Koszty można uwzględnić po likwidacji firmy

W związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej podatnik zobowiązany jest na dzień likwidacji działalności gospodarczej sporządzić remanent likwidacyjny i ustalić dochód. Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o PIT w razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności gospodarczej dochód ustala się przy zastosowaniu do wartości ustalonej według cen zakupu pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, niebędących środkami trwałymi - takiego wskaźnika procentowego, jaki wynika z udziału dochodu w przychodach w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiła likwidacja działalności, a jeżeli w tym okresie dochód nie wystąpił - w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym nastąpiła likwidacja. Za datę likwidacji działalności gospodarczej uważa się datę określoną w zawiadomieniu.

Remanent likwidacyjny jest niezbędny dla ustalenia podatku dochodowego od składników majątkowych pozostałych po zlikwidowanej firmie, a przechodzących do majątku prywatnego przedsiębiorcy. Obowiązek sporządzania spisu z natury wynika z par. 27 ust. 1 i 3 rozporządzenia ministra finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Stanowi on, że w przypadku likwidacji działalności podatnicy sporządzają i wpisują do księgi spis z natury (remanent) towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów. Ponadto w razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności, spisem z natury należy objąć również wyposażenie. Za wyposażenie uważa się rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną działalnością, niezaliczone do środków trwałych. Podatnik jest zobowiązany dokonać wyceny wyposażenia objętego spisem z natury sporządzonym na dzień likwidacji według cen zakupu.

Od dochodu z remanentu likwidacyjnego pobiera się zryczałtowany podatek w wysokości 10 proc. (art. 44 ust. 4 ustawy o PIT). Termin płatności tego podatku pokrywa się z terminem płatności zaliczki za ostatni miesiąc (kwartał) prowadzenia działalności gospodarczej. Dochodu z likwidacji nie łączy się z innymi dochodami i nie wykazuje w zeznaniu rocznym.

Podatnik jest zobowiązany w terminie płatności podatku od dochodu z likwidacji złożyć w urzędzie skarbowym spis pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, w tym także dzieł sztuki, eksponatów muzealnych i aparatury audiowizualnej, niebędących środkami trwałymi, wycenionych według cen zakupu, jeżeli wydatki na ich nabycie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Konsekwencją takiego rozwiązania jest to, że dochód uzyskany z dokonywanej sprzedaży polikwidacyjnej pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a osoba dokonująca takiej sprzedaży nie jest uważana z tego tytułu za podatnika podatku dochodowego.

Sposób ustalenia dochodu w razie likwidacji działalności gospodarczej określony w art. 24 ust. 3 ustawy o PIT nie obejmuje natomiast środków trwałych. W przypadku sprzedaży składników majątku trwałego firmy, dokonanej po likwidacji działalności przedsiębiorcy, istnieje obowiązek zapłaty podatku według zasad właściwych do opodatkowania działalności gospodarczej. Zastosowanie w tym przypadku znajdzie art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym przychodem z działalności gospodarczej jest m.in. przychód z odpłatnego zbycia składników majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej. Jeżeli zatem sprzedawany jest np. samochód, który był składnikiem majątku firmy, dochodem będzie różnica między ceną otrzymaną od nabywcy a kosztami uzyskania, tzn. wydatkiem na nabycie samochodu pomniejszonym o dokonane odpisy amortyzacyjne.

Już po zamknięciu działalności konieczne może okazać się poniesienie określonych wydatków na wyprzedawane środki trwałe, np. opłat pocztowych związanych z wysłaniem sprzedanego środka trwałego, opłat za wywóz nieczystości, energię itp. Wydatki te, mimo że nie prowadzą bezpośrednio do powstania przychodu, mogą być uznane za koszty podatkowe, gdyż sprzedaż środków trwałych jest wprost w ustawie podatkowej uznana za przychód z działalności gospodarczej. Podatek dochodowy z tytułu tej sprzedaży będzie rozliczony w zeznaniu rocznym niezależne od faktu wyrejestrowania działalności gospodarczej.

W przypadku zmiany profilu firmy, co wymaga np. zamknięcia kilku zakładów czy punktów handlowych, pojawia się pytanie, czy likwidacja składników majątku, od których dokonywane były odpisy amortyzacyjne, a które utracą swoją przydatność gospodarczą, będzie stanowiła koszt podatkowy. Artykuł 23 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT wyłącza z katalogu kosztów uzyskania przychodów straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności.

Korzystniejsza może być sprzedaż środków trwałych, które nie będą mogły być wykorzystywane w nowej działalności. W takim wypadku niezamortyzowana wartość początkowa będzie stanowiła koszt uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych środków trwałych. Nawet likwidacja większości punktów handlowych pozwoli uznać za koszt nieumorzoną wartość zlikwidowanych środków trwałych, jeżeli chociaż w jednym z pozostałych punktów będzie nadal prowadzona dotychczasowa działalność. W takim przypadku mamy do czynienia z ograniczeniem działalności, a nie zmianą jej rodzaju.

Pozostały po zaspokojeniu wierzycieli majątek spółki dzieli się między wspólników w stosunku do ich udziałów. W przypadku gdy w związku z likwidacją spółki kapitałowej dokonywane są wypłaty na rzecz udziałowców, wysokość wydatków poniesionych na objęcie lub nabycie akcji lub udziałów nie stanowi kosztów uzyskania przychodów. Wydatki te są jednak zwolnione z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50a ustawy o PIT.

W konsekwencji opodatkowaniu podlega jedynie różnica pomiędzy wartością majątku otrzymanego w wyniku likwidacji spółki a wydatkami poniesionymi na objęcie lub nabycie udziałów. Takie stanowisko przedstawił dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 8 października 2009 r. (nr IPPB2/415-477/09-2/AS).

● w wyniku zmiany formy prawnej lub połączenia przedsiębiorstw składniki majątku objęte remanentem zostały wniesione w formie wkładu lub aportu do nowo powstałego lub istniejącego przedsiębiorcy,

● nastąpiła całkowita lub częściowa zmiana branży,

● osoba fizyczna wniosła w formie wkładu lub aportu do spółki cywilnej albo spółki handlowej składniki majątku objęte remanentem,

● nastąpiło przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową lub osobowej spółki handlowej w inną osobową spółkę handlową albo w kapitałową spółkę handlową.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 3, art. 44 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm).

Par. 3 pkt 7, par. 27 ust. 1 i 3, par. 29 ust. 8 rozporządzenia ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.).