IS w Katowicach o PIT od rekompensaty...

Nr IBPB-2-1/4511-113/16/BJ

z 18 kwietnia 2016 r.

W związku z planowanym wejściem spółki akcyjnej na giełdę w 2013 r. został podpisany Pakt Gwarancji Pracowniczych. Spółka zobowiązała się w nim do zapewnienia trwałości zatrudnienia osobom zatrudnionym w dniu wejścia w życie paktu na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, przez ustalony czas.

W listopadzie 2014 r. spółka podjęła decyzję o przeprowadzeniu kolejnego etapu restrukturyzacji zatrudnienia, a uwzględniając podpisany pakt, opracowała i wdrożyła Program Dobrowolnych Odejść (dalej: PDO). Wszystkie zasady tego programu zawarto w regulaminie.

Na jego podstawie w styczniu 2015 r. pracownik złożył wniosek o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron i został objęty PDO. Umowę rozwiązano 31 stycznia 2015 r. Wraz z wynagrodzeniem za ten miesiąc pracownikowi 10 lutego 2015 r. została wypłacona rekompensata spełniająca funkcję odszkodowawczą w związku z brakiem uzyskiwania dalszego wynagrodzenia ze stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy. Pobrano od niej zaliczkę na PIT.

Pracownik wystąpił o interpretację, pytając, czy spółka postąpiła słusznie, pobierając podatek od rekompensat wypłacanych mu na podstawie porozumienia z pracodawcą w ramach PDO z przyczyn niedotyczących pracowników?

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT źródłami przychodów są: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o PIT za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty powyżej zwrot "w szczególności" oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.). Wyjątek stanowią m.in.: odprawy pieniężne wypłacane na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Przedmiotowym zwolnieniem nie są zatem objęte świadczenia niebędące odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem, nawet jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, jak i te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 par. 1 k.p.

W ustawie o PIT ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, dlatego trzeba odnieść się do prawa cywilnego. W nim zasady odpowiedzialności odszkodowawczej opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. O odszkodowaniu możemy mówić wyłącznie w przypadku powstania konkretnej szkody, która wywołana została określonym działaniem lub zaniechaniem drugiej strony, której można przypisać odpowiedzialność za jej powstanie. Odszkodowanie to rodzaj świadczenia, które należy się za wyrządzenie szkody (odpowiednio zadośćuczynienie za doznane krzywdy) od podmiotu, który szkodę wyrządził lub ponosi za nią odpowiedzialność. Odszkodowanie stanowi pieniężną równowartość szkody majątkowej lub szkody na osobie, zadośćuczynienie zaś jest pieniężną formą zrekompensowania szkody niemajątkowej.

Zasady te mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, czyli w myśl art. 9 par. 1 k.p. zarówno do kodeksu pracy, jak i innych ustaw i aktów wykonawczych, określających prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowień układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Podsumowując, art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT pozwala na zastosowanie zwolnienia z opodatkowania wyłącznie do otrzymanego odszkodowania lub zadośćuczynienia mających naprawić szkody (majątkowe, niemajątkowe). Gdyby ustawodawca miał zamiar zwolnić z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT również rekompensaty, to uczyniłby to wprost w przepisach tej ustawy. Skoro jednak tego nie zrobił, to brak takiego uregulowania oznacza, że inne świadczenia niż odszkodowania lub zadośćuczynienia podlegają opodatkowaniu.

Skoro zatem w związku z rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie regulaminu PDO pracownikowi wypłacona została rekompensata pieniężna, to nie podlega ona zwolnieniu z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. I nie ma przy tym znaczenia, że rekompensata ma spełniać funkcję odszkodowawczą i jej celem jest zadośćuczynienie stratom związanym z brakiem możliwości osiągania wynagrodzenia u dotychczasowego pracodawcy i że powinna być - jak wskazał pracownik - rozumiana jako zadośćuczynienie lub odszkodowanie. Świadczenia te nie są bowiem sensu stricto odszkodowaniem, gdyż pracownik dobrowolnie przystępuje do ww. programu, a rozwiązanie umowy o pracę następuje w drodze porozumienia stron.

@RY1@i02/2016/088/i02.2016.088.07100060a.802.jpg@RY2@

Linia interpretacyjna

Oprac. Ewa Ciechanowska