Podatek płacony od odsetek z lokat bankowych zależy od państwa źródła

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej - ustawa o PIT) polscy rezydenci podatkowi podlegają w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów (przychodów), bez względu na miejsce położenia ich źródeł (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy).

- Oznacza to, że w przypadku oszczędności uzyskanych za granicą (np. odsetek z lokaty bankowej w zagranicznym banku) będą one podlegały opodatkowaniu w Polsce. Przepisy ustawy o PIT przewidują, że do dochodu z odsetek zastosowanie ma zryczałtowana, 19-proc. stawka podatku, a podstawą opodatkowania jest przychód, bez potrącania kosztów jego uzyskania - tłumaczy Monika M. Dziedzic, partner w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego.

Dodaje, że odsetki takie mogą też podlegać opodatkowaniu w państwie, w którym zostały uzyskane - jedną z podstawowych zasad międzynarodowego prawa podatkowego jest bowiem możliwość opodatkowania tzw. dochodów biernych (m.in. odsetek) również przez państwo źródła pochodzenia dochodu. Czy oznacza to, że dochód polskiego rezydenta podatkowego, z tytułu zagranicznych odsetek będzie podwójnie opodatkowany? Monika M. Dziedzic odpowiada, że z reguły nie, gdyż przepisy ustawy o PIT stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę.

Jak wskazuje Monika M. Dziedzic, w przypadku uzyskania przez polskiego rezydenta podatkowego dochodu z odsetek w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, ich postanowienia będą miały pierwszeństwo przed przepisami ustawy o PIT (analogicznie przepisy umów powinny mieć też pierwszeństwo przed przepisami wewnętrznym państwa źródła powstania odsetek). Oznacza to m.in., że gdy stawka podatku wynikająca z prawa wewnętrznego państwa źródła odsetek jest wyższa niż stawka wynikająca z umowy, zastosowanie może mieć korzystniejsza dla podatnika, niższa stawka podatku. Jak podkreśla ekspert z MDDP, stawka podatku u źródła określona w umowach zawartych przez Polskę wynosi zwykle 10 proc. (np. w umowie z Luksemburgiem, Irlandią) lub 5 proc. (np. z Wielką Brytanią, Niemcami). Niektóre umowy w ogóle nie przewidują opodatkowania dochodu z odsetek w państwie źródła (np. z Hiszpanią czy Szwecją). Monika M. Dziedzic zauważa, że zastosowanie niższej stawki lub zwolnienia z podatku może być uzależnione od posiadania przez podmiot wypłacający odsetki certyfikatu rezydencji podatkowej podatnika. Taką regulację przewidują przepisy ustawy o PIT w odniesieniu do odsetek wypłacanych na rzecz zagranicznych podatników.

Samo zastosowanie niższej stawki podatku u źródła nie eliminuje podwójnego opodatkowania, ale umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierają stosowne regulacje również w tym zakresie.

- Większość umów przewiduje tzw. metodę odliczenia proporcjonalnego (kredytu podatkowego), która pozwala odliczyć polskiemu podatnikowi od kwoty podatku należnej w Polsce kwotę podatku zapłaconego za granicą. Kwota odliczenia nie może być jednak wyższa niż kwota podatku, jaki przypadałby na ten dochód z uwzględnieniem stawki podatku obowiązującej w Polsce, tj. 19 proc. - zauważa ekspert z MDDP.

Dodaje, że w praktyce oznacza to, że w przypadku zastosowania stawki podatku u źródła wyższej niż 19 proc., polski podatnik nie odliczy od podatku należnego w Polsce całej kwoty podatku zapłaconego za granicą. W efekcie podatek obciążający dochód z odsetek będzie wyższy niż przewidziane w ustawie o PIT 19 proc.

Omówione zasady opodatkowania stosuje się też do dochodów z odsetek uzyskiwanych przez polskich rezydentów podatkowych w Unii Europejskiej, przy czym należy zauważyć, że Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ze wszystkimi państwami UE. W takim przypadku należy dodatkowo wskazać na regulacje Dyrektywy Rady 2003/48/WE z 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek, której postanowienia zostały wprowadzone do ustawy o PIT.

Jak wskazuje Monika M. Dziedzic, celem Dyrektywy 2003/48/WE było umożliwienie efektywnego opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie odsetek zgodnie z przepisami państwa rezydencji odbiorcy odsetek. Dyrektywa ta nie harmonizuje opodatkowania odsetek na poziomie prawa wspólnotowego (tak jak czyni to np. dyrektywa regulująca VAT), a jedynie nakłada na państwa członkowskie pewne obowiązki, które w założeniu mają pozwolić na efektywne opodatkowanie tych dochodów.

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku trzech państw UE: Austrii, Belgii oraz Luksemburga. Państwa te obowiązuje okres przejściowy, w którym nie muszą one informować organów podatkowych o dokonanych wypłatach. Ceną za ten przywilej jest jednak opodatkowanie wypłacanych dochodów według stawki 20-proc. (a od 1 lipca 2011 r. według stawki 35-proc.), choć nie jest ono obligatoryjne. Dyrektywa daje podatnikom możliwość wyboru między opodatkowaniem u źródła a ujawnieniem informacji na temat uzyskiwanych przez nich dochodów.

- Jeśli podatnik nie chce, aby przy wypłacie odsetek został od nich potrącony 20-proc. podatek, powinien zezwolić podmiotowi wypłacającemu na przekazywanie informacji o otrzymywanych dochodach albo przedstawić mu zaświadczenie CFR-2, wydane przez właściwy dla niego polski urząd skarbowy - tłumaczy Monika M. Dziedzic.

Podatek u źródła może być pobierany również w Szwajcarii, Liechtensteinie, Monako, Andorze, San Marino oraz terytoriach zależnych od Wielkiej Brytanii lub Holandii. Monika M. Dziedzic zwraca uwagę na dodatkowy aspekt. Definicja odsetek z Dyrektywy 2003/48/WE (a wraz za nią definicja z ustawy o PIT) jest szeroka i obejmuje odsetki związane z wierzytelnościami wszelkiego rodzaju, w tym wierzytelności ze skarbowych papierów wartościowych, z obligacji, skryptów dłużnych, włącznie z premiami i nagrodami, jak i odsetki naliczone lub skapitalizowane w momencie sprzedaży, zwrotu lub umorzenia wymienionych wyżej tytułów wierzytelności. Jako dochód z odsetek może być rozumiany też częściowo dochód ze sprzedaży czy umorzenia jednostek w funduszach inwestycyjnych, które ponad 40 proc. swoich aktywów inwestują w wierzytelności o charakterze dłużnym (od 1 stycznia 2011 r. limit zostanie obniżony do 25 proc.).

- Dlatego przy wyborze strategii oszczędzania należy dobrze przemyśleć swoje decyzje - konkluduje nasz ekspert.

Sens Dyrektywy 2003/48/WE sprowadza się do obowiązku przekazywania przez podmioty wypłacające odsetki do organów podatkowych kraju ich siedziby informacji o tożsamości odbiorcy odsetek oraz uzyskiwanym przez niego dochodzie. Informacje te są udostępniane organom podatkowym państwa rezydencji odbiorcy odsetek, co umożliwia im efektywne opodatkowanie takich dochodów

Brak obowiązującej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z państwem, w którym polski podatnik osiąga dochód z odsetek, nie oznacza podwójnego opodatkowania takiego dochodu. Ustawa o PIT zawiera - podobnie jak umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania - przepisy przewidujące możliwość odliczenia od podatku od odsetek w Polsce podatku zapłaconego za granicą. Jeśli więc stawka podatku w państwie powstania odsetek nie jest wyższa niż 19 proc., polski podatnik nie zapłaci podatku według stopy wyższej niż w Polsce.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl