Jak uzyskać uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg

Czy księgowy musi posiadać uprawnienia

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.813.jpg@RY2@

W Polsce zawód księgowego nie jest regulowany. Tylko w przypadku sektora publicznego przepisy określają warunki dla obejmowania stanowiska głównego księgowego. Regulacji podlega jednak usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Oznacza to, że uprawnienia są konieczne w przypadku prowadzenia biura rachunkowego. Takie uprawnienia mają osoby z certyfikatem księgowym (ewentualnie - świadectwem kwalifikacji, które nie jest już wydawane), biegli rewidenci i doradcy podatkowi.

Przy tym tylko przedsiębiorca będący osobą fizyczną musi sam mieć uprawnienia. Jeżeli działalności usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych są prowadzone w innej formie prawnej, to czynności z tego zakresu muszą być wykonywane przez uprawnione osoby. Mogą one co prawda przy wykonywaniu czynności korzystać z pomocy osób nieuprawnionych, ale wówczas muszą zapewnić stały i bezpośredni nadzór nad wykonywaniem tych czynności.

Podstawa prawna

Art. 76a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Czy zaświadczenie z uczelni potwierdzi wykształcenie

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.814.jpg@RY2@

Przepisy wymagają dokumentów, w tym - dyplomu lub świadectwa, potwierdzających posiadane wykształcenie. Takie stanowisko przedstawia Ministerstwo Finansów w swoich wyjaśnieniach, opublikowanych na stronie internetowej. Zdaniem resortu przepisy rozporządzenia wyraźnie wskazują, że dokumentem potwierdzającym posiadane wykształcenie jest dyplom lub świadectwo ukończenia szkoły.

Wynika to z konieczności potwierdzenia m.in. statusu jednostki naukowej, w której studia zostały ukończone. Jednocześnie ministerstwo wskazuje, że wnioskodawcy mogą składać dyplomy, świadectwa, jak również ich odpisy wydawane przez uczelnie.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Czy wystarczy oświadczenie o niekaralności

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.815.jpg@RY2@

Zarówno zgodnie z ustawą o rachunkowości, jak i przepisami wykonawczymi nie jest wystarczające dołączenie do wniosku oświadczenia o niekaralności. Konieczne jest natomiast przedstawienie informacji z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za nieprzestrzeganie ustawy o rachunkowości. Musi ona być opatrzona datą nie wcześniejszą niż 30 dni przed złożeniem wniosku.

Osoby, które zamierzają ubiegać się o wydanie certyfikatu księgowego, muszą też złożyć do ministra finansów wniosek o jego wydanie, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Należy również przesłać dokumenty potwierdzające posiadanie praktyki w księgowości. Kolejnym dokumentem jest dyplom lub świadectwo potwierdzające posiadane wykształcenie. Co ważne, nie ma obowiązku poświadczania kopii notarialnie, ale urzędowo. Osoby, które ubiegają się o uprawienia w związku ze zdanym egzaminem, do dokumentacji dołączają zaświadczenie w tym zakresie.

Dokumenty przesyła się do departamentu rachunkowości Ministerstwa Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.

Podstawa prawna

Art. 76b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Par. 2 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Czy tylko zdanie egzaminu daje certyfikat księgowy

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.816.jpg@RY2@

Certyfikat uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych można uzyskać na dwa sposoby, jednak w każdym przypadku konieczne jest doświadczenie w księgowości. Uprawnienia może więc otrzymać osoba z dwuletnią praktyką, jeżeli zda egzamin, lub taka, która ma trzyletnią praktyką i legitymuje się odpowiednim wykształceniem.

Przepisy przewidują w tym przypadku możliwość wykazania dwóch typów wymaganego wykształcenia, tj.:

● wyższego magisterskiego, uzyskanego na kierunku rachunkowość lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadały wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych,

● ukończeniem studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.

Przy tym należy wyjaśnić, że stwierdzenie "specjalizacje, których plan studiów i program kształcenia odpowiadają wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość" odnosi się do tych specjalizacji, które obszarem wiedzy obejmują cały zakres rachunkowości, jak np. rewizja finansowej. Pociąga to za sobą konieczność porównania programu uczelni tego kierunku z programem przyjętym dla specjalności rachunkowość.

Co ważne, studia podyplomowe z rachunkowości muszą być poprzedzone studiami magisterskimi lub równorzędnymi. Oznacza to, że nie jest wystarczający dyplom studiów licencjackich lub inżynierskich.

Kolejna kwestia, o której należy pamiętać, to wymóg zdobycia dyplomu w jednostkach uprawnionych do nadawania stopnia doktora nauk ekonomicznych. Takie uprawnienia mają przede wszystkim uczelnie państwowe i nieliczne uczelnie prywatne. Ich wykaz dostępny jest w obwieszczeniu Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów z 31 maja 2010 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego wraz z określeniem nazw nadawanych stopni (M.P. nr 46, poz. 643). Z obwieszczenia tego wynika, że uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk ekonomicznych ma 10 uniwersytetów, 10 szkół technicznych, pięć akademii ekonomicznych, dwie wyższe szkoły rolnicze, cztery uczelnie niepubliczne oraz pięć placówek PAN i instytutów.

Podstawa prawna

Art. 76b ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Czy wystarczy praca w księgowości na pół etatu

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.817.jpg@RY2@

Przepisy uznają kryterium doświadczenia (praktykę w księgowości), jeżeli odpowiednie czynności są wykonywane na podstawie stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż pół etatu. Czynności te mogą także być wykonywane na podstawie odpłatnej umowy cywilnoprawnej zawartej z przedsiębiorcą świadczącym usługi w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, umowy spółki lub w związku z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. Przy tym zgodnie z art. 76b ust. 2 ustawy o rachunkowości za praktykę w księgowości uważa się wykonywanie następujących czynności:

● prowadzenie na podstawie dowodów księgowych ksiąg rachunkowych lub

● dokonywanie wyceny aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego, lub

● sporządzanie sprawozdań finansowych, lub

● badanie sprawozdań finansowych pod nadzorem biegłego rewidenta.

Oczywiście nie trzeba wykonywać wszystkich wspomnianych obowiązków, wystarczy jeden z nich. Każdy punkt kończy się bowiem wyrazem "lub".

Warto zwrócić też uwagę, że praktyki nie stanowi prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, nawet jeżeli księgowy pracuje w firmie na więcej niż na pół etatu. Podobnie jest w przypadku odbywania stażu z urzędu pracy - wynika to z tego, że czynności prowadzone są na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Podstawa prawna

Art. 76b ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Czy trzeba zapłacić za wydanie certyfikatu

@RY1@i02/2012/132/i02.2012.132.18300110e.818.jpg@RY2@

Samo wydanie dokumentu nie pociąga za sobą kosztów urzędowych. Od 2007 r. certyfikatu księgowego w takiej sytuacji nie trzeba już uiszczać opłaty skarbowej.

Kosztem może być natomiast przygotowanie składanych dokumentów, np. poświadczenia notarialne kopii (co nie jest wymagane przepisami, ale dopuszczalne - wymagane jest urzędowe potwierdzenie).

Ponadto jeżeli kandydat zamierza otrzymać uprawnienia po zdanym egzaminie przeprowadzonym przez komisję powołaną przez ministra finansów, uiszcza opłatę egzaminacyjną w wysokości 40 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2012 r. opłata z tego tytułu wynosi 600 zł.

Z kosztem trzeba się również liczyć przy ubieganiu się o wydanie duplikatu certyfikatu księgowego. W tym przypadku konieczne jest wniesienie opłaty w wysokości 10 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę na rachunek bankowy, tj. w 2012 r. 150 zł.

Podstawa prawna

Par. 3 i par. 6 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl