Jak w sprawozdaniu ująć podatek od towarów i usług z kont do rozliczenia w następnym okresie

dyrektor Departamentu Rachunkowości i Kontroli Wewnętrznej Infosys BPO Poland

@RY1@i02/2010/046/i02.2010.046.086.006b.001.jpg@RY2@

Sylwia Czechowicz, dyrektor Departamentu Rachunkowości i Kontroli Wewnętrznej Infosys BPO Poland

Wystawienie faktury VAT nie zawsze pokrywa się z momentem powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy bądź prawem do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony u nabywcy. Na przykład zgodnie z ogólną zasadą prawo odliczenia VAT od zakupu towarów i usług w kraju przysługuje dopiero w miesiącu, w którym podatnik otrzymał fakturę, przy czym VAT za media odliczamy za okres, w którym przypada termin płatności. Jeżeli podatnik nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w powyższych terminach, może to zrobić w jednym z dwóch następnych miesięcy. W przypadku VAT należnego ustawodawca również przewidział szczególne momenty powstania obowiązku podatkowego, np. dla rozliczeń z tytułu dostaw energii elektrycznej i cieplnej i gazu, usług telekomunikacyjnych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności; z tytułu świadczenia usług transportowych i budowlanych - z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia od dnia wykonania usługi. W takich sytuacjach może powstać rozbieżność między ewidencją księgową VAT a tym, co ujmujemy w deklaracji za dany okres sprawozdawczy.

Sposób prezentacji w bilansie VAT podlegającego rozliczeniu w następnych okresach sprawozdawczych stanowił przez dłuższy czas przedmiot dyskusji i odmiennych opinii wśród księgowych i biegłych rewidentów. Zastanawiano się, jak ujmować w bilansie podatek, który na dzień bilansowy nie stanowi jeszcze należności ani zobowiązania budżetowego. Czy wykazywać go jako należności bądź zobowiązania z tytułu podatków, czy jako rozliczenia międzyokresowe albo rezerwy? Prezentować go w szyku rozwartym czy per saldo?

W praktyce stosowane są różne podejścia, szczególnie jeśli kwoty podatku nie są znaczące. Za najbardziej uzasadnione uznaje się następujące rozwiązanie: VAT naliczony do rozliczenia w następnym okresie wykazujemy w aktywach bilansu, w pozycji B.IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe, natomiast VAT należny ujmujemy w pasywach bilansu, w pozycji B.I.3. Pozostałe rezerwy krótkoterminowe. Za powyższym rozwiązaniem przemawia argument, że kwoty tego podatku nie wynikają z deklaracji podatkowej i nie stanowią na dzień bilansowy należności ani zobowiązania podatkowego. W szczególności VAT naliczony nie stanowi należności publicznoprawnej, gdyż jego odliczenie jest prawem, a nie obowiązkiem podatnika.

W sytuacji gdy kwoty podatku nie są znaczne, możemy wykazać również: VAT naliczony w aktywach bilansu, w pozycji B.II.2b) Należności krótkoterminowe z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń, VAT należny w pasywach bilansu, w pozycji B.III.2g) Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń.

Nie ma obowiązku zmiany ewidencji księgowej VAT na dzień bilansowy w zależności od przyjętej metody prezentacji. VAT naliczony i należny podlegający rozliczeniu w następnych okresach pozostaje na kontach analitycznych grupy 220 - Rozrachunki publicznoprawne.

Przyjęta metoda prezentacji w bilansie VAT podlegającego rozliczeniu w kolejnych okresach powinna być uregulowana w polityce rachunkowości jednostki i konsekwentnie stosowana w kolejnych okresach obrachunkowych.

Załącznik 1 do ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).