Koszt nabycia odlicza się w momencie zbycia udziałów

Przychody, których źródłem są udziały w spółkach mających osobowość prawną, należą do katalogu przychodów z kapitałów pieniężnych i opodatkowane są 19-proc. stawką podatku dochodowego.

Szczególną cechą opodatkowania przychodu z tego źródła jest to, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) za moment powstania przychodu z odpłatnego zbycia udziałów uznaje nie fakt otrzymania zapłaty za zbywane udziały, ale zdarzenie, które powoduje, że przychody te stają się należne. Natomiast w przypadku przychodu stanowiącego nominalną wartość udziałów objętych w zamian za wkład niepieniężny, zgodnie z regułą określoną w art. 17 ust. 1a ustawy o PIT, przychód ten powstaje w dniu zarejestrowania spółki albo wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego spółki, albo wydania dokumentów akcji, jeżeli objęcie akcji jest związane z warunkowym podwyższeniem kapitału zakładowego.

Na podstawie art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT dochodem z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną jest różnica między sumą przychodów z tego tytułu a kosztami uzyskania przychodów. Szczegółowo koszty te zostały określone w art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT.

Z kolej reguła wyrażona w art. 30b ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT określa, że dochodem jest różnica pomiędzy wartością nominalną objętych udziałów w spółkach mających osobowość prawną w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1e ustawy o PIT.

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w ustawie o PIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych enumeratywnie w art. 23. W przypadku przychodów, których źródłem są udziały w spółkach mających osobowość prawną, koszty podatkowe zależą co do zasady od przedmiotu wkładu, za który zostały przyznane wspólnikom udziały.

Jak określa art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT, wydatki na objęcie lub nabycie udziałów w spółce mającej osobowość prawną stanowią koszt uzyskania przychodów dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych udziałów.

W przypadku objęcia udziałów w spółce w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, na podstawie za-sady określonej w art. 22 ust. 1e ustawy o PIT koszt uzyskania przychodu ustala się na dzień objęcia tych udziałów w wysokości:

wartości początkowej przedmiotu wkładu, zaktualizowanej zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszonej o sumę dokonanych przed wniesieniem tego wkładu odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego są środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne;

wartości:

- nominalnej wnoszonych w formie wkładu niepieniężnego udziałów w spółce, w przypadku gdy zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana cześć,

- określonej zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38, w przypadku gdy udziały w spółce, które są wnoszone w formie wkładu niepieniężnego, nie zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny,

- określonej zgodnie z art. 22 ust. 1f, w przypadku gdy udziały w spółce albo wkłady w spółdzielni, które są wnoszone w formie wkładu niepieniężnego, zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części

jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego są udziały (akcje) w spółce albo wkłady w spółdzielni;

faktycznie poniesionych, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, wydatków na nabycie innych niż wymienione w pkt 1 i 2 składników majątku podatnika - jeżeli przedmiotem wkładu są te inne składniki.

W przypadku odpłatnego zbycia udziałów w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny, na podstawie art. 22 ust. 1f ustawy o PIT, koszt uzyskania przychodów ustala się na dzień zbycia tych udziałów w wysokości:

nominalnej wartości objętych udziałów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,

wartości przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, wynikającej z ksiąg przedsiębiorstwa, określonej na dzień objęcia tych udziałów (akcji) albo wkładów, nie wyższej jednak niż ich wartość nominalna z dnia objęcia.

W sytuacji zbycia udziałów objętych w wyniku podziału spółek kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia udziałów w spółce przejmującej lub nowo zawiązanej jest ich wartość nominalna ustalona na dzień zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej albo na dzień zarejestrowania spółek nowo zawiązanych.

Jeśli chodzi natomiast o podział spółek, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 7, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie także majątek pozostający w spółce nie stanowi zorganizowanej części przedsiębiorstwa - ustalona na dzień podziału nadwyżka nominalnej wartości udziałów przydzielonych w spółce przejmującej lub nowo zawiązanej nad kosztami nabycia lub objęcia udziałów w spółce dzielonej, obliczonymi zgodnie zasadami omówionymi wyżej (tj. zgodnie z art. 22 ust. 1f albo art. 23 ust. 1 pkt 38).

Jeżeli podział spółki następuje przez wydzielenie, kosztem uzyskania przychodów jest wartość lub kwota wydatków poniesionych przez udziałowca na objęcie lub nabycie udziałów w spółce dzielonej, ustalona w takiej proporcji, w jakiej pozostaje u tego udziałowca wartość nominalna unicestwianych udziałów w spółce dzielonej do wartości nominalnej udziałów przed podziałem.

Jeżeli podatnik w związku z obejmowaniem udziałów w zamian za wkład niepieniężny poniósł wydatki związane z objęciem tych udziałów, to wydatki te powiększają koszty uzyskania przychodów, ustalane w sposób właściwy dla objęcia udziałów w spółce.

Niezależnie od sposobu nabycia udziałów koszty uzyskania przychodu mogą będą powiększone o wydatki poniesione na nabycie udziałów, które nie zostały zakwalifikowane do kosztów w momencie nabycia. Mogą to być np. opłaty notarialne, koszty pośrednictwa przy zawieranej transakcji czy koszty obsługi prawnej transakcji wysokość podatku od czynności cywilnoprawnych zapłaconego przy nabyciu udziałów.