We Francji emerytura jest opodatkowana jak przychód z pracy

Francja to atrakcyjne miejsce pracy dla wielu Polaków. Jak wskazuje Monika Kurlit, konsultant w PricewaterhouseCoopers, od 1 lipca 2008 r., od momentu kiedy Francja otworzyła swój rynek pracy dla Polaków, nie trzeba się starać o zezwolenie na pracę w tym kraju lub kartę pobytu, nie ma też ograniczeń w dostępie do poszczególnych zawodów. Dodatkowo Polak pracujący we Francji może pod pewnymi warunkami nabyć prawo do uzyskania francuskich świadczeń emerytalnych.

System emerytalny we Francji z pozoru może się wydawać skomplikowany i rozbudowany. Jednak - jak podkreśla Monika Kurlit - w praktyce pozwala uwzględnić różnorodność życiowych sytuacji i daje możliwość wyboru sposobu oszczędzania na przyszłą emeryturę w zależności od rodzaju wykonywanego zawodu.

Generalnie system emerytalny we Francji można podzielić na trzy części (warstwy), na które składają się:

● obowiązkowy system podstawowy (les régimes de base légalement obligatoires),

● obowiązkowy system dodatkowy/uzupełniający (les régimes complémentaires légalement obligatoires),

● nieobowiązkowy system indywidualnych lub kolektywnych form oszczędzania na poczet emerytury (les formes d''épargne retraite collective ou individuelle).

Z informacji Moniki Kurlit wynika, że dwie pierwsze warstwy stanowią publiczny system emerytalny, obejmujący wszystkie osoby podlegające ubezpieczeniom społecznym. Publiczny system emerytalny zarządzany jest przez 35 funduszy emerytalnych.

- W zależności od struktury zatrudnienia i sposobu wykonywania pracy zarobkowej można mówić o odrębnych systemach emerytalnych dla pracowników sektora prywatnego, publicznego oraz dla tzw. niepracowników, czyli osób wykonujących wolne zawody, przedsiębiorców, artystów, rolników itp. - mówi Monika Kurlit.

Dodaje, że dodatkowo forma oszczędzania na emeryturę oraz zasady otrzymywania emerytury z poszczególnych funduszy mogą znacząco różnić się od siebie. W efekcie nieco innym systemem emerytalnym mogą być objęci pracownicy fizyczni, a innym kadry zarządzające, innym zasadom mogą podlegać zatrudnieni w rolnictwie i w przemyśle. Niektóre fundusze można określić mianem specjalistycznych, ponieważ odpowiadają za emerytury wybranych grup zawodowych, np. CRN to fundusz obejmujący notariuszy, CARMF lekarzy, CARPV weterynarzy, a CAVEC księgowych.

- Chociaż poszczególne fundusze i tym samym systemy, którymi zarządzają, mogą się różnić między sobą sposobem organizacji i funkcjonowania, to wszystkie podlegają zasadzie repartycji, tzn. źródłem finansowania świadczeń emerytalnych są bieżące składki wpłacane przez ubezpieczonych, tzn. obecne pokolenie pracujących ponosi zobowiązania wobec aktualnych emerytów - tłumaczy ekspert PricewaterhouseCoopers.

Monika Kurlit wyjaśnia, że składki na emeryturę podstawową we Francji są częściowo pokrywane przez pracodawcę - odpowiednio 8,3 proc. wynagrodzenia kalkulowanego do wysokości ustawowego limitu i 1,6 proc. całościowego wynagrodzenia, a częściowo przez pracownika - odpowiednio 6,65 proc. jego wynagrodzenia kalkulowanego do wysokości ustawowego limitu i 0,1 proc. jego całościowego wynagrodzenia.

Ostateczna wysokość emerytury podstawowej, co do zasady, jest uzależniona od: długości okresów objęcia ubezpieczeniem emerytalnym; wysokości średniego rocznego wynagrodzenia osoby ubezpieczonej; wieku, w którym osoba ubezpieczona decyduje się przejść na emeryturę.

- Podstawową jednostką czasu, według której liczy się okres ubezpieczenia w przypadku emerytury podstawowej, jest kwartał. Okres ubezpieczenia uprawniający do skorzystania ze świadczenia emerytalnego w pełnym wymiarze (tj. 50 proc. otrzymywanego wcześniej średniego wynagrodzenia) zależy od roku urodzenia ubezpieczonego - podaje Monika Kurlit.

Według jej informacji dla ubezpieczonych urodzonych przed 1949 rokiem okres ten wynosi 160 kwartałów (40 lat), w przypadku osób urodzonych w 1949 roku - 161 kwartałów. Natomiast dla urodzonych po 1949 roku okres ten jest co roku wydłużany o kwartał, i tak dla pokolenia urodzonego w 1952 roku będzie wynosił w 2012 roku 164 kwartały. Zgodnie z postanowieniami reformy emerytalnej przeprowadzonej we Francji w 2003 roku dla osób urodzonych po 1953 roku okres ubezpieczenia może ulec zmianie w zależności od długości życia.

Wiek, w którym można nabyć prawo do otrzymania emerytury uzupełniającej, to co do zasady 60 lub 65 lat. Jednak w zależności od funduszu otrzymaniu pełnego wymiaru emerytury uzupełniającej może towarzyszyć wymóg spełnienia dodatkowych warunków.

- Wysokość emerytury uzupełniającej zależy od liczby punktów zgromadzonych w ramach danego systemu emerytalnego oraz od ich wartości. Z kolei liczbę punktów ustala się na podstawie długości okresu składkowego, wysokości wynagrodzenia oraz wpłacanych składek - podkreśla Monika Kurlit.

Przychód z emerytury podstawowej i uzupełniającej z podatkowego punktu widzenia, co do zasady, jest rozpoznawany podobnie jak przychód ze stosunku z pracy i tym samym podlega podatkowi dochodowemu oraz podatkom socjalnym CSG (6,6 proc.) i CRDS (0,5 proc.). Monika Kurlit dodaje, że jednocześnie kwota emerytury otrzymanej w danym roku podatkowym powinna być wykazana w rocznym zeznaniu składanym przez rezydenta podatkowego Francji do właściwego urzędu skarbowego.

Pod pewnymi warunkami emeryci osiągający względnie niskie dochody z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych mogą podlegać obniżonej stawce CSG do 3,8 proc.

Dodatkowo gdy wysokość rocznej emerytury nie przekracza 3105,48 euro, a całościowe przychody osiągnięte przez daną osobę w ciągu roku są poniżej ustalonego progu podatkowego (w 2009 roku - 7740,04 euro w przypadku osób samotnych oraz 13 557,28 euro w przypadku małżeństwa), przychody z tytułu świadczeń emerytalnych takiej osoby mogą być całkowicie zwolnione z opodatkowania.

Zakładając, że ubezpieczony osiągnął wiek 60 lat, był w stanie udokumentować wymagany okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu (i tym samym uzyskał prawo do maksymalnej stawki emerytury, tj. 50 proc.) oraz wpłacał składki na ubezpieczenie, opierając się na wysokości określonego limitu, maksymalna wysokość jego rocznego świadczenia emerytalnego w 2009 roku powinna wynosić ok. 17 154 euro (ok. 69 645 zł).

Limit ograniczający podstawę wymiaru składek na emeryturę podstawową w 2009 roku wynosił 34 308 euro (ok. 139 290 zł)

System emerytalny we Francji ma charakter ubezpieczeniowy, co oznacza, że w około 70 proc. jest finansowany ze składek społecznych wpłacanych przez ubezpieczonych. W pozostałej części jest finansowany przez dwa dodatkowe podatki, tj. Contribution sociale généralisée (CSG) i Contribution pour le remboursement de la dette sociale (CRDS), podleganie którym zależy od rezydencji podatkowej pracownika.

Wiek emerytalny we Francji jest identyczny dla kobiet i mężczyzn - wynosi 60 lat. Jednak emerytury nie są przyznawane automatycznie. Wnioski o ich przyznanie należy składać stosownie wcześnie przed datą przejścia na emeryturę do odpowiedniego funduszu zarządzającego daną emeryturą.

ewa.matyszewska@infor.pl