rok, w którym sąd orzekł separację. Należy wiedzieć, że z chwilą zniesienia separacji między mężem i żoną powstaje ustawowy ustrój majątkowy, czyli znowu pozostają oni we wspólności majątkowej. Jednak na zgodny wniosek małżonków sąd - znosząc separację - orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 54 par. 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy ograniczenie wspólności ma znaczenie

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.818.jpg@RY2@

Tylko wspólność majątkowa i to trwająca cały rok podatkowy umożliwia wspólne rozliczenie małżonkom. Podkreślić, przy tym należy, że dla skorzystania z tego prawa nie jest istotny zakres przyjętej przez małżonków wspólności. Małżonkowie mogą bowiem przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć (mogą też aktem notarialnym ustanowić rozdzielność majątkową).

Ograniczenie wspólności ustawowej polega na wyłączeniu niektórych składników z majątku wspólnego małżonków. Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie określają granic, do jakich można ograniczyć wspólność majątkową. Zatem jedynie wyłączenie z majątku wspólnego wszystkich składników majątkowych w praktyce oznacza ustanowienie rozdzielności majątkowej i wyłączenie prawa do łącznego opodatkowania dochodów małżonków. W innym wypadku - ograniczenie, a także rozszerzenie wspólności majątkowej - nie ma wpływu na możliwość wspólnego opodatkowania się małżonków.

Ponieważ przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzależniają wspólne rozliczenie od istnienia wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami, to do łącznego opodatkowania swoich dochodów uprawnieni są zarówno małżonkowie, między którymi istnieje wspólność majątkowa w kształcie ustawowym, jak i małżonkowie, którzy zmodyfikowali zakres wspólności przez jej ograniczenie lub rozszerzenie.

Podatniczka może zatem złożyć wniosek o wspólne opodatkowanie dochodów wraz z małżonkiem.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 47 par. 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy liczy się data uprawomocnienia rozwodu

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.819.jpg@RY2@

Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód zasadniczo skutkuje brakiem możliwości złożenia wspólnego zeznania za rok, w którym zapadł wyrok rozwodowy. Skutek ten w praktyce może jednak nie wystąpić, jeśli orzeczenie zostało wydane pod koniec roku podatkowego, natomiast uprawomocniło się już w roku następnym. Dla celów rozliczenia PIT decydująca będzie bowiem data uprawomocnienia się wyroku.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego dopiero prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd który je wydał, inne sądy i inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej. Jeżeli zatem rozwód małżonków został orzeczony w grudniu 2011 r., ale wyrok uprawomocnił się już w 2012 r., to małżonkowie mają prawo do wspólnego rozliczenia dochodów za 2011 r. Wydanie wyroku w ubiegłym roku w tym wypadku nie stoi więc na przeszkodzie wspólnemu rozliczeniu małżonków. Potwierdzenie takiego stanowiska można znaleźć w interpretacjach organów podatkowych (np. interpretacja nr ILPB2/415-91/10-2/AJ).

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy dzierżawa pozbawi wspólnego rozliczenia PIT

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.820.jpg@RY2@

Jeśli podatniczka, oprócz dochodów z dzierżawy opodatkowanych ryczałtem, uzyskiwała w 2011 r. inne dochody opodatkowane na ogólnych zasadach, tj. według skali podatkowej, np. dochody z pracy, działalności wykonywanej osobiście, to będzie mogła rozliczyć je w jednym zeznaniu PIT, razem z dochodami męża.

W opisanym przypadku podleganie przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nie jest przeszkodą do wspólnego rozliczenia. Wynika to z tego, że zakaz wspólnego rozliczenia nie dotyczy osób, w przypadku których ryczałt dotyczy przychodów z najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze niestanowiących działalności gospodarczej.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z póź. zm.).

Czy zawieszenie firmy pozwoli na małżeński PIT

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.821.jpg@RY2@

Preferencyjny sposób opodatkowania, adresowany do małżonków, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z nich miały zastosowanie przepisy o 19-proc. liniowej stawce PIT, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne lub ustawy o podatku tonażowym. Zawieszenie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej nie oznacza, że do podatnika nie miały zastosowania w 2011 r. przepisy ustawy o ryczałcie. Jako przedsiębiorca w dalszym ciągu jej podlegał, o czym świadczy chociażby obowiązek złożenia rocznego zeznania PIT-28, w którym należało wykazać zerowy podatek.

Także wspomniany brak przychodów nie wpływa na przywrócenie możliwości wspólnego rozliczenia. Liczy się bowiem nie to, czy podatnik przychody opodatkowane ryczałtem uzyskiwał, lecz to, że podlegał w trakcie roku podatkowego przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Zatem w opisanym przypadku mąż i żona nie będą mogli złożyć jednej deklaracji.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Czy zagraniczne zarobki zawsze można ująć w jednym PIT

@RY1@i02/2012/024/i02.2012.024.18300150e.822.jpg@RY2@

Preferencyjny sposób opodatkowania dochodów męża i żony jest możliwy także wtedy, gdy małżonkowie lub jedno z nich mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej. Wspólny PIT mogą jednak złożyć pod warunkiem, że osiągnęli podlegające opodatkowaniu na terytorium Polski przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiągniętego przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Z pytania wynika, że większość wspólnego dochodu małżonków pochodzi z pracy męża, którą wykonuje za granicą. Jeżeli zatem małżonkowie nie uzyskują co najmniej 75 proc. całkowitego wspólnego przychodu na terytorium Polski, nie będą mogli złożyć wspólnego zeznania podatkowego za 2011 r.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 3a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

PIT 2011 - 88 dni zostało na złożenie PIT za rok 2011