Kto i jak skorzysta z ulgi rehabilitacyjnej

Ulga rehabilitacyjna to jedno z najpopularniejszych zwolnień podatkowych, z których korzystają podatnicy w swoich zeznaniach rocznych. Więcej osób korzysta jedynie z ulg: na dziecko i internetowej. To ciekawe dane, bo z ulgi rehabilitacyjnej mogą korzystać tylko uprawnione osoby.

Do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej uprawnieni są podatnicy, którzy są osobami niepełnosprawnymi, lub osoby, które mają na utrzymaniu osoby niepełnosprawne. Jednak tu ważna uwaga. Z ulgi rehabilitacyjnej skorzystają podatnicy, na których utrzymaniu pozostają następujące osoby niepełnosprawne: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe. To nie koniec zastrzeżeń. Odliczenia od dochodu będzie można dokonać tylko wtedy, jeżeli w roku podatkowym dochody osób niepełnosprawnych pozostających na utrzymaniu podatników nie przekraczają kwoty 9120 zł. Jeśli dochód niepełnosprawnego będącego na utrzymaniu podatnika wyniesie w roku podatkowym 9200 zł, to osoba, która go utrzymuje, z ulgi rehabilitacyjnej nie skorzysta. W takim przypadku odliczenie będzie mogła w swoim zeznaniu uwzględnić osoba niepełnosprawna.

W rocznym rozliczeniu podatkowym można odliczyć od osiągniętego dochodu wydatki poniesione w tym roku na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych.

Co ważne, zwolnienia podatkowe (ulgi, preferencje) – w tym ulga rehabilitacyjna – stanowią wyłom od zasady powszechności opodatkowania oraz mają charakter przywileju, z którego podatnik ma prawo, a nie obowiązek korzystania. Muszą one być interpretowane bez dokonywania wykładni rozszerzającej danego przepisu prawa podatkowego. Ponadto przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego i próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową. Na ten aspekt zwracają uwagę organy podatkowe w wydawanych interpretacjach, a także sądy administracyjne w swoich orzeczeniach.

Ulga rehabilitacyjna przysługuje osobom niepełnosprawnym. Jednak ta niepełnosprawność musi być potwierdzona odpowiednimi orzeczeniami lekarskimi. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują, że ilekroć jest mowa o osobach zaliczonych do:

1) I grupy inwalidztwa – należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

a) całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo

b) znaczny stopień niepełnosprawności,

2) II grupy inwalidztwa – należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

a) całkowitą niezdolność do pracy albo

b) umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Warto też wiedzieć, że odliczenie wydatków na rehabilitację może być dokonane również w przypadku, gdy osoba, której dotyczy wydatek, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r.

Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie oznacza, że podatnik automatycznie w swoim rozliczeniu podatkowym uwzględnia ulgę rehabilitacyjną. Aby ze zwolnienia skorzystać, trzeba ponieść odpowiednie wydatki. To one bowiem pomniejszają dochód, który jest podstawą opodatkowania PIT. Na ten aspekt zwrócił uwagę m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 12 lutego 2009 r. (sygn. akt I SA/Gl 901/08), w którym stwierdził, że nie można z przepisów ustawy o PIT wyciągać wniosków, że ulga rehabilitacyjna przysługuje z samego faktu inwalidztwa. Podatnik musi ponieść faktycznie wydatki i to na określone cele. Orzeczenie o niepełnosprawności to jeden z warunków odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach wskazują na jeszcze jedną istotną kwestię. Otóż w świetle przepisów ustawy o PIT za wydatki rehabilitacyjne uważa się jedynie te, które bezpośrednio związane są z niepełnosprawnością orzeczoną przez właściwy organ. Zasadność odliczeń z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne nie może być rozpatrywana z uwzględnieniem innych niż stanowiących podstawę dla wydania orzeczenia o inwalidztwie schorzeń potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim. Istotne jest zatem ustalenie, z jakiego tytułu została orzeczona niepełnosprawność. Daje to bowiem możliwość oceny, jakiego rodzaju wydatki poniesione przez taką osobę są wydatkami na cele rehabilitacyjne.

Jak już wiemy, od dochodu w ramach ulgi rehabilitacyjnej można odliczyć wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. W praktyce jednak nie wszystkie tego typu wydatki, nawet poniesione przez osobę niepełnosprawną lub taką, która ma na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, będą podlegały odliczeniu od dochodu.

Wydatki rehabilitacyjne podlegają odliczeniu od dochodu tylko wtedy, jeżeli nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. W przypadku gdy wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.