Zaliczki za pracowników są przekazywane na fundusze rehabilitacyjne

Zakłady pracy chronionej korzystają z wielu przywilejów podatkowych. Zwolnione są m.in. z podatku od nieruchomości oraz podatku od czynności cywilnoprawnych. Preferencje nie dotyczą jednak podatku dochodowego. Oznacza to, że zakład pracy chronionej płaci na ogólnych zasadach podatek od dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych pobiera i przekazuje zaliczki na podatek dochodowy od przychodów ze stosunku pracy oraz od zasiłków pieniężnych. Korzystanie przez pracodawców chronionego rynku pracy ze zwolnień podatkowych wiąże się z obowiązkiem wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Zakres obowiązku tej wpłaty został określony w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Artykuł 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych stanowi, że prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest, co do zasady, zwolniony z podatków, z tym że:

● z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego - na zasadach określonych w przepisach odrębnych (takim przepisem jest art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych),

● z podatku od czynności cywilnoprawnych - jeżeli czynność przez niego dokonana pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzeniem zakładu.

Przepisy zwalniają zakłady pracy chronionej także z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Prowadzący zakład pracy chronionej przekazuje środki uzyskane z tytułu zwolnień podatkowych na: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - w wysokości 10 proc. oraz zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - w wysokości 90 proc.

W ust. 2 art. 31 zostały natomiast wymienione rodzaje podatków, których nie dotyczy zwolnienie. Katalog ten zawiera m.in. podatek dochodowy.

Pracodawcy będący zakładami pracy chronionej opłacają jako płatnicy zaliczki na podatek dochodowy za swoich pracowników na specjalnych zasadach. Zasady te reguluje art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z przepisami kwoty pobranych zaliczek na podatek od przychodów z pracy oraz od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, wypłacanych przez nich:

● za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej przekazują: w 10 proc. na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz w 90 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

● za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, przekazują na zasadach określonych dla pozostałych płatników, czyli do urzędu skarbowego.

Oznacza to, że przepisy prawa podatkowego uprawniają płatnika będącego zakładem pracy chronionej do przekazywania podatku dochodowego na wymienione fundusze i zwalniają go z obowiązku przekazywania na rzecz organu podatkowego zaliczek na podatek dochodowy od dochodu osoby niepełnosprawnej za miesiące, w których dochód tej osoby nie przekroczył kwoty stanowiącej górną granicę przedziału skali podatkowej oraz miesiąca, w którym następuje przekroczenie (w 2009 roku) kwoty 85 528 zł. Po przekroczeniu tej kwoty zakłady pracy chronionej przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek, w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby.

Inne zasady opłacania zaliczek dotyczą płatników, którzy utracili status zakładu pracy chronionej. Jako zakład pracy zatrudniający osoby niepełnosprawne, kwoty pobranych zaliczek na podatek od przychodów tych osób z tytułu stosunku pracy oraz od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego płacą w sposób następujący. Za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód osoby niepełnosprawnej uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę przedziału skali, przekazują zaliczki w wysokości:

● 25 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 25 do 30 proc.,

● 50 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 30 do 35 proc.,

● 75 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 35 do 40 proc.,

● 100 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 40 proc.

W pozostałej części zaliczki przekazywane są na zasadach przewidzianych dla pozostałych płatników, czyli do urzędu skarbowego. Ponadto płatnik, który utracił status zakładu pracy chronionej, za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód osoby niepełnosprawnej uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę odpowiadającą górnej granicy przedziału skali podatkowej, zaliczki przekazuje do urzędu skarbowego na zasadach przewidzianych dla pozostałych płatników.

Specjalny sposób wpłacania zaliczek zakład pracy, który utracił status zakładu pracy chronionej, stosuje w okresie pięciu lat. Termin ten liczy się od końca roku, w którym płatnik utracił status zakładu pracy chronionej, jeżeli spełnia warunki określone w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej.

Prowadzący zakład pracy chronionej jest zwolniony w stosunku do tego zakładu z podatku od nieruchomości. Środki uzyskane z tytułu zwolnienia prowadzący zakład obowiązany jest przekazać na PFRON (10 proc.) i ZFRON (90 proc.). Zatem to nie podatek od nieruchomości jest przekazywany na fundusze, lecz środki pochodzące ze zwolnienia podatkowego. Kwota obliczonego podatku jest istotna tylko do ustalenia wysokości przekazywanej wpłaty. Z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie wynika, że odpisy i wpłaty na ZFRON i PFRON mogą obciążać koszty działalności, zatem odpisy te nie mogą być kosztem uzyskania przychodów. Dopiero wydatki poniesione ze środków ZFRON, z wyjątkiem określonych odpowiednio w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT, będą kosztami uzyskania przychodów (interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu; sygn. ILPB1/415-147/07-2/IM).

Zwolnienia zakładów pracy chronionej z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych zostały zlikwidowane 1 stycznia 2001 r.

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).

Art. 38 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).