Przelew wierzytelności nie zawsze oznacza powstanie przychodu

Cesja wierzytelności w postaci roszczeń wobec przedsiębiorstwa gospodarki mieszkaniowej nie musi automatycznie stanowić przysporzenia dla strony przyjmującej przelew wierzytelności. Podatnik ma obowiązek rozliczenia związanych z cesją wpłat pieniężnych ze współwłaścicielami nieruchomości.

W wyniku umowy sprzedaży udziału w nieruchomości sprzedawca scedował na współwłaścicieli wszelkie roszczenia przysługujące mu w stosunku do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej jako podmiotu zarządzającego nieruchomością i posadowionym na niej budynkiem mieszkalnym. Tytułem rozliczenia przez MPGM kosztów i wpływów z nieruchomości za okres od stycznia 1998 r. do lipca 2007 r. MPGM zobowiązało się zapłacić pewną kwotę w dwóch ratach. Pierwsza płatna do grudnia 2007 r., druga do stycznia 2008 r. Pozostałą kwotę nabywcy mieli otrzymać w ciągu dwóch miesięcy od wydania nieruchomości. Po dokonaniu ostatecznego rozliczenia MPGM przekazało w lutym 2008 r. na konta bankowe współwłaścicieli pozostałą kwotę. W piśmie ze stycznia 2010 r. podatnik stwierdził, że pierwsza rata wpłynęła na jego rachunek w grudniu 2007 r. W ocenie organu podatkowego I instancji sprzedawca dokonał tym samym na rzecz nabywcy cesji swoich roszczeń wobec MPGM. Zdaniem organu, gdyby tej cesji nie dokonano, nabywca nie miałby żadnych możliwości uzyskania spornych środków. Związana z rozliczeniem przez MPGM kwota, która wpłynęła na rachunek bankowy nabywcy, podlega zatem opodatkowaniu zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT jako przychód z innego źródła.

W ocenie sądu z powołanych dokumentów, wbrew twierdzeniom organów podatkowych zawartym w treści zaskarżonych decyzji, nie doszło do cesji wierzytelności, w wyniku której po stronie skarżącego powstał przychód. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, że przekazana nabywcy kwota miała charakter definitywny i stanowiła przysporzenie jego majątku. Z materiału wynika wniosek przeciwny. Na nabywcy spoczywał bowiem obowiązek rozliczenia z pozostałymi współwłaścicielami otrzymanej kwoty. Kwota ta nie stanowiła także przychodu skarżącego np. z majątku, była natomiast saldem nieruchomości, na którą składała się różnica między wpływami (przypisem) a kosztami nieruchomości, zaległości i nadpłaty lokatorów w tytułu czynszu i świadczeń, koszty komornicze i sądowe oraz kwoty kaucji wpłacone przez najemców. Kwota ta jest zatem ściśle związana z zarządem nieruchomością i tym samym nie znajduje uzasadnienia stanowisko organów podatkowych, że jest ona w całości przychodem skarżącego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.

Sąd podkreślił też, że stanowisko organów podatkowych, iż źródłem przychodu podlegającego opodatkowaniu jest cesja wierzytelności na rzecz podatnika, nie znajduje uzasadnienia jeszcze z jednego powodu. Organy podatkowe, zakładając, że doszło do cesji wierzytelności, nie wskazały jednak kosztów nabycia tej wierzytelności.

Ponadto WSA w Poznaniu orzekł, że prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ podatkowy I instancji powinien w szczególności uznać, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sporna kwota nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu w 2007 r. z tytułu cesji wierzytelności dokonanej na rzecz nabywcy. Organ podatkowy powinien ustalić, czy i ewentualnie jaka część tej kwoty stanowi przychód nabywcy, np. z tytułu wynagrodzenia za wykonywanie zarządu nieruchomością lub przychód z nieruchomości jako jej współwłaściciela.

Wyrok WSA w Poznaniu z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 382/11, nieprawomocny.

Cesja wierzytelności to umowa skutkująca zmianą osoby uprawnionej do żądania wykonania zobowiązania. Regulują ją art. 509 - 516 kodeksu cywilnego. Cesja nie musi zatem dotyczyć należności o charakterze pieniężnym, może to być każde prawo wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia. W komentowanym wyroku podatnik poza zakupem prawa do części nieruchomości przejął na siebie obowiązki związane z jej zarządzaniem. Znajdzie tu zatem zastosowanie ustawa o własności lokali, która w sprawach związanych z zarządem odsyła do przepisów k.c. (współwłasność) i kodeksu postępowania cywilnego. Przepis art. 613 k.p.c. stanowi, że zarządca powinien wypłacić nadwyżkę dochodów po pokryciu wydatków i kosztów współwłaścicielom.

Sąd trafnie zauważył, że samo istnienie cesji wierzytelności pieniężnej nie musi stanowić przysporzenia dla przyjmującego przelew. Podatnik bowiem ma obowiązek rozliczenia związanych z cesją wpłat ze współwłaścicielami nieruchomości. Nie została więc spełniona podstawowa przesłanka postawienia środków do dyspozycji podatnika, ponieważ ma on jedynie prawo do dysponowania nimi w imieniu współwłaścicieli do czasu rozliczenia. Sąd trafnie zauważa też, że organy w wydanych decyzjach pominęły uwarunkowania dotyczące transakcji, a wynikające z przepisów prawa cywilnego, zajmując się wyłącznie wpływem środków na rachunek podatnika i przyjmując, że sam wpływ środków stanowi przysporzenie. Naruszyły więc zasadę dążenia do prawdy obiektywnej.

@RY1@i02/2011/161/i02.2011.161.086.003a.001.jpg@RY2@

Piotr Kościańczuk dyrektor w Kancelarii Skłodowscy

Oprac. Przemysław Molik