Kto przeliczy się z własnymi możliwościami, ma prawo wystąpić o ograniczenie wysokości zaliczek

fot. Wojtek Gorski

Konrad Piłat doradca podatkowy w kancelarii KNDP Kolibski Nikończyk Dec i Partnerzy

Wyobraźmy sobie taką oto sytuację: podatnik np. od stycznia do maja wpłacał zaliczki w różnej wysokości, a od czerwca zaczyna je opłacać w wysokości 1/12 należnego podatku sprzed dwóch lat. Czym to grozi?

Można domniemywać, że jeśli zaliczki za kolejne miesiące były wpłacane w różnej wysokości, to intencją podatnika nie był wybór zaliczek uproszczonych.

Podatnik może jednak twierdzić, że od początku jego zamiarem było wpłacanie zaliczek w uproszczonej formie. I że popełnił jedynie zwykły błąd arytmetyczny (co się może każdemu zdarzyć), który chciałby naprawić.

Z art. 44 ust. 6c pkt 2 ustawy o PIT wprost wynika, że uproszczoną formę zaliczek należy stosować przez cały rok podatkowy. Z tego względu uważam, że jeżeli podatnik np. od stycznia do maja będzie wpłacał zaliczki w różnej wysokości, a od czerwca zacznie je opłacać w stałej kwocie (przewidzianej dla zaliczek uproszczonych), to naraża się na ryzyko sporu. Urząd skarbowy może twierdzić, że do końca roku podatnik powinien wpłacać zaliczki na zasadach ogólnych. I jeśli przedsiębiorca wpłacał niższe kwoty, to ma obowiązek dopłacić odsetki. Nie sposób natomiast przesądzić, jak taki spór zakończyłby się przed sądem. W praktyce może się okazać, że nie będzie zbyt wielu sporów na tym tle.

Dlaczego?

Szczegółowa weryfikacja prawidłowości obliczenia wysokości zaliczek za poszczególne miesiące nie jest raczej priorytetem organów podatkowych. W czasie kontroli podatku dochodowego koncentrują one swoje wysiłki na sprawdzeniu, czy kwoty w zeznaniu zostały wykazane w prawidłowej wysokości.

Co zatem w sytuacji, gdy podatnik w trakcie roku faktycznie zorientuje się, że wpłacone do końca roku zaliczki byłyby niewspółmiernie wysokie do przewidywanego podatku?

Może złożyć do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o ograniczenie wysokości zaliczek. Taką podstawę daje art. 22 par. 2a ordynacji podatkowej. We wniosku trzeba uprawdopodobnić, że zaliczki obliczone według zasad określonych w przepisach byłyby znacznie wyższe niż zobowiązanie podatkowe. Co istotne, z możliwości tej mogą korzystać zarówno podatnicy wpłacający zaliczki na zasadach ogólnych, jak i ci, którzy zdecydowali się na ich uproszczoną formę. Istotne jest jednak, żeby wniosek złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem i szczegółowo go uzasadnić, przedstawiając konkretne, wiarygodne szacunki zaliczek i podatku. Wówczas można liczyć na jego pozytywne rozstrzygnięcie. Przyznaję natomiast, że nowe zasady wyboru uproszczonych zaliczek mogą budzić kontrowersje, ponieważ są nieprecyzyjne.

Czy w zakresie, o którym rozmawiamy?

Nie tylko. Zwróćmy uwagę na to, że w nowym brzmieniu art. 44 ust. 6d ustawy o PIT ustawodawca wskazał, iż podatnicy o wyborze uproszczonych zaliczek ”informują w zeznaniu„. Takie sformułowanie może być rozumiane w ten sposób, że decyzja w tym zakresie zapada wcześniej – w momencie wpłaty zaliczki za styczeń. Natomiast zaznaczenie odpowiedniej pozycji to jedynie obowiązek informacyjny, który nie wywołuje definitywnych skutków prawnych. Ewentualną pomyłkę w tym zakresie można zatem poprawić poprzez złożenie korekty zeznania.

Jakiś przykład?

Można sobie wyobrazić sytuację, gdy podatnik, który wybrał uproszczone zaliczki i wpłacał je przez cały rok w jednakowej sytuacji, popełni w zeznaniu pomyłkę i zaznaczy, że zaliczki wpłacał na zasadach ogólnych. Moim zdaniem taki drobny błąd nie powinien powodować, że zaliczki podatnika zostaną uznane za zaniżone. Uważam, że w takiej sytuacji urząd skarbowy powinien poprosić o wyjaśnienie, dlaczego informacja w zeznaniu jest niespójna z postępowaniem podatnika przez cały rok. Z kolei podatnikowi powinno przysługiwać prawo do skorygowania takiego zeznania i wskazania, że opłacał zaliczki w sposób uproszczony, a jedynie przy wypełnianiu pierwotnego zeznania popełnił błąd. ©℗