Spółki mają mniej obowiązków przy przekształceniach

Od początku 2009 roku powiększył się katalog przypadków pozwalających na rezygnację z obowiązku otwierania i zamykania ksiąg rachunkowych. Z tej możliwości mogą skorzystać m.in. spółki kapitałowe, które chcą się przekształcić w inne spółki kapitałowe, czyli np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przekształcające się w spółki akcyjne. Zmianę wprowadziła nowelizacja ustawy o rachunkowości z 18 marca 2008 r.

Dotychczas w takich sytuacjach możliwość rezygnacji z tego obowiązku dotyczyła tylko spółek osobowych oraz cywilnych, które przekształcały się w inne spółki osobowe. Warto więc pamiętać, że zamykanie ksiąg rachunkowych pociąga za sobą konieczność sporządzenia sprawozdania finansowego. Musi ono być poprzedzone inwentaryzacją oraz wyceną wszystkich składników majątku.

Dzięki odstąpieniu od konieczności zamykania i otwierania ksiąg przekształcane spółki nie muszą również składać zeznania podatkowego CIT za okres do dnia przekształcenia. Składają tylko zeznanie na koniec roku podatkowego.

Możliwość rezygnacji z zamykania i otwierania ksiąg rachunkowych została wprowadzona również w przypadku jednostek, co do których została ogłoszona upadłość z możliwością zawarcia układu.

Do końca 2008 r. niezależnie od tego, czy sąd ogłaszał upadłość z możliwością zawarcia układu, czy upadłość likwidacyjną, istniała konieczność zamknięcia ksiąg. Obecnie tylko spółka postawiona w stan upadłości likwidacyjnej musi zamknąć księgi na dzień poprzedzający postawienie jednostki w stan upadłości - nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

Ponieważ w takiej sytuacji trudno znaleźć przesłanki do stwierdzenia możliwości kontynuacji działania, konieczna jest zmiana sposobu wyceny majątku spółki dla celów tworzonego sprawozdania. Należy wówczas zastosować art. 29 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Przepis ten obliguje do wyceny składników aktywów po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych jednak od cen ich nabycia albo kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na zmianę w art. 29 ust. 3 ustawy o rachunkowości, która funkcjonuje od początku roku. Zgodnie z tym przepisem wszczęcie postępowania naprawczego albo upadłościowego z możliwością zawarcia układu nie oznacza automatycznie, że działalność nie będzie kontynuowana. Decydujący w tym przypadku jest więc stan faktyczny (art. 5 ust. 2 ustawy o rachunkowości).