O jakich obowiązkach powinien pamiętać podatnik wracający do Polski
PROBLEM - W 2006 roku wyjechałem za granicę, najpierw do Szwecji, ale jeszcze w 2006 roku przeniosłem się na stałe do Finlandii, gdzie do dziś mieszkam i pracuję. Rozliczam się z tamtym urzędem skarbowym i płacę tam podatki. W Polsce złożyłem PIT tylko raz, za 2005 rok. W następnym roku przebywałem stale za granicą i w kolejnych latach nie osiągałem żadnych zarobków w Polsce. W internecie wyczytałem, że obecnie, zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania podpisaną z Finlandią, wobec dochodów z pracy najemnej Polaków stosuje się metodę wyłączenia z progresją. Natomiast przed 2010 rokiem obowiązywała metoda zaliczenia proporcjonalnego. Czy ma to jakieś znaczenie dla mnie, jeśli w Polsce nie zarabiałem? Czy teraz, gdy planuję wrócić do Polski na stałe, mam przedstawić w polskim urzędzie skarbowym jakieś dokumenty podatkowe z Finlandii (np. certyfikat rezydencji, zagraniczne deklaracje)? Czy urząd skarbowy może upomniać się o brak rozliczeń podatkowych za lata następujące po 2005 roku, w szczególności czy może wszcząć postępowanie wobec mnie? Nigdy wcześniej nie informowałem polskiego urzędu skarbowego, że wyjeżdżam i będę rozliczał się z podatków za granicą.
Izba Skarbowa w Białymstoku odpowiedziała DGP
Z przedstawionego w pytaniu stanu faktycznego wynika, iż od 2006 roku podatnik podjął pracę w jednym z krajów Unii Europejskiej i płacił tam podatki. Od 2006 roku nie uzyskiwał dochodów w Polsce. Ostatnie zeznanie roczne złożył w Polsce za 2005 rok. Z zapytania nie wynika jednak, czy podatnik łącznie z zeznaniem rocznym za 2005 rok złożył NIP-3 aktualizujący jego stałe miejsce zamieszkania, którym, jak wynika z treści wniosku, jest kraj Unii Europejskiej, oraz czy posiada status rezydenta podatkowego potwierdzony certyfikatem rezydencji za lata 2006 i następne. Obowiązki podatkowe osób osiągających dochody za granicą zależą od miejsca ich zamieszkania, rodzaju uzyskiwanych dochodów oraz regulacji zawartych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Istotne znaczenie przy rozstrzyganiu tego typu spraw ma kwestia rezydencji podatkowej podatnika, a więc ustalenie miejsca zamieszkania. Jeżeli podatnik od 2006 roku i w latach następnych nie miał miejsca zamieszkania dla celów podatkowych na terytorium Polski, to posiadał ograniczony obowiązek podatkowy. Oznacza to, że dochody z pracy najemnej wykonywanej w jednym z krajów Unii Europejskiej podlegają opodatkowaniu w kraju rezydencji. Potwierdzeniem rezydencji dla celów podatkowych jest certyfikat rezydencji. Jeżeli miejsce zamieszkania danej osoby pozostaje w Polsce, podatnik ma obowiązek ze wszystkich dochodów uzyskanych w danym roku rozliczyć się w kraju.
Obowiązki podatkowe osób osiągających dochody za granicą zależą również - jak wspomniano wcześniej - od regulacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Przy czym metody unikania podwójnego opodatkowania stosujemy tylko w sytuacji, kiedy zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania dochody podlegają opodatkowaniu za granicą. Natomiast jeżeli podatnik uzyskał dochody w państwie obcym, ale zgodnie z umową podlegają one opodatkowaniu tylko w kraju rezydencji, to nie stosujemy metody, bowiem nie dojdzie do podwójnego opodatkowania.
W przypadku gdy podatnik przez cały okres pobytu za granicą nie był rezydentem obcego kraju (nieograniczony obowiązek podatkowy w świetle prawa polskiego) i z krajem Unii Europejskiej, w którym przebywa, umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidywała metodę odliczenia proporcjonalnego - miał obowiązek złożenia w Polsce zeznań rocznych. Jeżeli natomiast, jak wynika z treści zapytania, umowa z krajem Unii Europejskiej, w którym przebywa podatnik, obecnie przewiduje metodę wyłączenia z progresją, obowiązek złożenia zeznań rocznych w Polsce powstanie tylko w sytuacji osiągania równocześnie dochodów na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
@RY1@i02/2012/146/i02.2012.146.071000700.802.jpg@RY2@
Anna Łukaszewicz-Obierska radca prawny, partner, WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr
Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów podlegają osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Polski. W przeciwnym razie osoby fizyczne podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od przychodów osiąganych na terytorium kraju.
Na potrzeby wspomnianej ustawy miejsce zamieszkania zostało zdefiniowane jako posiadanie na terytorium kraju centrum interesów osobistych lub gospodarczych, lub przebywanie na jego obszarze dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Określając centrum życiowych i gospodarczych interesów osoby fizycznej należy brać pod uwagę takie czynniki, jak m.in. więzi zatrudnienia, więzi rodzinne, towarzyskie, a także miejsce, z którego dana osoba zarządza swoim mieniem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 10 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Op 164/09). Z kolei przesłankę przebywania na obszarze kraju przez 183 dni należy interpretować nie jako okres ciągły, ale jako łączną liczbę dni w danym roku kalendarzowym.
W związku z powyższym, oraz na podstawie przedstawionych w pytaniu informacji, należy uznać, iż podatnik nie jest polskim rezydentem podatkowym. Oznacza to, że dochód osiągnięty przez niego w Finlandii nie będzie w ogóle podlegał opodatkowaniu w Polsce. Metoda wyłączenia z progresją oraz metoda zaliczenia proporcjonalnego nie znajdą w opisanej sytuacji zastosowania, bowiem przepisy umowy między Polską a Finlandią o unikaniu podwójnego opodatkowania będą stosowane jedynie w sytuacji, kiedy uzyskany dochód może podlegać obowiązkowi podatkowemu w obu tych państwach.
Odrębną kwestią jest brak przekazania urzędowi skarbowemu informacji o zmianie miejsca zamieszkania. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 9 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w momencie wyjazdu podatnika z Polski, podatnicy mieli obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym (w tym adresu miejsca zamieszkania oraz zameldowania na pobyt stały lub czasowy) poprzez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika właściwego urzędu skarbowego.
Z kolei kodeks karny skarbowy określa wprost, że podatnik, który wbrew obowiązkowi nie dokonuje w terminie zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacji objętych w nim danych, podlega karze grzywny za wykroczenia skarbowe (art. 81 kodeksu karnego skarbowego). Kara grzywny wymierzana jest co do zasady od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, a w przypadku postępowania mandatowego (gdy okoliczności i osoba sprawcy nie budzą wątpliwości) nie może przekraczać podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia.
W opisanym przypadku istnieje jednak możliwość skorzystania z instytucji tzw. czynnego żalu, pozwalającej na uniknięcie odpowiedzialności karnej. W tym celu podatnik powinien napisać do urzędu skarbowego pismo wyjaśniające, iż nie miał on zamiaru popełnienia czynu zabronionego, a niedochowanie obowiązku aktualizacji informacji o miejscu zamieszkania było nieumyślne i nie spowodowało powstania jakichkolwiek należności publicznoprawnych po jego stronie. Jednocześnie z takim pismem należy złożyć formularz ZAP-3, w którym podatnik poda swój obecny adres zamieszkania w Finlandii. Należy pamiętać, aby po powrocie do Polski jeszcze raz złożyć formularz ZAP-3, tym razem podając adres zamieszkania w Polsce.
Oprac. Przemysław Molik
Podstawa prawna
Art. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).
Art. 81 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).
Art. 21 konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Finlandii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Helsinkach 8 czerwca 2009 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 37, poz. 205).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu