Jak płaci się ryczałt ewidencjonowany

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne reguluje m.in. opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne osiągające przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. Warunkiem jest, aby umowy te nie były zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Opodatkowaniu ryczałtem podlegają również przychody osób fizycznych nieprowadzących pozarolniczej działalności gospodarczej osiągane z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. A zatem wynajmując mieszkanie, można - o czym była już zresztą mowa - opłacać podatek w formie ryczałtu.

Od 1 stycznia 2010 r. obowiązuje jedna stawka ryczałtu od najmu w wysokości 8,5 proc. Do końca 2009 roku taka stawka obowiązywała tylko do momentu, gdy przychody z najmu nie przekroczyły równowartości 4 tys. euro (w 2009 roku było to nieco ponad 13 tys. zł). Później od nadwyżki trzeba było płacić podatek według stawki 20 proc. To sprawiało, że opodatkowanie najmu ryczałtem przestawało być opłacalne przy wysokich czynszach (powyżej 2 tys. zł miesięcznie) oraz wtedy, gdy podatnik mógł udokumentować wydatki ponoszone w związku z najmem oraz amortyzował wynajmowany lokal lub dom. Ryczałt płacony jest bowiem od przychodów bez uwzględniania kosztów. Stąd 20-proc. stawka ryczałtu jest faktycznie wyższa niż stawki PIT wynikające ze skali podatkowej (18 i 32 proc.). Te liczone są bowiem od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o wspomniane już koszty.

W tym roku obliczanie wpłat na ryczałt będzie już stosunkowo proste. Wystarczy kwotę czynszu przemnożyć przez 0,085, by uzyskać kwotę wpłaty (lub przez 8,5 proc.). I tak np. od czynszu w wysokości 1,6 tys. zł ryczałt wyniesie 136 zł (1600 x 0,085 = 136).

Przykład: Jak oblicza się ryczałt

Podatnik ma zamiar wynająć w 2010 roku mieszkanie. Będzie je wynajmował od początku roku. Zgodnie z umową co miesiąc otrzyma z tytułu najmu przychód w wysokości 2000 zł. Wynika z tego, że podatnik w okresie od stycznia do grudnia 2010 roku uzyska przychody z najmu wynoszące 24 000 zł (2000 zł x 12 miesięcy = 24 000 zł). Podatnik powinien płacić od lutego (pierwsza wpłata za styczeń) do grudnia (wpłata za listopad) co miesiąc ryczałt w wysokości 170 zł (2000 zł x 8,5 proc. = 170 zł). Ostania wpłata za grudzień powinna być dokonana w styczniu. Wtedy też podatnik powinien złożyć zeznanie PIT-28 (ma na to czas do 31 stycznia). W sumie ryczałt wyniesie 2040 zł.

Dla poprawnego rozliczenia ryczałtu od najmu istotne znaczenie mają regulacje zawarte w art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Według tych przepisów opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. Oznacza to, że o powstaniu przychodu z najmu można mówić dopiero wtedy, gdy nastąpiła zapłata czynszu lub przynajmniej postawienie kwoty czynszu do dyspozycji podatnika. Przychodem nie jest natomiast przychód który stał się należny z powodu upływu terminu płatności, ale faktycznie zapłacony jeszcze nie został.

Druga istotna rzecz, o której należy koniecznie pamiętać, to to, że składnikiem przychodu osiąganego z najmu przez wynajmującego nie są ponoszone przez najemcę wydatki (opłaty) związane z przedmiotem najmu (przykładowo opłaty związane z lokalem, takie jak: czynsz uiszczany w spółdzielni lub wspólnocie mieszkaniowej, abonament za istniejące w tym lokalu media oraz inne opłaty ustalane ryczałtowo, jak również opłaty za rozmowy telefoniczne przeprowadzane z aparatu telefonicznego zainstalowanego w wynajmowanym lokalu, wodę, energię elektryczną oraz gaz, które nie są ustalane w sposób ryczałtowy), jeżeli z umowy wynika, że najemca jest zobowiązany do ich ponoszenia. Opłaty te nie mieszczą się w pojęciu świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, o których mowa w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Przykład: Ustalenie przychodu przy ryczałcie

Podatnik wynajął mieszkanie i wybrał ryczałt jako formę opodatkowania uzyskiwanych z tego tytułu przychodów. Czynsz ustalony został na 800 zł. Ustalono też, że czynsz płatny będzie do 15 każdego miesiąca. Wynajmujący nie zapłacił jednak czynszu za pierwsze dwa miesiące najmu w terminie. Czynsz za lipiec i sierpień uregulował dopiero 15 września, płacąc za dwa zaległe miesiące oraz wrzesień.

W tej sytuacji podatnik nie miał obowiązku zapłaty podatku za lipiec i sierpień, bo w miesiącach tych nie uzyskał przychodu. Przychód został uzyskany dopiero we wrześniu. Dlatego podatnik pierwszy podatek miał obowiązek zapłacić dopiero w październiku (do 20). Przy czym podatek ten powinien wyliczyć według stawki 8,5 proc. od 2400 zł (3 x 800 zł).

Podatek zryczałtowany należy obliczać i wpłacać na rachunek urzędu skarbowego do dnia 20 następnego miesiąca następującego po miesiącu, którego podatek dotyczy. Wyjątek dotyczy tylko grudnia. Za grudzień podatek należy wpłacić w terminie złożenia zeznania rocznego (31 stycznia). A zatem np. za styczeń 2010 r. trzeba będzie wpłacić go do 22 lutego. W tym miesiącu termin będzie nieco wydłużony, bo tak się akurat składa, że 20 to sobota, a więc dzień wolny. W takiej zaś sytuacji, zgodnie z regułami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, termin upływa w najbliższym po tej dacie dniu roboczym, czyli w najbliższy poniedziałek. Podobnie będzie z wpłatą za luty. Tu z tego samego powodu termin wydłuży się do 22 marca. Ale już za marzec wpłaty ryczałtu trzeba będzie dokonać w normalnym terminie, czyli do 20 kwietnia (wtorek).

Podatnicy opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nie składają deklaracji w trakcie roku podatkowego, a tylko wpłacają ryczałt na wspomnianych zasadach (chyba że korzystają z wpłat kwartalnych). Natomiast po zakończeniu roku podatkowego wykazują wysokość uzyskanych przychodów w składanym do końca stycznia zeznaniu na formularzu PIT-28. Zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, podatnicy muszą złożyć w urzędzie skarbowym do 31 stycznia następnego roku. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok podatkowy, chyba że naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. W razie niezłożenia zeznania o wysokości osiągniętego przychodu, dokonanych odliczeniach i kwocie należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Marek Kutarba