A może częściej niż raz w roku?

W rozumieniu, czym jest 1 proc. podatku przekazywany w rozliczeniu z urzędem skarbowym wybranej organizacji pożytku publicznego, panuje spory bałagan. Przekazujący do często nie pamiętają, że nie jest to darowizna, tylko oddanie do dyspozycji organizacji pozarządowej ułamka podatku należnego państwu. To pieniądze, które i tak odprowadzamy na rzecz wspólnej kasy, a nie prywatna darowizna.

Decydując się na wprowadzenie takiej możliwości, ustawodawca kierował się racjonalnym przekonaniem, że o niektórych z problemów do rozwiązania, jakimi w zasadzie powinno zająć się państwo, więcej wiedzą obywatele niż jego własne organy. Rzecz w tym, że z pozycji administracji państwowej bolączki grup obywateli mogą nabierać innej - mylącej - perspektywy. Czy przeznaczyć pieniądze ze wspólnej kasy na zapobieganie bezdomności, czy na pomoc ofiarom przemocy? Czy lokalne muzeum ma równe szanse w wyścigi po dotację z budżetu ze znanym z mediów ogólnopolskim projektem? Teoretycznie tak, praktycznie nie. Jak pokazuje doświadczenie, nawet wprowadzenie możliwości wskazania beneficjenta nie zmieniło tendencji: szansę nadal mają przede wszystkim te organizacje, które zdołają przebić się do powszechnej świadomości... Aby więc zwiększyć szanse na rozwiązanie na miejscu problemów ważnych dla lokalnych lub ograniczonych liczebnie grup, powinniśmy przekazywać 1 proc. podatku organizacjom, które się nimi zajmują najskuteczniej, bo znają je z bliska.

Przekazujemy (a konkretnie: przekazuje naczelnik urzędu skarbowego, w którym się rozliczamy) pieniądze należne państwu. Powinny one posłużyć do rozwiązywania problemu ważnego dla społeczności, a nie jednostkowych - nawet najbardziej dramatycznych - przypadłości. Powinny więc trafiać do organizacji, które w statucie zobowiązały się do regularnego i stałego działania na rzecz poprawy sytuacji w jakiejś dziedzinie. Wskazywanie celu szczegółowego w postaci konkretnego imienia i nazwiska beneficjenta jest dopuszczalne, choć wydaje się prawnym wypadkiem przy pracy (zgodnie z przedstawionym celem wprowadzenia tego przepisu). Za każdym razem jednak - nawet jeżeli obywatel przekazuje 1 proc. np. na leczenie konkretnej osoby - musi to zrobić za pośrednictwem organizacji, która zajmuje się ułatwianiem życia osobom dotkniętym danym problemem.

Nic nie stoi na przeszkodzie, abyśmy przekazywali pieniądze czy dary na rzecz konkretnych osób. Co więcej, możemy to robić regularnie, nie ograniczając się do jednego celu (a przy przekazywaniu 1 proc. podatku należnego obowiązuje zasada "jeden PIT, jeden beneficjent"). Jeśli chcemy to robić, najlepiej wybrać formę darowizny, a nie przekazania 1 proc. podatku należnego.

Darowizna na cele pożytku publicznego nie tylko nie podlega opodatkowaniu, lecz również pomniejsza podstawę opodatkowania dochodów osobistych, o ile suma przekazanych kwot nie przekracza 6 proc. rocznego dochodu. Można jej dokonać nie tylko na rzecz organizacji z listy organizacji pożytku publicznego (uprawnionych do otrzymywania 1 proc. podatku, listę prowadzi minister pracy). Potwierdziła to interpretacja Ministerstwa Finansów z 15 kwietnia 2004 r. (PB3/8214-108/WK/04). Ważne, by dana organizacja prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, nie będąc jednostką sektora finansów publicznych. Odliczyć można darowizny dla organizacji pozarządowych niedziałających w celu osiągnięcia zysku, osób prawnych lub jednostek nieposiadających osobowości prawnej utworzonych na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacji i stowarzyszeń, osób prawnych i jednostek organizacyjnych działających na podstawie przepisów o stosunku państwa do kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego, a także stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego.

Aby odliczyć darowiznę od dochodu, należy móc ją udokumentować (przedstawić dowód wpłaty, z którego wynika, kto, na jaki cel i ile otrzymał). Odliczenia dokonujemy w załączniku PIT/0.

Maciej Weryński