Opłata wstępna może być kosztem podatkowym

Kaucja gwarancyjna ma charakter samoistny. Jej poniesienie jest warunkiem koniecznym do realizacji umowy leasingu i następuje przed jego faktycznym zrealizowaniem. Nie dotyczy więc całego okresu, na jaki umowa została zawarta. Dlatego opłata wstępna powinna być zaliczona do kosztów jednorazowo, bez konieczności rozliczania jej w czasie.

Podatniczka jest wspólnikiem spółki jawnej, która w czerwca 2008 r. zawarła umowę leasingu operacyjnego nieruchomości. Zgodnie z umową jako jedno ze świadczeń na rzecz leasingodawcy ustalona została opłata wstępna. Jej wniesienie (obok prowizji) warunkowało zawarcie umowy nabycia przedmiotu leasingu ze sprzedawcą, a w konsekwencji realizację umowy leasingu. W spółce są prowadzone księgi rachunkowe. Podatniczka miała wątpliwości, czy opłata wstępna powinna być zaliczona przez wspólników do kosztów uzyskana przychodów jednorazowo z dniem jej poniesienia, czy też powinna być rozliczona proporcjonalnie przez cały okres trwania umowy leasingu. Zdaniem podatniczki opłata wstępna powinna być zaliczona do kosztów jednorazowo, bez konieczności rozliczania jej w czasie.

Organy podatkowe nie zgodziły się z taką interpretacją. Przypomniały, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe (a takim podatnikiem jest wnioskodawca) co do zasady koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę podatniczki. Zauważył, że opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych stron umowy leasingu operacyjnego reguluje art. 23b ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Nie określa on dokładnie momentu (czasu), w którym korzystający może zaliczyć w koszty uzyskania przychodów wynikające z wymienionej umowy wydatki (czynsz oraz inne opłaty). Znajdują tu zatem zastosowanie reguły art. 22 ust. 4–6 ustawy o PIT. W podatku dochodowym od osób fizycznych zasadą jest rozpoznawanie kosztów uzyskania przychodów w rachunku podatkowym w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione. Wyjątki od tej zasady dotyczą podatników prowadzących księgi rachunkowe oraz podatników prowadzących podatkowe księgi przychodów i rozchodów w sytuacji, gdy prowadzą oni te księgi stale, w każdym roku podatkowym, w sposób umożliwiający wyodrębnienie kosztów uzyskania przychodów odnoszących się tylko do tego roku podatkowego. Sąd podkreślił, że w przypadku ostatniej grupy podatników przyjęto dwie odrębne zasady dotyczące ustalania momentu rozpoznania danego kosztu, kwalifikowanego jako koszt uzyskania przychodu. Są nimi: zasada dotycząca kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio związanych z przychodami oraz zasada dotycząca kosztów uzyskania przychodów innych niż koszty bezpośrednio związane z przychodami.

W ocenie WSA kaucja gwarancyjna jest tym samym co tzw. czynsz zerowy, pierwsza rata leasingowa, czy też opłata inicjalna (wstępna), bowiem takie nazwy funkcjonują w praktyce umów leasingowych o takim samym charakterze. W odniesieniu do umowy leasingu należy poczynić rozróżnienie pomiędzy zawarciem umowy, rozpoczęciem jej realizacji oraz korzystaniem z przedmiotu umowy. Sąd podkreślił, że kaucja gwarancyjna ma charakter samoistny, nieprzypisany do poszczególnych rat leasingowych. Jej poniesienie jest warunkiem koniecznym do realizacji umowy leasingu i następuje przed jego faktycznym zrealizowaniem. Nie dotyczy więc całego okresu, na jaki umowa została zawarta.