6 sposobów, jak wykazać ulgi podatkowe w rocznym PIT

Każdy podatnik, który zamierza w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36 lub PIT-37 skorzystać z ulgi podatkowej, powinien pamiętać o jednej ważnej zasadzie - aby przede wszystkim zapoznać się z warunkami odliczenia. Zasady odliczania większości ulg uregulowane zostały w art. 26 ustawy o PIT. Natomiast zasady stosowania ulgi prorodzinnej zawiera art. 27f ustawy o PIT. Funkcjonują także ulgi, których nie można już znaleźć w obowiązujących przepisach, ale są one odliczane na zasadzie tzw. praw nabytych, np. ulga odsetkowa czy z tytułu oszczędzania w kasie mieszkaniowej.

Tylko podatnik, który spełnia ustawowe warunki do odliczenia, może z niego skorzystać bez ryzyka wdania się w spór z organem podatkowym. Z reguły warunki odliczenia dotyczą podatnika. Tak jest np. w przypadku ulgi rehabilitacyjnej, gdzie uprawnionym do odliczenia jest podatnik legitymujący się określonym stopniem niepełnosprawności, czy w przypadku ulgi na krew, z której mogą korzystać honorowi dawcy krwi. Warunki do odliczenia mogą być jednak określane nie tylko po stronie podmiotowej, lecz także przedmiotowej, tak jak w przypadku ulg na darowizny, gdzie warunkiem odliczenia jest ich przekazanie na określone cele, np. kultu religijnego lub działalności pożytku publicznego, np. charytatywnej.

Specyficzne wymogi muszą być spełnione w przypadku odliczania ulgi prorodzinnej. W tym wypadku zarówno prawo do odliczenia, jak i wysokość ulgi zależą od spełnienia określonych warunków, np. nauka, kryterium dochodu (wyjątkiem są dzieci małoletnie objęte ulgą bezwarunkowo), i to zarówno przez podatnika, jak i przez dziecko.

Większość ulg podatkowych jest limitowana, o czym należy pamiętać korzystając z nich. Wykazanie w zeznaniu podatkowym ulgi w wysokości większej niż przysługujący limit będzie wymagało złożenia korekty. Ulga prorodzinna przysługuje w wysokości 92,67 zł za każdy miesiąc, w którym spełnione były warunki do odliczenia (maksymalnie za rok - 1112,04 zł). W ramach ulgi internetowej można odliczać faktycznie poniesione wydatki, ale nie więcej niż 760 zł (jeżeli z internetu korzysta więcej osób, na które wystawiane są faktury, np. małżonkowie, to limit ten się zwiększa). Ulgi na darowizny (na cele pożytku publicznego, krwiodawstwa i kultu religijnego) można odliczać w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż do kwoty stanowiącej 6 proc. dochodu. Limitowane do wysokości 2280 zł rocznie są niektóre wydatki odliczane w ramach ulgi rehabilitacyjnej, w tym opłacenie przewodników osób niewidomych, utrzymanie psa przewodnika czy dojazdy na zabiegi rehabilitacyjne własnym samochodem. Z kolei wydatki na leki podlegają odliczeniu w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wydatkami faktycznie poniesionymi w danym miesiącu a 100 zł.

Do odliczeń, które nie są ograniczone limitami, należy większość wydatków na cele rehabilitacyjne odliczanych w ramach ulgi rehabilitacyjnej, m.in. wydatki na adaptację mieszkań czy pojazdów do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, odpłatny pobyt na turnusie rehabilitacyjnym czy wydatki na opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby. Bez limitu można odliczać również tzw. darowizny kościelne (należy je odróżnić od darowizn na cele kultu religijnego).

Każdą ulgę podatkową podatnik musi odpowiednio udokumentować. Przepisy podatkowe określają zwykle, jakie dowody należy posiadać, aby dokonać odliczenia. Niektóre ulgi odlicza się na podstawie dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków, np. wydatki na cele rehabilitacyjne. Szczególne wymogi dotyczące dokumentowania dotyczą ulg na darowizny. Odliczenie stosuje się, jeżeli wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niż pieniężna - dokumentem, z którego wynika wartość tej darowizny.

PRZYKŁAD

Dokonując odliczeń, podatnik nie musi gromadzić dokumentów poświadczających prawo do odliczenia. Jednak na żądanie organu podatkowego lub kontroli skarbowej będzie musiał przedstawić dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia. Będzie to odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej oraz zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły. Jako osoba niepełnosprawna podatnik będzie także odliczał wydatki na przystosowanie mieszkania do potrzeb niepełnosprawności. Powinien posiadać faktury, rachunki bądź potwierdzenie przelewu bankowego, z których wynika, kto, kiedy, ile oraz za co zapłacił.

Dokumentów potwierdzających prawo do ulgi nie trzeba dołączać do zeznania podatkowego. Dokumenty te należy jednak przechowywać do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej jest to 5 lat, licząc od końca roku, w którym złożono zeznanie podatkowe. Urząd skarbowy może w tym czasie zweryfikować, czy podatnik rzeczywiście miał prawo do ulgi oraz czy dokonał odliczenia w prawidłowej wysokości. Po upływie 5 lat zobowiązanie podatkowe się przedawnia i urząd nie może weryfikować prawidłowości odliczanych ulg. Może się zdarzyć, że podatnik zostanie poproszony do złożenia wyjaśnień już na etapie weryfikacji składanych zeznań podatkowych w ramach tzw. czynności sprawdzających.

PRZYKŁAD

Jeżeli ze złożonej deklaracji wynika, że podatnik skorzystał z przysługujących mu ulg podatkowych, organ podatkowy może zwrócić się do niego o okazanie dokumentów lub o złożenie fotokopii dokumentów, których posiadania przez podatnika, w określonym czasie, wymaga przepis prawa. W przypadku tzw. starych ulg mieszkaniowych organ podatkowy, za zgodą podatnika, może nawet dokonać oględzin lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu, jeżeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe.

Podatnik, który odlicza ulgi na formularzu zeznania PIT-36 lub PIT-37, powinien do niego dołączyć odpowiedni załącznik, który należy wypełnić równocześnie z zeznaniem. W większości przypadków podatnik wybierze załącznik oznaczony symbolem PIT/O. Jest on przeznaczony dla podatników korzystających z odliczeń od dochodu (przychodu) lub od podatku. Jedynie podatnicy, którzy w zeznaniu podatkowym za 2010 r. dokonują odliczeń tzw. wydatków mieszkaniowych, dla wykazania ulg wybierają załącznik PIT/D. Wykazuje się tu odliczane na zasadach praw nabytych: ulgę odsetkową, tzw. stare ulgi remontowe, ulgę na systematyczne oszczędzanie w kasie mieszkaniowej.

PRZYKŁAD

Pierwszą z nich wykażą w załączniku PIT/O. W części C określą liczbę dzieci oraz wysokość odliczenia z możliwością podziału tej kwoty. Następnie w części E będą musieli podać dane dzieci oraz miesiące, za które przysługuje odliczenie. Natomiast ulgę odsetkową z tytułu spłaty odsetek od kredytu (pożyczki) zaciągniętego na cele mieszkaniowe w latach 2002 - 2006 wykazuje się w załączniku PIT/D w części B.

W przypadku łącznego opodatkowania dochodów małżonków składa się wspólny załącznik PIT/O. Jeżeli z odliczeń korzysta zarówno mąż, jak i żona, należy wypełnić odpowiednie pozycje "podatnik" i pozycje "małżonek". W przypadku załącznika PIT/D zawsze składa się jeden formularz, niezależnie od sposobu rozliczeń (indywidualnie lub łącznie).

Ulgi podatkowe uwzględniane w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych generalnie dzielą się na te odliczane od podstawy opodatkowania (dochodu) oraz od podatku. Większość z dostępnych dziś ulg należy do pierwszej grupy. Wymienić tu można przede wszystkim ulgę internetową, ulgę rehabilitacyjną, ulgę z tytułu przekazanych w roku podatkowym darowizn (na cele krwiodawstwa, kultu religijnego oraz pożytku publicznego). W przepisach ustawy o PIT jedyną ulgą odliczaną od podatku jest ulga prorodzinna. Prawidłowe dokonanie odliczenia w zeznaniu podatkowym zależy zatem od tego, jaką ulgę podatnik uwzględnia w składnym przez siebie zeznaniu.

PRZYKŁAD

Ulgi odliczane od podstawy opodatkowania (dochodu) uwzględnia się w części F zeznania PIT-36 oraz w części D zeznania PIT-37. W innym miejscu odliczana będzie ulga prorodzinna, która jest odpisywana od podatku. Odlicza się ją w części I zeznania PIT-36 oraz w części F zeznania PIT-37 po wcześniejszym pomniejszeniu podatku o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ulgę prorodzinną można odliczyć tylko do wysokości podatku. Jeżeli z rozliczenia rocznego wynika, że kwota ulgi przewyższa wykazany podatek, to nie będzie można wykorzystać całej kwoty, a nadwyżka ulgi przepadnie.

magdalena.majkowska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).