Jakie obowiązki podatkowe mają firmy opłacające pakiety medyczne

Firmy, które opłacają swoim pracownikom pakiety medyczne, muszą wartość takiego świadczenia doliczyć do przychodów pracownika i opodatkować z innymi dochodami ze stosunku pracy. Jeśli pracodawca nie dopełniał tego obowiązku do tej pory, musi skorygować swoje rozliczenia podatkowe. Co więcej, korekty muszą objąć okres pięciu lat wstecz, czyli czasu, gdy nie doszło jeszcze do przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Konieczność korygowania opisanych rozliczeń jest konsekwencją uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2010 r. (sygn. akt II FPS 1/10). Sąd uznał, że wartość abonamentu medycznego otrzymanego od pracodawcy jest przychodem pracownika, od którego powinien być odprowadzony PIT. Z kolei Ministerstwo Finansów na pytanie "DGP", co z firmami, które podatku od abonamentów pracowniczych nie odprowadziły, stwierdziło, że powinny one skorygować rozliczenia pięć lat wstecz, tj. do momentu upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Przed podjęciem decyzji o ewentualnej korekcie rozliczeń z pracownikami za ostatnie lata pracodawcy powinni przeanalizować swoją sytuację oraz umowy zawarte z dostawcami usług medycznych. Przedmiotem analizy powinny być postanowienia dotyczące zakresu ochrony ubezpieczeniowej - czy objęta jest nią tylko część prywatna, czy również medycyna pracy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. Dodatkowo pracodawca powinien zweryfikować swoje dotychczasowe rozliczenia - być może doliczał już składkę do przychodów i wówczas nie ma obowiązku korekty.

Pracodawca płaci za dodatkowe pakiety medyczne dla swoich pracowników w formie miesięcznego ryczałtu. Czy w takim przypadku u pracownika też powstanie przychód ze stosunku pracy?

Tak. Zgodnie z interpretacjami organów podatkowych o powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza skorzystanie przez pracownika z konkretnej usługi medycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika abonamentu medycznego (o określonej wartości pieniężnej) dającego prawo do usług medycznych w ramach wykupionego pakietu. Zdaniem organów podatkowych ryczałtowy sposób opłacania kosztów związanych z otoczeniem pracowników zarówno obowiązkową, jak i nieobowiązkową opieką medyczną w ramach pakietu medycznego nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości świadczenia przypadającego na każdego uprawnionego pracownika.

Będąc osobą uprawnioną do świadczeń medycznych objętych usługą, pracownik w danym okresie może np. nie skorzystać z żadnych usług lub też skorzystać z usług o faktycznej wartości daleko wykraczających poza odpłatność ryczałtową. Liczba faktycznie wykorzystanych usług przez pracownika nie wpływa na wysokość odpłatności ustalonej w sposób ryczałtowy. Wartość ta jest stała i jest ponoszona za gotowość świadczenia usług objętych pakietem na rzecz konkretnego pracownika w okresie, za który została zapłacona. W związku z tym przychodem nie będzie wartość rzeczywiście skonsumowanych usług medycznych, lecz wartość świadczenia uzyskiwanego przez pracownika.

Trzeba też wiedzieć, że nasze przepisy nakazują korektę poszczególnych list płac i indywidualnych pracowników. Po takiej korekcie konieczne jest również skorygowanie informacji PIT-11 dla pracowników, którzy z kolei są zobowiązani do korekty rozliczenia rocznego. Dlaczego korekty są potrzebne?

Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

Opieka medyczna, jaką pracodawcy oferują swoim pracownikom, może być dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, są to świadczenia obowiązkowe, wynikające m.in. z kodeksu pracy. Po drugie, dodatkowe abonamenty medyczne. Od charakteru oferowanych świadczeń medycznych będą zależały dalsze rozliczenia podatkowe. Takie stanowisko podają organy podatkowe w publikowanych interpretacjach podatkowych.

Opłacanie przez pracodawcę kosztów obowiązkowej opieki z zakresu medycyny pracy nie powoduje u pracowników powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu pracy wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie są przeprowadzane na koszt pracodawcy. Ponadto gdy pracodawca ponosi inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej pracowników, niezbędnej z uwagi na warunki pracy, wartość tego rodzaju świadczeń otrzymanych przez pracownika od pracodawcy, również nie stanowi jego przychodu. Pozostałe koszty opieki medycznej, inne niż wymienione, ponoszone przez pracodawcę na rzecz pracowników stanowią przychód ze stosunku pracy pracownika.

Konieczność dokonywania korekty rozliczeń podatkowych związanej z brakiem opodatkowania abonamentów medycznych opłacanych na rzecz pracowników może przysparzać problemów praktycznych. Problemy te mogą wiązać się np. z faktem, że określone osoby w momencie sporządzania korekty mogą już nie być pracownikami danej firmy. Jeśli odnalezienie byłych pracowników jest niemożliwe, pracodawca może rozważyć pokrycie takich składek ze swoich środków, będzie to jednak skutkować powstaniem dodatkowego przychodu dla pracowników - w roku, w którym takie pokrycie zaległości za pracowników nastąpi.

Problemy dotyczą także aspektów rozliczenia kosztów finansowania korekt podatkowych między pracodawcą i podatnikiem, tj. kwot zaliczek na podatek od opłaconych abonamentów. W praktyce pracownicy uzyskiwali bowiem wyższe wynagrodzenie ze względu na brak potrącenia podatku od abonamentu, kosztem pracodawcy, który w ramach korekty sfinansuje zaliczkę z własnych środków, choć powinna ona obciążać wynagrodzenie pracownika.

Z uwagi na utrudnioną możliwość korekty takiej zawyżonej kwoty wynagrodzenia dawnego pracownika w ramach jego bieżących rozliczeń z pracodawcą koszt przedmiotowych zaliczek będzie wówczas obciążał w całości pracodawcę.

Obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy ciąży na pracodawcy, który jest w tym przypadku płatnikiem. To on - zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej - odpowiada przed fiskusem za podatek niepobrany od podatnika.

W pierwszym rzędzie musi on skorygować składane informacje PIT-4R (deklaracja roczna o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy), w których wykazywał dochody i pobrane zaliczki.

W ślad za korektą takich rozliczeń powinna być również dokonana korekta informacji PIT-11 przekazanych pracownikom. Jest to niestety konieczne, bowiem ujawnienie dochodu uzyskanego z tytułu nieodpłatnego świadczenia - przy progresywnej skali podatkowej - może powodować, że wielkość zaległego podatku za dany rok będzie wyższa od dopłaconej przez pracodawcę kwoty zaliczki.

Pracownik, który otrzyma skorygowaną informację PIT-11, będzie musiał skorygować roczne zeznanie PIT, które wysłał do urzędu. Jeśli pracownik otrzyma korekty PIT-11 pięć lat wstecz, wszystkie swoje rozliczenia roczne będzie musiał poprawić przed urzędem skarbowym. Do każdej korekty zeznania trzeba będzie dołączyć pisemne uzasadnienie przyczyn korekty.

Podatnicy, którzy otrzymywali od pracodawcy abonamenty medyczne, ale nie wykazali ich wartości w swoich przychodach, muszą skorygować rozliczenia z fiskusem.

Wartość pakietu medycznego otrzymanego przez pracownika od pracodawcy stanowi dla niego przychód ze stosunku pracy. O powstaniu przychodu decyduje otrzymanie pakietu, a nie skorzystanie z niego - odpowiedź dla "GP" z 6 lutego 2008 r.

Wartość pakietu medycznego otrzymanego przez pracownika od pracodawcy stanowi dla niego przychód ze stosunku, objętym PIT - uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2010 r. (sygn. akt: II FPS 1/10).

Firmy, które opłacały pracownikom pakiety medyczne, powinny sprawdzić, jaką opieką w ich ramach byli objęci pracownicy. Jeśli były to świadczenia medyczne, do zapewnienia których zobowiązuje pracodawcę kodeks pracy, nie trzeba odprowadzać PIT od takich świadczeń. Jeśli była to dodatkowa opieka, jej wartość będzie przychodem pracownika.

Przychodem pracownika jest wartość pakietu medycznego, jaki otrzymuje on od pracodawcy. Firmy, które opłacały pakiety w sposób zryczałtowany, powinny łączną kwotę ryczałtu podzielić przez liczbę pracowników, którzy są nim objęci. W ten sposób określą kwotę przypadającą na jednego pracownika. To będzie jego przychód, który trzeba opodatkować.

Pracodawca musi skorygować składane PIT-4R (deklaracja roczna o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy). Trzeba będzie w nich uwzględnić zaliczki na PIT pobrane od wartości pakietów medycznych.

Pracownicy, którzy otrzymali pakiety medyczne, ale ich wartość nie była dopisana do ich przychodów, będą musieli dostać od pracodawcy poprawione informacje PIT-11 (informacja o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy). W skorygowanych informacjach do przychodów ze stosunku pracy powinna być dopisana wartość pakietu medycznego.

Pracownik, który otrzyma skorygowaną informację PIT-11, będzie musiał skorygować roczne zeznanie PIT, które wysalał do urzędu. Do korekty będzie musiał dołączyć pisemne uzasadnienie przyczyn korekty. W naszym przypadku uzasadnieniem będzie otrzymanie korekty PIT-11 (którą otrzyma zarówno pracownik, jak i właściwy dla niego urząd skarbowy) i nieuwzględnienie w deklaracjach wszystkich przychodów ze stosunku pracy (wartości pakietu medycznego).

Korekty deklaracji mogą dotyczyć pięciu lat wstecz, tj. do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).