Prawo do potrącania kosztów rzeczywistych jest pozorne

Wprowadzenie limitu kosztów autorskich spowodowało więcej problemów niż korzyści. Jednym z nich jest kwestia rozliczania kosztów rzeczywistych po przekroczeniu limitu kosztów 50-proc.

Po przekroczeniu kwoty 42 764 zł w skali roku ryczałtowe koszty autorskie (50-proc.) stają się niedostępne. Dodatkowo - wbrew logice - organy podatkowe odmawiają prawa do kosztów 20-proc. w sytuacji, gdy przychody są uzyskiwane w ramach umowy o dzieło. Nie mają natomiast nic przeciwko potrącaniu kosztów rzeczywistych, ale biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisów, skorzystanie z tej możliwości jest jednak w praktyce niemożliwe.

Aby wiedzieć, o czym mowa, należy zapoznać się z kilkoma ustępami art. 22 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). I tak: ust. 9 pkt 3 ustawy mówi o kosztach 50-proc., ust. 9a wprowadza limit kosztów autorskich w wysokości 42 764 zł, ust. 10 ustawy mówi, iż jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z zastosowania normy procentowej (50 proc.), koszty uzyskania przyjmuje się w wysokości kosztów faktycznie poniesionych, i wreszcie ust. 10a ustawy mówi, że ust. 10 stosuje się również, jeżeli podatnik udowodni, że w roku podatkowym koszty uzyskania przychodów liczone według stawki 50-proc. były wyższe niż kwota określona w ust. 9a ustawy (42 764 zł).

I w zasadzie cały problem sprowadza się do interpretacji zwrotu "stosuje się również". Podstawowa zasada mówi bowiem, że koszty rzeczywiste mogą być potrącane, jeżeli przekraczają 50 proc. przychodów, co w przypadku honorariów autorskich jest w praktyce nierealne. Honoraria są bowiem zazwyczaj wysokie, a rzeczywiste koszty ich uzyskania dość niskie. W efekcie niemal niemożliwe jest spotkanie twórcy, który działając komercyjnie wystąpiłby o potrącenie kosztów rzeczywistych.

Ustawodawca rozszerzył zastosowanie powyższej zasady na przypadek przekroczenia rocznego limitu kosztów autorskich. Zapis jest jednak niezbyt precyzyjny. Zamiast napisać, że koszty rzeczywiste można stosować po przekroczeniu limitu rocznego, ustawodawca nakazał stosować odpowiednio istniejącą już wcześniej zasadę, w myśl której warunkiem potrącenia kosztów rzeczywistych jest przekroczenie 50 proc. przychodów. W efekcie faktycznie należy przyznać rację organom podatkowym, że po przekroczeniu limitu podatnik ma prawo potrącać koszty rzeczywiste, ale - zgodnie z literalnym brzmieniem - koszty te wciąż muszą przekraczać 50 proc. przychodów.

Dodatkowo wątpliwości budzi fakt, czy koszty rzeczywiste można potrącać dopiero wtedy, gdy przekraczają one 50 proc. łącznych honorariów, czy też w odniesieniu do poszczególnych honorariów - logika nakazywałaby opowiedzieć się za drugą z możliwości. [przykład]

W ramach limitu uwzględnia się wyłącznie koszty ryczałtowe (50-proc.). Koszty rzeczywiste mają inny charakter i nie są uwzględniane w rocznym limicie, nawet jeśli zostały poniesione przed jego przekroczeniem.

Powyższe powoduje, że ustawodawca co prawda przyznał prawo potrącania kosztów rzeczywistych po przekroczeniu limitu, ale jest to uprawnienie w gruncie rzeczy pozorne. Aby móc z niego skorzystać, podatnicy musieliby wykazać koszty w wysokości przekraczającej 50 proc. (zazwyczaj bez szans), ale nawet wtedy można mieć wątpliwości, jak to uczynić.

PRZYKŁAD

Możliwe rozliczenie

Podatnik uzyskał trzy razy honoraria autorskie w kwocie 1000 zł. Dwa razy jego koszty wyniosły 300 zł, a raz 600 zł. Suma kosztów wyniosła zatem 1200 zł (300 zł + 300 zł + 600 zł), czyli poniżej 50 proc. sumy honorariów (3 x 1000 zł x 50 proc.). Jednak w jednym przypadku koszty przekroczyły 50 proc., wobec czego dwa razy powinny być potrącone koszty ryczałtowe (500 zł), a raz koszty rzeczywiste (600 zł).

@RY1@i02/2014/154/i02.2014.154.07100030b.802.jpg@RY2@

Paweł Ziółkowski ekspert podatkowy

Paweł Ziółkowski

ekspert podatkowy