Skomplikowana korekta kosztów

Nowelizacja ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), wprowadzona od 1 stycznia tego roku w zakresie korekty kosztów uzyskania przychodów, spowodowała niemały zamęt. Jak zwykle wprowadzono nieprzemyślane zmiany, które podatnikom i księgowym spędzają sen z powiek. A przecież ta nowelizacja miała ułatwić przedsiębiorcom życie. Tymczasem samo ewidencjonowanie płatności i pilnowanie ich terminów wszystkim dodało sporo pracy, jakby podatnicy mieli jej za mało.

Firmy informatyczne musiały znacznie przebudować programy do obsługi księgowej, a księgowi i przedsiębiorcy zastanawiają się, jak w praktyce stosować sprzeczne ze sobą przepisy wspomnianej ustawy i rozporządzenia ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.).

Przepisy ustawy nakazują podatnikom korektę kosztów w sytuacji ich nieopłacenia w terminie 30 dni od daty upływu terminu płatności lub z upływem 90 dni, jeśli termin płatności jest dłuższy niż 60 dni (tak art. 24d ust. 1 i 2 ustawy o PIT). Jeżeli w miesiącu, w którym podatnik ma obowiązek dokonać zmniejszenia, nie ponosi kosztów uzyskania przychodów lub poniesione koszty są niższe od kwoty zmniejszenia, to wówczas ma obowiązek zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów. Ustawa wyraźnie wskazuje, że korekty dokonuje się w miesiącu, a nie w konkretnej dacie.

Z kolei przepisy rozporządzenia stanowią coś zgoła odmiennego - korekta kosztów winna nastąpić w konkretnej dacie - 30 dni od daty upływu terminu płatności lub z upływem 90 dni od dnia zaliczenia do kosztów. Rodzi to ogromne trudności natury księgowej, gdyż jeśli termin ten przypadnie na pierwsze dni miesiąca, żaden księgowy czy podatnik nie zna jeszcze kosztów ani przychodów danego miesiąca. Rozporządzenie to wprowadza więc niemały chaos. Nie pierwszy i zapewne nie ostatni raz.

Co robić w takim przypadku? Osobiście sugeruję ignorować rozporządzenie MF w tym zakresie z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze, ustawa jest aktem wyższej rangi, stąd ma pierwszeństwo stosowania zwłaszcza w sytuacji, w której nie upoważnia ministra finansów do szczegółowego określenia zasad korekt. Po drugie, mali podatnicy obowiązani są do prowadzenia ewidencji i obliczania zaliczek na podatek dochodowy w okresach miesięcznych. Stąd dokonanie korekty na koniec miesiąca nie ma żadnego wpływu na określenie wysokości zaliczki za ten miesiąc.

Zarówno ustawa, jak i rozporządzenie kryją jeszcze jeden istotny mankament. Mianowicie oba akty prawne nie pozwalają na korektę przychodów, w przypadku uregulowania należności uprzednio doliczonej do pozostałych przychodów. Budzi to uzasadniony sprzeciw księgowych, którzy podnoszą, że dopisywanie do przychodów kosztów jest sprzeczne z elementarnymi zasadami księgowości, w dodatku tak ustalone przychody sztucznie zawyżają je do limitu, od którego podatnicy muszą zaprowadzić księgi rachunkowe (art. 24a ust. 4 ustawy o PIT). Pytanie, kto dziś w Polsce tworzy prawo, jest wciąż aktualne.

Obserwując wszystkie zmiany czynione w prawie podatkowym od 1992 roku, trudno oprzeć się opinii, że Ministerstwo Finansów osiągnęło mistrzostwo w gmatwaniu i komplikowaniu polskim podatnikom życia, ale też i zastawianiu na podatników pułapek, jak chociażby ta, którą wyżej wskazałem.

Czy nie prościej było wprowadzić prosty przepis, że kosztem uzyskania przychodów staje się wydatek z dniem jego poniesienia (zapłaty)? Taki przepis istniał w przeszłości, był tylko niedoprecyzowany.

Ministerstwo Finansów osiągnęło mistrzostwo w gmatwaniu przepisów i utrudnianiu polskim podatnikom życia, ale też w zastawianiu na nich pułapek

@RY1@i02/2013/150/i02.2013.150.071000200.802.jpg@RY2@

Wojciech Serafiński prawnik, doradca podatkowy

Wojciech Serafiński

prawnik, doradca podatkowy