Fiskus nie zarobi na wymianie udziałów

Sąd stwierdził, że w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 24 ust. 5d ustawy o PIT.

Od 1 stycznia 2015 r. zmienił się art. 24 ust. 5d i - jak zauważają eksperci podatkowi (patrz. ramka) - takie same zasady rozpoznawania kosztów dotyczą obecnie zarówno zbycia, jak i umorzenia udziałów objętych w ramach wcześniejszej wymiany udziałów.

Sprawa dotyczyła podatnika, który wraz z innymi osobami fizycznymi zamierzał utworzyć spółkę kapitałową - z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjną. Wszystkie udziały (akcje) miały zostać objęte w ramach transakcji wymiany udziałów (o której mowa w art. 24 ust. 8a ustawy o PIT). Miało wówczas dojść do umorzenia udziałów (akcji) należących do podatnika. Jednym z wariantów było umorzenie przymusowe lub automatyczne.

Poza tym podatnik nie wykluczał obniżenia kapitału zakładowego spółki w drodze obniżenia wartości nominalnej wszystkich udziałów (akcji). Wówczas kwota, o jaką miałby zostać obniżony kapitał zakładowy i nominalna wartość udziałów (akcji), miała zostać zwrócona podatnikowi w gotówce, proporcjonalnie do jego udziałów w spółce.

Spór toczył się o to, jak ustalić dochodów podatnika w razie automatycznego lub przymusowego umorzenia udziałów (akcji) oraz obniżenia ich wartości nominalnej.

Podatnik uważał, że ma tu zastosowanie art. 24 ust. 5d ustawy o PIT, bo dotyczy on umorzenia wszystkich udziałów (akcji), bez względu na sposób ich nabycia. Podkreślał, że nie ma w ustawie o PIT uregulowań, z których wynikałoby, że art. 24 ust. 5d nie ma zastosowania do umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany udziałów, lecz tylko do umorzenia akcji udziałów nabytych w inny sposób.

Podatnik wskazywał, że zgodnie z art. 24 ust. 5d kosztem uzyskania przychodów z umorzenia akcji uzyskanych w drodze wymiany będzie wartość nominalna umarzanych akcji. Natomiast kosztem uzyskania przychodu w razie obniżenia wartości nominalnej udziałów (akcji) w spółce będzie część wartości nominalnej tych udziałów (akcji) z dnia ich objęcia przez podatnika, proporcjonalna do kwoty, o którą obniżono kapitał zakładowy spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie był innego zdania. Stwierdził, że koszt uzyskania przychodów z umorzenia udziałów (akcji) należy obliczyć na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT.

Słowem, należy uznać za koszt wydatki poniesione przez podatnika na nabycie udziałów (akcji), które podatnik wymieni następnie na udziały (akcje) w nowej spółce i które mają być obniżone.

Tak samo na zasadach ogólnych, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, należy ustalić koszty w razie obniżenia wartości nominalnej udziałów (akcji) w spółce, objętych w ramach transakcji wymiany udziałów - stwierdził dyrektor izby.

Interpretację tę uchylił w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Orzekł, że art. 24 ust. 5d - przez odwołanie się wprost do art. 22 ust. 1f - nakazuje ustalić koszt w wartości nominalnej umarzanych udziałów (akcji), niezależnie od tego, w jaki sposób zostały nabyte. Nieważne, czy zostały one wcześniej objęte w zamian za akcje lub udziały innych spółek, czy w zamian za inny wkład niepieniężny. W przeciwnym razie - zauważył WSA - doszłoby do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania.

Tak samo uznał Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną dyrektora izby. Według NSA do ustalenia dochodu podatnika należy stosować art. 24 ust. 5d ustawy o PIT, a nie art. 22 ust. 1. Sąd dodał, że przy obniżeniu wartości nominalnej udziałów (akcji) w spółce kapitałowej kosztem powinna być część wartości nominalnej udziałów (akcji) z dnia objęcia, proporcjonalna do kwoty, o która obniżono tę wartość.

Przy umorzeniu tak jak przy zbyciu

@RY1@i02/2015/041/i02.2015.041.183000400.803.jpg@RY2@

Małgorzata Dankowska doradca podatkowy w TPA Horwath

Od 1 stycznia 2015 r. zmieniło się brzmienie art. 24 ust. 5d ustawy o PIT - dodano odwołanie do art. 23 ust. 1 pkt 38c. Jest to zmiana doprecyzowująca. W ten sposób usankcjonowano pogląd przedstawiany przez sądy administracyjne, że analogiczne zasady rozpoznawania kosztów dotyczą zarówno zbycia, jak i umorzenia udziałów objętych w ramach wcześniejszej wymiany udziałów. Podobna zmiana została wprowadzona do ustawy o CIT.

Drugie, dodane również odwołanie dotyczy ustalania kosztów w związku z umorzeniem udziałów otrzymanych w wyniku podziału. Zmiana ta oznacza, że w razie podziału objętego opodatkowaniem (czyli gdy przy podziale majątek przejmowany i/lub pozostający w spółce nie stanowią przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa), zarówno na dzień zbycia tak otrzymanych udziałów, jak i ich umorzenia, kosztami będzie wartość nominalna ustalona na dzień zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej (czyli ta wartość, która na dzień podziału kreuje górny pułap nadwyżki podziałowej)

Katarzyna Rosik

Katarzyna Jędrzejewska

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 23 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 347/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia