Czy emerytura z Francji jest opodatkowana w Polsce

Podatnik mieszka w Polsce z małżonką, ale otrzymuje emeryturę z Francji. W tamtym kraju jest ona zwolniona z podatku. Polskie organy podatkowe twierdzą, że powinien zapłacić podatek w Polsce. Czy mają rację? Dlaczego polskie państwo chce pobierać podatek, skoro francuski fiskus zrezygnował z daniny - pyta czytelnik.

Urząd Skarbowy w Wadowicach Renata Targosz, specjalista

Generalną zasadą jest, że emerytury, renty i podobne świadczenia wypłacane osobie fizycznej mającej miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie z tytułu wcześniejszej pracy najemnej podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, w którym emeryt ma miejsce zamieszkania.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Powołany przepis stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Polska (art. 4a ustawy o PIT). O tym, czy emerytura (renta) przekazana z zagranicy osobie mającej miejsce zamieszkania w Polsce będzie opodatkowana w Polsce, decydują postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których Polska jest stroną. Zgodnie z art. 18 umowy polsko-francuskiej, z zastrzeżeniem postanowień art. 19 ust. 2, renty, emerytury i podobne wynagrodzenia z tytułu poprzedniego zatrudnienia, wypłacane osobie zamieszkałej w jednym umawiającym się państwie, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie. Mając na uwadze powyższe przepisy, należy stwierdzić, że francuska emerytura otrzymywana przez osobę fizyczną, która ma miejsce zamieszkania w Polsce i ma obywatelstwo polskie, podlega opodatkowaniu tylko w Polsce.

Zauważyć należy, że w sprawie nie ma zastosowania podwójne opodatkowanie tego samego dochodu z tytułu świadczeń, o których mowa w art. 18 i 19 ust. 2 umowy, stąd też nie ma zastosowania metoda wyłączenia z progresją określona w art. 23 ust. 1 lit. a umowy i odpowiednio w art. 27 ust. 8 ustawy o PIT. Metoda ta ma zastosowanie wyłącznie w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania, tj. w przypadku gdy zgodnie z postanowieniami umowy ten sam dochód może być opodatkowany w obu umawiających się państwach, tj. we Francji oraz w Polsce.

Z kolei zgodnie z art. 19 ust. 2 i 3 umowy renty i emerytury przekazywane przez umawiające się państwo albo przez jedną z jego jednostek samorządu lokalnego, albo przez jedną z ich osób prawnych prawa publicznego, bądź wprost, bądź w ciężar tworzonego przez nie funduszu osobie fizycznej z tytułu usług o charakterze publicznym świadczonych temu państwu, albo tej jednostce samorządu, albo tej osobie prawnej podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie. Jednak te renty i emerytury podlegają opodatkowaniu tylko w drugim umawiającym się państwie, jeżeli ich odbiorca ma w tym państwie miejsce zamieszkania i posiada jego obywatelstwo. Publiczny charakter usług świadczonych umawiającemu się państwu, jego jednostkom samorządu lokalnego albo jednej z ich osób prawnych prawa publicznego jest określony zgodnie z prawem wewnętrznym tego państwa.

Na podstawie art. 35 wymienionej wyżej ustawy osoby prawne oraz ich jednostki organizacyjne (np. bank, poczta) dokonujące wypłat emerytur i rent z zagranicy są - jako płatnicy obowiązane do poboru miesięcznych zaliczek na podatek. Zaliczki od zagranicznych emerytur i rent ustala się identycznie jak od emerytur i rent krajowych, z tym że stosuje się postanowienia umów o zapobieganiu podwójnego opodatkowania (art. 35 ustawy o PIT). Zatem jeżeli z umowy wynika, że emerytura (renta) nie powinna być w Polsce opodatkowana, płatnik zaliczek na podatek nie pobierze.

Podatnik otrzymujący emeryturę lub rentę z zagranicy może, przy spełnieniu warunków określonych w art. 37 ustawy o PIT, upoważnić płatnika (np. bank) do dokonania rocznego obliczenia podatku. Musi złożyć oświadczenie PIT-12, wówczas płatnik sporządzi PIT-40. Jeżeli podatnik nie złoży oświadczenia PIT-12 (bo np. pobiera emeryturę w Polsce), chce skorzystać z odliczeń bądź emerytura jest przekazywana bez pośrednictwa płatnika - jest zobowiązany do samodzielnego złożenia zeznania PIT-36 i załącznika PIT-ZG.

@RY1@i02/2013/150/i02.2013.150.071000800.803.jpg@RY2@

Andrzej Dmowski partner zarządzający, Russell Bedford Poland

Zacieranie granic i barier między państwami i rozszerzanie swobód przepływu towarów, osób, usług czy kapitału sprawiają, że coraz większego znaczenia nabierają aspekty podatkowe w przypadku wypłaty emerytur z zagranicy.

Jako przykład można wskazać sytuację podatnika mieszkającego w Polsce z małżonką, otrzymującego emeryturę z Francji, gdzie wypłata tego świadczenia jest zwolniona z opodatkowania.

Zgodnie z prawem podatkowym, w przypadku dochodów uzyskiwanych w jednym państwie, a otrzymywanych przez podatnika mającego nieograniczony obowiązek podatkowy w innym państwie należy brać pod uwagę przede wszystkim umowę zawartą między tymi dwoma państwami dotyczącą zapobieżenia podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

W przypadku dochodów uzyskiwanych z Francji przez podatnika w Polsce należy rozważyć zasady wskazane w umowie zawartej między Polską a Francją. Zgodnie bowiem z art. 18 tej umowy emerytury i podobne wynagrodzenia z tytułu poprzedniego zatrudnienia, wypłacane osobie zamieszkałej w jednym z umawiających się państw, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, tj. emerytury są opodatkowane w państwie, w którym mieszka osoba fizyczna. Oznacza to, iż zasadą jest wyłączenie z opodatkowania tych świadczeń emerytalnych w kraju, z którego są wypłacane (z zastrzeżeniem art. 19 ust. 2 umowy).

Istotna w omawianym zagadnieniu jest kwestia zdefiniowania miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. Zgodnie z art. 4 umowy określenie "osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w umawiającym się państwie" oznacza osobę, która według prawa tego państwa podlega tam obowiązkowi podatkowemu, biorąc pod uwagę jego miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu lub inne podobne znamiona.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT, gdy osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w Polsce, podlega obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł tych przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Dodatkowo za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę, która ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na jej terytorium dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Dla podatnika mieszkającego w Polsce z małżonką otrzymującego emeryturę z Francji należy przyjąć, że zostały spełnione przesłanki uznania go za podatnika posiadającego nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce.

Należy wskazać na wyjątek dotyczący rent i emerytur otrzymanych z tytułu pełnienia funkcji publicznych. W takim przypadku, jeżeli świadczenie przekazywane jest przez państwo (np. Francję) osobie fizycznej z tytułu usług o charakterze publicznym, to środki podlegają opodatkowaniu tylko w państwie, z którego pochodzą (tj. we Francji).

Niestety, przepisy przewidują również wyjątek od wyjątku. Dotyczy on sytuacji, gdy jedno państwo, np. Francja, wypłaca świadczenia rentowe lub emerytalne na rzecz osoby fizycznej, która to osoba ma miejsce zamieszkania w drugim państwie, np. w Polsce, oraz posiada obywatelstwo tego państwa, tj. obywatelstwo polskie. W takim przypadku świadczenia podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce.

Podsumowując, należy wskazać, iż w przypadku gdy osoba fizyczna mająca nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce (rozliczająca się w Polsce z całości dochodów) otrzymuje świadczenia rentowe lub emerytalne z Francji, to ma obowiązek je opodatkować zgodnie z polskimi przepisami. Taki obowiązek dotyczy również osób otrzymujących świadczenia rentowe lub emerytalne z tytułu pełnienia funkcji publicznych z Francji, w przypadku gdy posiadają obywatelstwo polskie oraz w Polsce mają rezydencję podatkową.

Sam fakt niepobrania zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu emerytury wypłacanej z Francji nie zwalnia tego dochodu z opodatkowania w Polsce. Osoba fizyczna jest zobowiązania do wykazania tego dochodu w swojej deklaracji PIT w Polsce.

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Art. 4, 18, art. 19 ust. 2 umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 1977 r. nr 1, poz. 5).

EKSPERT RADZI

Kiedy darowizna będzie zwolniona

Podatnik, obywatel Francji, mieszkający w Polsce, otrzymuje emeryturę z Francji. Tam jest zwolniony z podatku, a w Polsce zapłacił daninę, bo tak kazał mu urząd skarbowy. Czy w takim przypadku, jeśli przekaże darowiznę pieniężną wnukowi w Polsce, to wnuk będzie musiał zapłacić podatek od darowizny? W jakiej sytuacji wnuk będzie zwolniony z opodatkowania?

@RY1@i02/2013/150/i02.2013.150.071000800.804.jpg@RY2@

Rafał Sidorowicz doradca podatkowy, konsultant w MDDP

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z zasadą ogólną nabycie przez osobę fizyczną własności środków pieniężnych na podstawie umowy darowizny dokonanej na terytorium Polski podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wyjątkiem od tej zasady, skutkującym brakiem powstania obowiązku podatkowego w Polsce, jest przypadek, gdy w chwili nabycia środków pieniężnych zarówno obdarowany, jak i darczyńca nie są obywatelami polskimi oraz nie mają miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium Polski. Na podstawie przedstawionego zapytania można założyć, iż czytelnik, jako osoba mieszkająca w Polsce od kilku lat, posiada na terytorium Polski miejsce stałego pobytu. W konsekwencji przy powyższym założeniu brak jest podstaw do zastosowania powołanego wyżej wyłączenia z opodatkowania, w związku z czym darowizna środków pieniężnych dokonana w Polsce na rzecz wnuka będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Należy podkreślić, iż wnuk będzie podlegał obowiązkowi podatkowemu z tytułu otrzymanej darowizny, jeżeli wartość darowizny, z uwzględnieniem wartości innych rzeczy lub praw majątkowych nabytych przez wnuka od czytelnika w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiła darowizna, przekroczy kwotę wolną od podatku. W takim przypadku obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania darowizny pieniężnej powstanie z chwilą złożenia przez czytelnika, jako darczyńcę, oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy darowizny bez zachowania powyższej formy - z chwilą wykonania przyrzeczonej darowizny. Obecnie kwota wolna od podatku dla nabywcy z I grupy podatkowej, do której zalicza się również wnuka, w związku z darowizną od czytelnika wynosi 9637 zł.

Niemniej na mocy zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) otrzymanie darowizny pieniężnej od członków najbliższej rodziny, do której zaliczani są m.in. wstępni oraz zstępni, a więc również wnuki, gdy wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku, może podlegać zwolnieniu z opodatkowania. Warunki skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania są następujące:

1) w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego nabywca zgłosi nabycie środków pieniężnych tytułem darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, składając w tym zakresie formularz SD-Z2, oraz

2) nabywca udokumentuje otrzymanie środków pieniężnych dowodem przekazania na jego rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Należy podkreślić, iż oprócz spełnienia wyżej wskazanych warunków formalnych dla zastosowania zwolnienia z opodatkowania istotne znaczenie ma również obywatelstwo i miejsce zamieszkania nabywcy. Omawiane zwolnienie ma bowiem zastosowanie wyłącznie gdy w chwili nabycia środków pieniężnych nabywca posiadał obywatelstwo polskie, obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EFTA bądź też miał miejsce zamieszkania na terytorium Polski lub na terytorium wskazanych państw. Jeżeli również ten warunek zostanie spełniony, wówczas wnuk, po dopełnieniu obowiązku terminowego zgłoszenia otrzymania darowizny pieniężnej, będzie uprawniony do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania.

Oprac. Łukasz Zalewski