Wspólnik musi zapłacić PIT

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) określają, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe. Przychód określa się na dzień przekształcenia.

Nieprecyzyjne sformułowanie przepisów w ustawach podatkowych powoduje, że konieczna jest interpretacja niepodzielonego zysku - w szczególności, jaką definicję niepodzielonych zysków należy stosować dla celów stosowania przepisów podatkowych, a także czy zysk z lat ubiegłych zapisany na kapitale zapasowym jest niepodzielonym zyskiem i wreszcie, czy możliwa jest sytuacja, że to, co będzie przeznaczone na kapitał rezerwowy, nie będzie opodatkowane na dzień przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową.

Mimo że ustawy podatkowe nie definiują dnia przekształcenia, to zgodnie z art. 552 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru. Zdaniem Marka Kolibskiego, doradcy podatkowego w Kancelarii KNDP, najwięcej wątpliwości dotyczących nowych regulacji wiąże się jednak z pytaniem o to, czym jest niepodzielony zysk w rozumieniu nowych przepisów w ustawach podatkowych. W szczególności czy zysk z lat ubiegłych zapisany na kapitale zapasowym jest niepodzielonym zyskiem.

- Gdyby ustawodawca napisał, że opodatkowaniu podlega zysk zatrzymany w spółce kapitałowej, a nie wypłacony jej udziałowcom albo zysk niepodzielony między wspólników, to nie byłoby wątpliwości co do podstaw opodatkowania. Ustawodawca użył jednak ogólnego sformułowania - niepodzielony zysk. Skoro ustawy te nie zawierają legalnej definicji, to w pierwszej kolejności należy sięgnąć do kodeksu spółek handlowych - wyjaśnia doradca.

Przede wszystkim wyróżnić można podział zysku między wspólników oraz podział zysku w inny sposób. Marek Kolibski wyjaśnia, że podział w inny sposób może służyć przede wszystkim wzmocnieniu sytuacji majątkowej spółki kosztem wspólników. Podział zysku nie między wspólników powinien być uregulowany w umowie spółki. Jak mówi Marek Kolibski, przenosząc powyższą argumentację na zasady opodatkowania niepodzielonych zysków, zasadnie można postawić tezę, że skoro artykuł 191 par. 2 k.s.h. mówi, że umowa spółki może przewidywać inny sposób podziału zysku, to przeznaczenie zysku nie między wspólników, lecz na utworzenie funduszu rezerwowego lub zapasowego, jest równoznaczne z podziałem tego zysku. Nie można o takim zysku nadal twierdzić, że jest on niepodzielony. Tym samym na dzień przekształcenia spółka kapitałowa nie posiadałaby niepodzielonych zysków.

Ustawy podatkowe przewidują, że spółka osobowa powstała w wyniku przekształcenia jest płatnikiem podatku od dochodu jako niepodzielonego w spółce kapitałowej. Ustawa o CIT określa, że spółka osobowa, w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód, powinna wpłacić podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego według siedziby jej wspólników. Z kolei ustawa o PIT określa, że płatnicy przekazują kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód. Istotne jest to, że podatnik (wspólnicy) przed tym terminem przekazuje płatnikowi kwotę podatku. Stawka podatku wynosi 19 proc.

Marek Kolibski przypomina, że w przypadku spółek kapitałowych, które są udziałowcami przekształcanej spółki kapitałowej, zastosowanie może znaleźć zwolnienie z art. 22 ust. 4 ustawy CIT, pod warunkiem posiadania przez dwa lata udziałów w spółce przekształcanej w wysokości co najmniej 10 proc.

- Problematyczne może być jednak zastosowanie tego zwolnienia, jeśli przed upływem dwóch lat dojdzie do przekształcenia w spółkę osobową. Czy okres dwóch lat może być liczony także jako bycie wspólnikiem w osobowej spółce przekształconej - podkreśla doradca podatkowy.

Przed wprowadzeniem do ustaw o podatkach dochodowych przepisów o opodatkowaniu niepodzielonych zysków linia orzecznicza sądów administracyjnych nie była jednoznacznie korzystna dla podatników. NSA w wyroku z 15 stycznia 2009 r. (sygn. akt II FSK 1452/2007), uwzględniając skargę podatnika na niekorzystny wyrok WSA, stwierdził na przykład, że przekazanie skumulowanych zysków spółki kapitałowej na kapitał podstawowy spółki osobowej (wkłady) w wyniku przekształcenia tych spółek (art. 551 par. 1 k.s.h.) nie oznaczało, że wspólnicy uzyskali dochód ze źródła przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 ustawy o PIT, tj. z tytułu dochodów z kapitałów pieniężnych oraz z tytułu dochodu (przychodu) będącego udziałem w zyskach osób prawnych.

Z drugiej strony istniała również profiskalna linia orzecznicza niekorzystna dla podatników, którą podzielały organy podatkowe, i która posłużyła do ustanowienia opodatkowania niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych.

Regulacje opodatkowania niepodzielonych zysków obowiązują w ustawach podatkowych od stycznia 2009 r. Skutkiem obowiązywania tych przepisów jest nie tylko wzrost kosztów przekształcenia, jaki ponoszą wspólnicy, ale również to, że wspólnicy zobowiązani są do zapłaty podatku z własnego majątku. Biorąc pod uwagę możliwe różne sposoby rozdysponowania zysku w spółce, czy też przeniesienie praw i obowiązków w spółce na inny podmiot, to wspólnik może w praktyce nie uzyskać dochodu, od którego już odprowadził podatek.

● Wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe jest przychodem z udziału w zyskach osób prawnych.

● Przychód określa się na dzień przekształcenia, tj. z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru.

● Spółka przejmująca, jako płatnik, w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód, wpłaca podatek (19 proc. dochodu) na rachunek urzędu skarbowego.

● Podatnik ma obowiązek przed tym terminem przekazać płatnikowi kwotę tego podatku.

Na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników lub umowy spółki

● wykup udziałów (akcji) w celu ich umorzenia

● wypłata dywidendy

● podwyższenie kapitału zakładowego

● utworzenie innych kapitałów, np. rezerwowych

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 5 pkt 8, art. 42 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 22 ust. 4, art. 26 ust. 6 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).