Co grozi za nierozliczenie ryczałtu

Podatnik, który w danym roku podatkowym uzyskał jakikolwiek przychód, ma obowiązek wykazać go przed urzędem skarbowym w rocznej deklaracji podatkowej. Obowiązek ten dotyczy również podatników rozliczających się na zasadach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. PIT-28 za 2009 rok ryczałtowcy muszą złożyć najpóźniej 1 lutego 2010 r. (w 2010 roku 31 stycznia to termin ustawowy, który wypada w niedzielę).

Osoby, które mimo takiego obowiązku nie złożą w ustawowym terminie PIT-28, mogą zostać ukarane sankcjami wynikającymi z kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.).

Kara grzywny

Zgodnie z przepisami k.k.s. podatnik, który nie składa deklaracji w terminie, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Rozpietość kary wymierzonej za wykroczenie, w formie mandatu karnego wynosi w 2010 roku od 131,7 zł do 2634 zł. Kara wymierzona przez sąd za wykroczenie skarbowe może się wahać od 131,7 zł do 26 340 zł.

Sprawdzenie deklaracji

Przykład 1

Podatnik nie złoży deklaracji PIT-28 za 2009 rok, bo przebywa za granicą. Czy urząd skarbowy może sprawdzić, czy złożył deklarację podatkową?

Tak. Organy podatkowe I instancji dokonują czynności sprawdzających, mających na celu: sprawdzenie terminowości: składania deklaracji, wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów; stwierdzenie formalnej poprawności składanych dokumentów; ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Zatem urząd skarbowy może sprawdzić, czy podatnik złożył PIT-28 w terminie czy nie. Jeśli tego nie zrobi, z pewnością poprosi podatnika o złożenie wyjaśnień.

Trzeba pamiętać, że podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny (jej wysokość może wynieść do 720 stawek dziennych) albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Rozpiętość stawek dziennych w 2010 roku została ustalona od 43,90 zł do 17 560 zł.

Uszczuplony podatek

Wysokość sankcji skarbowych zależy m.in. od tego, jak duża kwota podatku nie została przez podatnika wpłacona do budżetu państwa. Kodeks karny skarbowy definiuje to jako narażenie na uszczuplenie podatku. To sformułowanie powinno być rozumiane jako działanie bądź zaniechanie biernego podmiotu stosunku prawnopodatkowego prowadzące do powstania różnicy między należną Skarbowi Państwa bądź jednostce samorządu terytorialnego kwotą podatku a kwotą przypadającą do uiszczenia według zeznania lub zgłoszenia straty. Narażeniem na uszczuplenie podatku jest przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego uiszczenia sprawca się w ten sposób uchylił, a ponadto niezgłoszenie właściwe- mu organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania, niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości albo podania takich danych niezgodnie z rzeczywistością oraz nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a wykazaną w zeznaniu podatkowym.

Żądanie wyjaśnień

Przykład 2

Podatnik nie złożył PIT-28 za 2009 rok, a powinien wykazać w nim uzyskane w ubiegłym roku przychody z najmu. Czy urząd skarbowy, jak dowie się o niezłożeniu deklaracji, może poprosić podatnika o złożenie wyjaśnień?

Tak. Organ podatkowy może zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub wezwać do jej złożenia, jeżeli deklaracja nie została złożona mimo takiego obowiązku. Również w razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji organ podatkowy może wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych.

Działania uporczywe

Przy określaniu kar za niezłożenie deklaracji podatkowej dla urzędników organów podatkowych ważne będzie też to, czy podatnik działał świadomie i z premedytacją. Przepisy k.k.s. posługują się sformułowaniem uporczywe działanie. Ten zwrot nie odnosi się jednak do składania deklaracji, a wpłacania podatków. Podatnik, który uporczywie nie wpłaca w terminie podatku, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Oczywiście zazwyczaj składanie deklaracji wiąże się z zapłatą podatku, bo w deklaracji wykazujemy podstawę, jaka ma zostać opodatkowana. Trzeba jednak podkreślić, że np. jednorazowe niezłożenie deklaracji, a tym samym niewpłacenie podatku, nie powinno być uznane za działania uporczywe ze strony podatnika.

Zaległość podatkowa

Podatnik, który nie złożył deklaracji, a także nie wpłacił należnego podatku, wynikającego z PIT-28 za 2009 rok, będzie miał dodatkowe kłopoty. Powstanie bowiem u niego zaległość podatkowa. Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Skoro więc podatnik PIT powinien powstały z rozliczenia za 2009 rok podatek uiścić najpóźniej 1 lutego 2010 r., a nie zrobi tego, już 2 lutego 2010 r. u podatnika powstanie zaległość podatkowa. Podatnik będzie musiał ją zapłacić wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczanymi za każdy dzień zwłoki w zapłacie tej należności. Obecnie stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 10 proc. w skali roku.

Warto wiedzieć, że odsetki za zwłokę nie są zobowiązaniem podatkowym. Zobowiązaniem takim jest jedynie wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Odsetki natomiast to należność uboczna ściśle związana z istnieniem zaległości podatkowej, bowiem obowiązek jej zapłaty powstaje z chwilą zaistnienia zaległości podatkowej (i powinien być wykonany bez wezwania organu podatkowego). Jeżeli jednak organ podatkowy wskutek wszczętego postępowania podatkowego stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłaci w całości lub w części podatku albo wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji, wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej. W sytuacji takiej organ podatkowy nalicza odsetki za zwłokę.

Czynny żal

Przykład 3

Podatnik nie będzie mógł złożyć do 1 lutego 2010 r. PIT-28 za 2009 rok, bo przebywa w szpitalu. Czy jeśli po wyjściu ze szpitala złoży PIT-28 i tzw. czynny żal, będzie mógł uniknąć sankcji karnych skarbowych za nieterminowe złożenie deklaracji?

Tak. Podatnik, składając czynny żal, będzie mógł uniknąć sankcji karnych skarbowych. Przepisy k.k.s. przewidują bowiem, że nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Zasady te stosuje się tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu tej należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty, natomiast w razie niemożności ich złożenia - uiścić ich równowartość pieniężną.

Jednak zgodnie z zasadami przewidzianymi w Ordynacji podatkowej, odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe.

Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa i wynika z samego faktu wystąpienia zaległości podatkowej.

wyniesie w 2010 roku najniższa kara za niezłożenie w terminie PIT-28

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).