Pensja dla współmałżonka lub dziecka – czy to się opłaci?

To ważna nowość, bo do tej pory ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozwalała na takie odliczenia. Do tej pory było tak, że zatrudniając małżonka lub małoletnie dziecko, można mu było wypłacić wynagrodzenie, odprowadzić od tego wynagrodzenia składki na ZUS i ubezpieczenie zdrowotne – najczęściej w formie określonej dla współpracujących członków rodziny, czyli w wysokości zryczałtowanej dla prowadzących działalność gospodarczą, oraz zaliczki na podatek dochodowy. Natomiast – mimo tych obciążeń – samo wynagrodzenie członków rodziny nie mogło być uznane za koszt uzyskania zarówno przy zatrudnieniu na etacie, jak i na podstawie umowy zlecenia. Jeśli ktoś prowadził działalność w formie spółki niebędącej osobą prawną – ograniczenia dotyczyły także małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki.

Warto przy tym wiedzieć, że obowiązujące jeszcze do końca roku przepisy dyskryminowały w ten sposób osoby żyjące w formalnych związkach. Zatrudnianie bowiem partnerów – konkubentów nie było ograniczone tymi przepisami. Podobnie można było odliczać koszty zatrudnienia pełnoletnich dzieci czy rodzeństwa.

Od nowego roku wynagrodzenie za pracę wypłacane członkom rodziny przedsiębiorcy będzie traktowane przez fiskusa tak samo, jak zapłata za pracę pozostałych osób zatrudnionych w firmie. W dodatku, dla możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu nie ma znaczenia wybrana forma umowy na podstawie której świadczona jest praca. Może to być zarówno etat, jego część, jak i praca na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenia, o dzieło), umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich oraz z tytułu osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej lub z tytułu odbywania praktyk absolwenckich.

Ważne jest jednak by to wynagrodzenie zostało faktycznie wypłacone, w dodatku – wypłacone terminowo. Nie można tego kosztu ustalić jedynie na papierze – jeśli praca małżonka będzie miała jedynie charakter pomocy i odbywać będzie się nieodpłatnie – kosztu podatkowego nie będzie. Od wynagrodzenia zatrudnionych dzieci i małżonków nadal trzeba płacić składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (patrz ramka).

Nadal nie można zaliczać do kosztów uzyskania przychodu wartości płacy własnej przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Bez ulg i preferencji

Wojciech Andrusiewicz rzecznik ZUS

Małżonek współpracujący przy prowadzeniu działalności gospodarczej podlega takim samym obowiązkom składkowym jak sam prowadzący działalność. Ale uwaga: do osoby współpracującej nie mają zastosowania żadne stawki preferencyjne związane z rozpoczęciem prowadzenia firmy. Składki w wysokości „ulgowej” mogą odprowadzać jedynie sami prowadzący działalność gospodarczą. Jeżeli małżonek współpracujący przy prowadzeniu działalności gospodarczej pobiera jednocześnie emeryturę bądź rentę, to z tytułu współpracy odprowadzamy za niego jedynie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli natomiast wykonuje dodatkowo pracę na etacie to obowiązek składkowy występuje w sytuacji, gdy dana osoba nie osiąga z tytułu pracy na etacie, minimalnego wynagrodzenia. Odnośnie do umowy zlecenia i współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, to opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu samej współpracy jest konieczne wówczas, gdy współmałżonek z umowy zlecenia ma niższą podstawę wymiaru niż z tytułu współpracy.

Podstawa prawna

• Art. 7 pkt. 9 ustawy z 9 listopada 2011 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (Dz.U. poz. 2244)

• Art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1509).